ప్రతిపక్షం, సెప్టెంబర్ 10: మధుమేహం ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ జీవితాంతం ఇన్సులిన్ తీసుకోవాల్సిందేనన్నది అపోహ. మధుమేహం ఏ రకం, క్లోమగ్రంథి ఎంతమేర ఇన్సులిన్ను ఉత్పత్తి చేస్తోంది, రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు ఎలా ఉన్నాయి, ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు ఏమైనా ఉన్నాయా వంటి అంశాలను బట్టి చికిత్స మారుతుంది. కొంతమందికి ఇన్సులిన్ తప్పనిసరి కాగా, మరికొందరికి మాత్రలు, ఆహార నియమాలు, శారీరక వ్యాయామం, బరువు నియంత్రణతోనే మధుమేహాన్ని అదుపులో ఉంచుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
మధుమేహం అంటే శరీరంలో ఇన్సులిన్ తగినంతగా ఉత్పత్తి కాకపోవడం లేదా శరీర కణాలు ఇన్సులిన్కు సరిగ్గా స్పందించకపోవడం వల్ల రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలు పెరగడం. ప్రధానంగా టైప్ 1, టైప్ 2, గర్భధారణ సమయంలో వచ్చే మధుమేహం అనే రకాలు ఉన్నాయి. వీటిలో చికిత్స విధానం ఒకేలా ఉండదు.
టైప్ 1 మధుమేహంలో శరీర రోగనిరోధక వ్యవస్థ పొరపాటున క్లోమంలోని ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తి చేసే కణాలను దెబ్బతీస్తుంది. దీంతో శరీరానికి అవసరమైన ఇన్సులిన్ అందుబాటులో ఉండదు. అందువల్ల టైప్ 1 ఉన్నవారికి ఇన్సులిన్ చికిత్స సాధారణంగా జీవితాంతం అవసరమవుతుంది. ఇది జబ్బు బాగా ముదిరినందుకు ఇచ్చే మందు కాదు. శరీరానికి అవసరమైన ఇన్సులిన్ను బయట నుంచి అందించడమే దీని ఉద్దేశం.
టైప్ 2 మధుమేహంలో పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంటుంది. శరీరం ఇన్సులిన్ను తయారు చేసినప్పటికీ అది తగినంతగా లేకపోవచ్చు లేదా కణాలు ఇన్సులిన్కు సరిగా స్పందించకపోవచ్చు. దీనినే ఇన్సులిన్ నిరోధకత అంటారు. ప్రారంభ దశలో ఆహార నియంత్రణ, శారీరక శ్రమ, బరువు తగ్గడం, అవసరాన్ని బట్టి మందులతో రక్తంలో చక్కెరను నియంత్రించవచ్చు. అయితే వ్యాధి తీవ్రత, క్లోమం పనితీరు, రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలు, ఇతర ఆరోగ్య పరిస్థితులను బట్టి కొంతమంది టైప్ 2 రోగులకు కూడా ఇన్సులిన్ అవసరం కావచ్చు.
గర్భధారణ సమయంలో కొంతమంది మహిళలకు గర్భధారణ మధుమేహం వస్తుంది. గర్భధారణ సమయంలో తల్లి, బిడ్డ ఆరోగ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని వైద్యులు రక్తంలో చక్కెరను నిర్దిష్ట లక్ష్య పరిధిలో ఉంచేందుకు ఆహార నియంత్రణ, వ్యాయామం లేదా అవసరాన్ని బట్టి మందులు, ఇన్సులిన్ సూచించవచ్చు. ప్రసవం తర్వాత పరిస్థితి మారవచ్చు కాబట్టి వైద్యుల పర్యవేక్షణలో తదుపరి పరీక్షలు చేయించుకోవడం ముఖ్యం.
రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను అంచనా వేసేటప్పుడు ఒకే ఒక్క కొలత ఆధారంగా మధుమేహాన్ని నిర్ధారించకూడదు. సాధారణంగా ఉపవాస రక్తంలో గ్లూకోజ్, భోజనం తర్వాత గ్లూకోజ్, హెచ్బీఏ1సీ వంటి పరీక్షలను పరిస్థితిని బట్టి వైద్యులు సూచిస్తారు. సాధారణంగా మధుమేహం ఉన్నవారికి భోజనం ప్రారంభించిన 1–2 గంటల తర్వాత గ్లూకోజ్ లక్ష్యం 180 మిల్లీగ్రాములు/డెసీలీటర్ కంటే తక్కువగా ఉండేలా వ్యక్తిగతంగా లక్ష్యాన్ని నిర్ణయిస్తారు. అయితే వయస్సు, ఇతర వ్యాధులు, మందులు, గర్భధారణ వంటి అంశాల ఆధారంగా లక్ష్యాలు మారవచ్చు.
