ప్రతిపక్షం, సెప్టెంబర్ 12: భారత్ ఆతిథ్యమిస్తున్న 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సదస్సులో కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. సభ్య దేశాలన్నీ కలిసి ఢిల్లీ ప్రకటనకు ఏకగ్రీవంగా ఆమోదం తెలిపాయి. అంతర్జాతీయంగా పలు ప్రాంతాల్లో యుద్ధాలు, ఉద్రిక్తతలు, రాజకీయ సంక్షోభాలు కొనసాగుతున్న సమయంలో బ్రిక్స్ దేశాలన్నీ ఒకే ఉమ్మడి ప్రకటనపై ఏకాభిప్రాయానికి రావడం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. వివాదాలకు యుద్ధమే పరిష్కారం కాదని, చర్చలు, దౌత్య మార్గాల ద్వారానే శాంతియుత పరిష్కారాలను కనుగొనాలని బ్రిక్స్ దేశాలు స్పష్టమైన సందేశాన్ని ఇచ్చాయి.
ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం అర్థవంతంగా, నిర్మాణాత్మకంగా జరిగిందని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ పేర్కొన్నారు. భారత్ ప్రతిపాదించిన పది కీలక అంశాలకు సభ్య దేశాల నుంచి ఆమోదం లభించిందని తెలిపారు. ఢిల్లీ ప్రకటనను ప్రవేశపెట్టిన సమయంలో ఎలాంటి సభ్య దేశం నుంచి అభ్యంతరం వ్యక్తం కాలేదని, అందరి సమ్మతితో ప్రకటన ఆమోదం పొందిందని ప్రధాని ప్రకటించారు. ఈ ప్రకటన వెలువడిన సమయంలో సమావేశ ప్రాంగణం చప్పట్లతో మార్మోగింది.
బ్రిక్స్ విస్తరణ తర్వాత సభ్య దేశాల మధ్య భిన్నమైన ప్రయోజనాలు, భౌగోళిక రాజకీయ ప్రాధాన్యతలు, అంతర్జాతీయ అంశాలపై వేర్వేరు అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పశ్చిమాసియా సంక్షోభం వంటి అంశాలపై గతంలో సభ్య దేశాల మధ్య ఏకాభిప్రాయం సాధించడం కష్టంగా మారింది. గతంలో విదేశాంగ మంత్రుల స్థాయి సమావేశంలో ఉమ్మడి ప్రకటన వెలువడని పరిస్థితి కూడా ఏర్పడింది. అయితే ఈసారి దేశాధినేతల స్థాయిలో అన్ని దేశాలను ఒకే ప్రకటనకు తీసుకురావడం భారత్ అధ్యక్షతకు దౌత్యపరంగా కీలక విజయంగా మారింది.
ఉక్రెయిన్ యుద్ధం, పశ్చిమాసియా సంక్షోభం వంటి అంతర్జాతీయ పరిణామాల నేపథ్యంలో బ్రిక్స్ దేశాలు తమ వైఖరిని ఢిల్లీ ప్రకటనలో స్పష్టం చేశాయి. అంతర్జాతీయ వివాదాలను పరిష్కరించేందుకు చర్చలు, సంప్రదింపులు, దౌత్య మార్గాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని సూచించాయి. యుద్ధాల వల్ల సాధారణ ప్రజలు, ఆర్థిక వ్యవస్థలు, దేశాల అభివృద్ధిపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతున్న నేపథ్యంలో శాంతియుత పరిష్కారాలకు ప్రపంచ దేశాలు కృషి చేయాల్సిన అవసరాన్ని సభ్య దేశాలు పునరుద్ఘాటించాయి.
