ప్రతిపక్షం, సెప్టెంబర్ 17: హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్లో విలీనమైన చారిత్రక ఘటనకు 78 ఏళ్లు పూర్తయ్యాయి. 1948 సెప్టెంబర్ 13న భారత ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన ‘ఆపరేషన్ పోలో’ ఐదు రోజుల పాటు కొనసాగిన అనంతరం సెప్టెంబర్ 17న ముగిసింది. ఈ పరిణామంతో అప్పటి హైదరాబాద్ సంస్థానం భారతదేశంలో విలీనమైంది.
స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత హైదరాబాద్ సంస్థానాన్ని భారత యూనియన్లో విలీనం చేసే అంశంపై అప్పటి నిజాం పాలకుడు మీర్ ఉస్మాన్ అలీఖాన్ తొలుత అంగీకరించలేదు. మరోవైపు సంస్థానంలో రజాకార్ల కార్యకలాపాలు, హింసాత్మక ఘటనలు, రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో హైదరాబాద్ సంస్థానంలో శాంతిభద్రతలు, ప్రజల భద్రతపై ఆందోళనలు వ్యక్తమయ్యాయి.
ఇదే సమయంలో కమ్యూనిస్టు నాయకత్వంలో తెలంగాణ ప్రాంతంలో రైతులు, కూలీలు, మహిళలు సాయుధ పోరాటంలో పాల్గొన్నారు. నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా వివిధ వర్గాల్లో అసంతృప్తి పెరుగుతున్న పరిస్థితుల్లో హైదరాబాద్ సంస్థానం భవిష్యత్తుపై కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది.
అప్పటి భారత ఉప ప్రధాని, హోంమంత్రి సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ ఆదేశాలతో 1948 సెప్టెంబర్ 13న భారత సైన్యం ‘ఆపరేషన్ పోలో’ పేరుతో సైనిక చర్యను ప్రారంభించింది. దాదాపు 36 వేల మంది సైనికులతో చేపట్టిన ఈ చర్యలో భారత సైన్యం హైదరాబాద్ సంస్థానం వైపు ముందుకు సాగింది. పలు ప్రాంతాల్లో జరిగిన సైనిక పరిణామాల అనంతరం నిజాం పాలకుడు సెప్టెంబర్ 17న లొంగుబాటును ప్రకటించారు.
నిజాం లొంగిపోవడంతో హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్లో విలీనమైంది. దీంతో నిజాం పాలనకు ముగింపు పలికి హైదరాబాద్ ప్రాంతం భారత పరిపాలనా వ్యవస్థలోకి వచ్చింది. ఈ పరిణామం స్వతంత్ర భారత చరిత్రలో కీలక ఘట్టంగా నిలిచింది.
ఆపరేషన్ పోలోకు 78 ఏళ్లు పూర్తైన సందర్భంగా హైదరాబాద్ సంస్థానం విలీనం, తెలంగాణ ప్రాంత చరిత్ర, అప్పటి రాజకీయ-సామాజిక పరిస్థితులు మరోసారి చర్చకు వస్తున్నాయి. 1948 సెప్టెంబర్లో చోటుచేసుకున్న పరిణామాలు తెలంగాణ చరిత్రలోనూ, భారతదేశ రాజకీయ చరిత్రలోనూ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యతను కలిగి ఉన్నాయి.
