ప్రతిపక్షం, ఆగస్టు 20: దోమలు చిన్నవే కదా అని నిర్లక్ష్యం చేస్తే ప్రాణాలకే ముప్పు వాటిల్లే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇప్పటివరకు సుమారు 3,500 రకాల దోమల జాతులను గుర్తించారు. అయితే వీటిలో అన్ని దోమలు మనుషులకు వ్యాధులు కలిగించవు. కొన్ని జాతులు మాత్రమే ప్రమాదకరమైన వైరస్లు, పరాన్నజీవులను మనుషులకు వ్యాప్తి చేస్తూ తీవ్రమైన అనారోగ్యానికి కారణమవుతున్నాయి.
భారత్లో ప్రధానంగా ఈడిస్, అనోఫిలెస్, క్యూలెక్స్ వంటి దోమల రకాలు పలు వ్యాధుల వ్యాప్తిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా వర్షాకాలంలో నీరు నిల్వ ఉండే ప్రాంతాల్లో దోమల వృద్ధి వేగంగా జరుగుతుంది. దీంతో డెంగీ, మలేరియా, చికన్గున్యా వంటి వ్యాధుల ముప్పు పెరుగుతుంది.
ఈడిస్ దోమలు సాధారణంగా పగటి సమయంలోనే ఎక్కువగా కుడతాయి. ఇవి డెంగీ, చికన్గున్యా, జికా వంటి వైరస్లను వ్యాప్తి చేయగలవు. ఇంటి పరిసరాల్లో నిల్వ ఉండే స్వచ్ఛమైన నీటిలో కూడా వీటి వృద్ధి జరిగే అవకాశం ఉండటంతో నీటి నిల్వలను ఎప్పటికప్పుడు ఖాళీ చేయడం, పరిసరాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచడం చాలా ముఖ్యం.
అనోఫిలెస్ దోమలు మలేరియా వ్యాధి వ్యాప్తికి ప్రధాన కారణంగా ఉంటాయి. ఈ దోమ కుట్టడం ద్వారా మలేరియా పరాన్నజీవి మనిషి శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. జ్వరం, చలి, వణుకు, చెమటలు పట్టడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వైద్యులను సంప్రదించి పరీక్షలు చేయించుకోవాలి.
అదే విధంగా క్యూలెక్స్ దోమలు జపనీస్ ఎన్సెఫలైటిస్ వంటి వ్యాధులకు కారణమయ్యే వైరస్లను వ్యాప్తి చేయగలవు. ఈ వ్యాధి నాడీ వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉండటంతో దోమల నియంత్రణకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.
వర్షాకాలంలో ఇళ్ల చుట్టూ పాత టైర్లు, కొబ్బరి చిప్పలు, పూల కుండీలు, నీటి తొట్టెలు, ఇతర వస్తువుల్లో నీరు నిల్వ ఉండకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. దోమల పెరుగుదలను అరికట్టేందుకు పరిసరాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచడంతో పాటు, అవసరమైన చోట దోమతెరలు, వికర్షకాలు ఉపయోగించడం కూడా ఉపయుక్తంగా ఉంటుంది.
నేడు ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం సందర్భంగా దోమల వల్ల వ్యాపించే వ్యాధులపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం, దోమల వృద్ధిని అరికట్టడం, పరిసరాల పరిశుభ్రతపై దృష్టి పెట్టడం అత్యంత అవసరం. చిన్నదిగా కనిపించే దోమ పెద్ద ఆరోగ్య సమస్యకు కారణం కాకుండా ప్రతి ఒక్కరూ ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
