ప్రతిపక్షం, ఆగస్టు 22: గ్రామీణ ప్రజల జీవన విధానం, ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు, సంస్కృతి, విశ్వాసాలు, అనుభవాలు, భావోద్వేగాలను తరతరాలకు చేరవేసే కళారూపాలే జానపదాలు. పూర్వకాలంలో పుస్తకాలు, ఆధునిక ప్రసార మాధ్యమాలు అందుబాటులో లేని సమయంలో ప్రజలు తమ అనుభవాలను పాటలు, కథలు, సామెతలు, నృత్యాలు, గేయాలు, ఆచారాల రూపంలో ఒక తరం నుంచి మరో తరానికి అందించేవారు. ఇలా ప్రజల నోటి మాట ద్వారా విస్తరించిన సాంస్కృతిక సంపదకు జానపదాలు అనే పేరు వచ్చింది.
జానపద కళల్లో పల్లె ప్రజల అసలు జీవితం ప్రతిబింబిస్తుంది. రైతుల కష్టాలు, పంటల సాగు, పండుగలు, వివాహాలు, కుటుంబ బంధాలు, ప్రేమ, విషాదం, ఆనందం, సామాజిక పరిస్థితులు వంటి అనేక అంశాలు జానపద పాటలు, కథలు, నృత్యాల్లో కనిపిస్తాయి. అందుకే జానపదాలను గ్రామీణ సమాజానికి అద్దం పట్టే కళారూపాలుగా పేర్కొంటారు.
జానపదాలకు సంబంధించిన సంప్రదాయాలు, కథలు, పాటలు, విశ్వాసాలను ఆంగ్లంలో ‘ఫోక్లోర్’గా పిలుస్తారు. బ్రిటిష్ రచయిత జాన్ థామ్స్ 1846 ఆగస్టు 22న రాసిన వ్యాసంలో ఈ పదాన్ని తొలిసారిగా ఉపయోగించినట్లు చెబుతారు. ఈ నేపథ్యంలో ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 22న ప్రపంచ జానపద దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు.
ఒకప్పుడు గ్రామాలు, పల్లెలకే పరిమితమైన జానపద కళలు ఇప్పుడు కాలానుగుణంగా కొత్త రూపాలను సంతరించుకుంటున్నాయి. జానపద గేయాలు, వాయిద్యాలు, నృత్యాలు, కథలు సినిమాలు, రంగస్థల ప్రదర్శనలు, వివిధ సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో విస్తృతంగా వినిపిస్తున్నాయి. పలువురు కళాకారులు జానపద కళలను ఆధునిక తరానికి పరిచయం చేస్తూ వాటికి కొత్త గుర్తింపును తీసుకొస్తున్నారు.
మారుతున్న జీవనశైలితో సంప్రదాయ జానపద కళలు కనుమరుగయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడుతున్నప్పటికీ, వాటిని పరిరక్షించేందుకు వివిధ సంస్థలు, కళాకారులు, సాంస్కృతిక సంఘాలు చేస్తున్న కృషితో జానపద కళలకు మళ్లీ ఆదరణ పెరుగుతోంది. స్థానిక సంస్కృతిని ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడంలోనూ జానపద కళలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అందుకే జానపదాలు కేవలం వినోదాన్ని అందించే కళలు మాత్రమే కాకుండా.. మన పూర్వీకుల జీవన విధానం, సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను భవిష్యత్ తరాలకు అందించే విలువైన సాంస్కృతిక వారసత్వంగా నిలుస్తున్నాయి.