భారత్ మొదటి నుంచీ అంతర్జాతీయ సమస్యల విషయంలో అనుసరిస్తున్న దౌత్యపరమైన వైఖరికి ఢిల్లీ ప్రకటనలోని అంశాలు అనుగుణంగా ఉన్నాయని భావిస్తున్నారు. విభేదాలు ఉన్న దేశాల మధ్య కూడా సంభాషణ కొనసాగాలని, పరస్పర చర్చల ద్వారా సమస్యలను పరిష్కరించుకోవాలని భారత్ తరచూ చెబుతూ వస్తోంది. అదే విధానానికి బ్రిక్స్ వేదికపై కూడా ప్రాధాన్యం లభించడం భారత్కు దౌత్యపరంగా ముఖ్యమైన పరిణామంగా నిలిచింది.
ఉగ్రవాదంపై కూడా బ్రిక్స్ దేశాలు స్పష్టమైన వైఖరిని వ్యక్తం చేశాయి. ఉగ్రవాదాన్ని అన్ని రూపాల్లో ఖండిస్తున్నట్లు ప్రకటించాయి. ఏ కారణంతోనూ ఉగ్రవాదాన్ని సమర్థించలేమని పునరుద్ఘాటించాయి. అంతర్జాతీయ శాంతి, భద్రతకు ఉగ్రవాదం తీవ్రమైన సవాలుగా మారుతున్న నేపథ్యంలో దీనిపై సభ్య దేశాల మధ్య సమన్వయం, సహకారం మరింత పెరగాల్సిన అవసరాన్ని స్పష్టం చేశాయి.
ప్రపంచ పాలనా వ్యవస్థలో సమగ్ర సంస్కరణలు తీసుకురావాల్సిన అవసరాన్ని కూడా ఢిల్లీ ప్రకటనలో ప్రస్తావించారు. ప్రస్తుత ప్రపంచ రాజకీయ, ఆర్థిక వాస్తవాలకు అనుగుణంగా అంతర్జాతీయ సంస్థల నిర్మాణంలో మార్పులు రావాలని సభ్య దేశాలు అభిప్రాయపడ్డాయి. ముఖ్యంగా ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలిలో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు మరింత ప్రాతినిధ్యం కల్పించాల్సిన అవసరం ఉందని స్పష్టం చేశాయి.
ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి సంస్కరణలు భారత్కు చాలా కాలంగా కీలకమైన అంశంగా ఉన్నాయి. ప్రపంచ జనాభా, ఆర్థిక వ్యవస్థ, అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల్లో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల పాత్ర పెరిగినప్పటికీ, ప్రపంచ నిర్ణయాత్మక సంస్థల్లో వాటికి తగిన ప్రాతినిధ్యం లేదనే వాదన కొనసాగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో భద్రతా మండలిని మరింత విస్తరించి, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు శాశ్వత ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలనే అంశానికి బ్రిక్స్ వేదికపై మద్దతు లభించడం భారత్కు ప్రాధాన్యత కలిగిన పరిణామంగా మారింది.
ప్రధాని మోదీ, చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్పింగ్ సహా ఇతర దేశాధినేతలు పాల్గొన్న వేదికపై ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి సంస్కరణల అవసరాన్ని భారత్ మరోసారి బలంగా ప్రస్తావించింది. భద్రతా మండలిలో కేవలం కొద్దిమంది దేశాలకే శాశ్వత నిర్ణయాధికారం ఉండటం ప్రస్తుత ప్రపంచ పరిస్థితులకు పూర్తిగా అనుగుణంగా లేదనే అభిప్రాయం కూడా వ్యక్తమైంది. ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు, ముఖ్యంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు నిర్ణయ ప్రక్రియలో తగిన స్థానం కల్పించాల్సిన అవసరాన్ని భారత్ నొక్కిచెప్పింది.
బ్రిక్స్ దేశాల మధ్య ఆర్థిక సహకారాన్ని మరింత విస్తరించేందుకు కూడా ఈ సదస్సులో ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, డిజిటల్ రంగం, ప్రత్యామ్నాయ చెల్లింపు వ్యవస్థలు వంటి అంశాల్లో పరస్పర సహకారాన్ని పెంచుకోవాలని నిర్ణయించారు. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో బ్రిక్స్ దేశాల పాత్రను మరింత బలోపేతం చేయడంతో పాటు సభ్య దేశాల మధ్య వాణిజ్య సంబంధాలను సులభతరం చేయడానికి చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తించారు.