హెచ్బీఏ1సీ పరీక్ష మధుమేహ నియంత్రణలో ఎంతో ముఖ్యమైనది. ఇది గత సుమారు 2–3 నెలల కాలంలో రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిల సగటు పరిస్థితిపై ఒక అంచనాను ఇస్తుంది. ఈ పరీక్షకు సాధారణంగా ఉపవాసం అవసరం ఉండదు. మధుమేహం ఉన్నవారిలో చికిత్స ఎంతవరకు పనిచేస్తోంది, చికిత్సలో మార్పులు అవసరమా అనే విషయాలను అంచనా వేయడానికి కూడా దీన్ని ఉపయోగిస్తారు. అయితే రక్తహీనత, కొన్ని మూత్రపిండాలు లేదా రక్తానికి సంబంధించిన సమస్యలు వంటి పరిస్థితులు హెచ్బీఏ1సీ ఫలితాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. అందుకే పరీక్ష ఫలితాలను వైద్యుల సూచనతోనే అర్థం చేసుకోవాలి.
మూత్రంలో చక్కెర కనిపించడం ఒక్కటే మధుమేహానికి నిర్ధారణ కాదు. రక్తంలో గ్లూకోజ్ పరీక్షలే మధుమేహాన్ని నిర్ధారించడంలో ప్రధానమైనవి. అవసరాన్ని బట్టి వైద్యులు మూత్ర పరీక్షలు సూచించవచ్చు. ముఖ్యంగా మధుమేహం ఉన్నవారిలో మూత్రంలో కీటోన్లు వంటి అంశాలను కొన్ని పరిస్థితుల్లో పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
టైప్ 2 మధుమేహాన్ని నివారించడంలో జీవనశైలికి చాలా ప్రాధాన్యం ఉంది. అధికంగా శుద్ధి చేసిన పంచదార, తీపి పానీయాలు, అధికంగా శుద్ధి చేసిన పిండి పదార్థాలు, అధిక కేలరీల ఆహారాన్ని తగ్గించడం ఉపయోగకరం. వాటి స్థానంలో పీచు ఎక్కువగా ఉండే కూరగాయలు, ఆకుకూరలు, పప్పులు, సంపూర్ణ ధాన్యాలు వంటి పోషకమైన ఆహారాన్ని తీసుకోవాలి. పండ్లు ఆరోగ్యకరమైన ఆహారంలో భాగమే అయినప్పటికీ వాటిని కూడా పరిమితంగా, మొత్తం ఆహార ప్రణాళికలో భాగంగా తీసుకోవడం మంచిది.
కేవలం టీ, కాఫీలో పంచదార వేయకపోవడం మాత్రమే మధుమేహ నియంత్రణకు సరిపోదు. రోజంతా తీసుకునే మొత్తం ఆహారం, పరిమాణం, పిండి పదార్థాల నాణ్యత, శారీరక శ్రమ, నిద్ర, బరువు వంటి అంశాలన్నింటినీ పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. రోజువారీ జీవితంలో సాధ్యమైనంత మేర శారీరక చురుకుదనం పెంచుకోవడం, ఎక్కువసేపు కూర్చునే అలవాటును తగ్గించడం కూడా ప్రయోజనకరం. వ్యాయామం ప్రారంభించే ముందు, ముఖ్యంగా ఇప్పటికే మధుమేహం లేదా ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు, తమ వైద్యుడి సలహా తీసుకోవడం మంచిది.
మందులు వాడుతున్నప్పటికీ గ్లూకోజ్ నియంత్రణలోకి రాకపోతే వెంటనే వైద్యుడిని మార్చడం లేదా సొంతంగా మందుల మోతాదును పెంచడం సరైన పద్ధతి కాదు. ఆహారం, వ్యాయామం, మందుల సమయపాలన, బరువు, ఇతర మందుల ప్రభావం, ఇన్సులిన్ నిరోధకత వంటి అనేక అంశాలను పరిశీలించిన తర్వాతే చికిత్సలో మార్పులు చేయాలి. పక్కింటివారు లేదా స్నేహితులు ఉపయోగిస్తున్న మందులను వైద్యుల సలహా లేకుండా తీసుకోవడం కూడా ప్రమాదకరం.