సాంకేతిక రంగంలో వేగంగా వస్తున్న మార్పులను కూడా బ్రిక్స్ దేశాలు పరిగణనలోకి తీసుకున్నాయి. డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ, సాంకేతిక సహకారం, పరస్పర చెల్లింపులు వంటి రంగాల్లో సహకారం పెరిగితే సభ్య దేశాల మధ్య వాణిజ్య సంబంధాలు మరింత బలపడే అవకాశం ఉంది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల ప్రాధాన్యాన్ని పెంచేందుకు పరస్పర సహకారం కీలకమని సభ్య దేశాలు అభిప్రాయపడ్డాయి.
బ్రిక్స్ విస్తరణ తర్వాత ఈ ఏకాభిప్రాయాన్ని సాధించడం భారత్కు పెద్ద దౌత్య పరీక్షగా మారింది. ఇరాన్, యూఏఈ వంటి కొత్త సభ్య దేశాలతో పాటు పాత సభ్య దేశాలకు కూడా అంతర్జాతీయ సమస్యలపై తమతమ ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. కొన్ని అంశాల్లో విభిన్న వైఖరులు ఉన్నప్పటికీ అన్ని దేశాలను ఒకే ఉమ్మడి ప్రకటనపై ఏకాభిప్రాయానికి తీసుకురావడం భారత అధ్యక్షతలో సాధ్యమైంది. అందుకే ఢిల్లీ ప్రకటనను బ్రిక్స్ వేదికపై భారత్ సాధించిన ముఖ్యమైన దౌత్య విజయంగా దౌత్య వర్గాలు విశ్లేషిస్తున్నాయి.
ఈ పరిణామం ద్వారా అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో భారత్ తన దౌత్యపరమైన ప్రభావాన్ని మరింత స్పష్టంగా చూపించిందనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. భిన్న అభిప్రాయాలు ఉన్న దేశాలను ఒకే వేదికపైకి తీసుకురావడం, వివాదాస్పద అంశాలపై కనీస ఉమ్మడి అవగాహన సాధించడం, శాంతి, చర్చలు, సహకారం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం కల్పించడం వంటి అంశాల్లో భారత్ కీలక పాత్ర పోషించింది.
మొత్తంగా ఢిల్లీ ప్రకటన ద్వారా బ్రిక్స్ దేశాలు యుద్ధాల కంటే చర్చలకు, ఘర్షణల కంటే దౌత్యానికి, ఆధిపత్య రాజకీయాల కంటే సమగ్ర ప్రపంచ పాలనకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలనే సందేశాన్ని ఇచ్చాయి. ఉగ్రవాదంపై కఠిన వైఖరి, ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి సంస్కరణలకు మద్దతు, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ప్రాతినిధ్యం, వాణిజ్యం–పెట్టుబడులు–సాంకేతిక సహకారం వంటి అంశాలపై ఏకాభిప్రాయం కుదరడం ఈ సదస్సు ప్రాధాన్యతను పెంచింది.
అన్ని సభ్య దేశాల ఆమోదంతో ఢిల్లీ ప్రకటన వెలువడటం భారత్ అధ్యక్షతకు ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయిగా నిలిచింది. విభిన్న ప్రయోజనాలు, భిన్న రాజకీయ వైఖరులు ఉన్న దేశాలను ఒకే ప్రకటనకు తీసుకురావడంలో భారత్ పోషించిన పాత్ర ఇప్పుడు అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. ముఖ్యంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంక్షోభాలు కొనసాగుతున్న సమయంలో శాంతియుత చర్చలు, దౌత్య మార్గాలే ముందుకు వెళ్లే మార్గమనే సందేశాన్ని బ్రిక్స్ వేదికగా బలంగా వినిపించడం ఈ సదస్సుకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం తెచ్చింది.