ఇక రక్తంలో చక్కెర మరీ తగ్గిపోవడం కూడా ప్రమాదకరమే. దీనిని హైపోగ్లైసీమియా అంటారు. ముఖ్యంగా ఇన్సులిన్ లేదా కొన్ని రకాల మధుమేహ మందులు ఉపయోగించే వారికి దీని ప్రమాదం ఉండవచ్చు. వణుకు, చెమటలు, ఆకలి, గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం, తల తిరగడం, గందరగోళం వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. ఇలాంటి సమయంలో కేవలం లక్షణాల ఆధారంగా మందులను శాశ్వతంగా తగ్గించడం లేదా ఆపేయడం సరికాదు. రక్తంలో గ్లూకోజ్ను కొలిచి, వైద్యుల సూచనల ప్రకారం తక్షణ చర్యలు తీసుకోవాలి. స్పృహ కోల్పోవడం వంటి తీవ్రమైన పరిస్థితి ఏర్పడితే అత్యవసర వైద్య సహాయం అవసరం.
ఇన్సులిన్ గురించి ఉన్న భయాలు కూడా చాలామందిలో కనిపిస్తాయి. “ఇన్సులిన్ మొదలుపెడితే జీవితాంతం తీసుకోవాలి”, “ఇన్సులిన్ అంటే వ్యాధి చాలా ముదిరిపోయింది”, “ఇన్సులిన్ తీసుకుంటే కిడ్నీలు పాడవుతాయి” వంటి అపోహలు ఉన్నాయి. వాస్తవానికి ఇన్సులిన్ అవసరమైనప్పుడు ఉపయోగించడం మధుమేహ చికిత్సలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. కొంతమందికి తాత్కాలికంగా, మరికొందరికి దీర్ఘకాలికంగా అవసరం కావచ్చు. తీవ్రమైన రక్తంలో చక్కెర పెరుగుదల, అనారోగ్యం, గర్భధారణ, కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితులు లేదా ఇతర మందులతో సరైన నియంత్రణ సాధ్యం కానప్పుడు వైద్యులు ఇన్సులిన్ సూచించవచ్చు.
ముఖ్యంగా ఇన్సులిన్ను సొంతంగా ప్రారంభించడం, మోతాదు మార్చడం లేదా అకస్మాత్తుగా ఆపేయడం చేయకూడదు. ఒక వ్యక్తికి సరిపోయే మోతాదు మరొకరికి సరిపోకపోవచ్చు. ఆహారం, శారీరక శ్రమ, ఇతర మందులు, వయస్సు, కిడ్నీల పనితీరు తదితర అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని వైద్యుడు మోతాదును నిర్ణయిస్తారు.
కుటుంబంలో తల్లిదండ్రులకు మధుమేహం ఉంటే పిల్లలకు కూడా తప్పనిసరిగా వస్తుందని అనుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. ముఖ్యంగా టైప్ 2 మధుమేహంలో కుటుంబ చరిత్ర ఒక ప్రమాద కారకం. అయితే జన్యుపరమైన ప్రభావంతో పాటు అధిక బరువు, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, ఆహారపు అలవాట్లు వంటి జీవనశైలి అంశాలు కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. అందువల్ల కుటుంబంలో మధుమేహ చరిత్ర ఉన్నవారు చిన్న వయస్సు నుంచే ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని అలవాటు చేసుకోవడం, అవసరమైనప్పుడు వైద్యుల సూచన మేరకు పరీక్షలు చేయించుకోవడం మంచిది.
మొత్తంగా మధుమేహ నియంత్రణలో మందులు మాత్రమే కాదు.. సరైన ఆహారం, శారీరక చురుకుదనం, బరువు నియంత్రణ, క్రమం తప్పకుండా పరీక్షలు, వైద్యుల సూచనలు పాటించడం అన్నీ సమానంగా ముఖ్యమైనవి. ఇన్సులిన్ అవసరమా లేదా అనే నిర్ణయం కూడా రోగి స్వయంగా తీసుకోకూడదు. మీ రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు నియంత్రణలో లేకపోతే వైద్యుడిని సంప్రదించి పూర్తి చికిత్సా ప్రణాళికను రూపొందించుకోవడం అత్యంత సురక్షితమైన మార్గం.
