ప్రతిపక్షం, సెప్టెంబర్ 03: దోమలు అందరినీ ఒకే విధంగా కుట్టవు. కొంతమందిని దోమలు పదేపదే లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంటే.. మరికొందరిని పెద్దగా పట్టించుకోవు. ముఖ్యంగా డెంగీ వంటి వ్యాధులను వ్యాప్తి చేసే ఈడిస్ దోమలు మనుషులను ఎలా గుర్తిస్తాయనే అంశంపై ఐఐటీ కాన్పూర్ శాస్త్రవేత్తలు నిర్వహించిన అధ్యయనంలో ఆసక్తికర విషయాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. దోమలు కొందరిని ఎక్కువగా ఆకర్షించడానికి మన శరీరం నుంచి వెలువడే వాసనలు, రసాయనిక సంకేతాలే ప్రధాన కారణమని పరిశోధకులు గుర్తించారు.
మన చర్మంపై సహజంగా ఉండే బ్యాక్టీరియా వివిధ రకాల రసాయనాలను, వాసనలను విడుదల చేస్తుంటాయి. ఈ వాసనల్లో వ్యక్తుల మధ్య ఉండే తేడాలను దోమలు గుర్తించగలవని అధ్యయనం సూచిస్తోంది. ఒక వ్యక్తి చర్మం నుంచి వెలువడే వాసన దోమలకు ఎక్కువగా ఆకర్షణీయంగా ఉంటే.. ఆ వ్యక్తిని అవి ఎక్కువగా లక్ష్యంగా చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ఒకే ప్రదేశంలో ఉన్నప్పటికీ కొందరిని దోమలు ఎక్కువగా కుట్టడం, మరికొందరిని తక్కువగా కుట్టడం జరుగుతుందని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు.
అంతేకాకుండా మనం శ్వాస తీసుకునే సమయంలో విడుదల చేసే కార్బన్ డయాక్సైడ్ కూడా దోమలను ఆకర్షించే ముఖ్యమైన సంకేతాల్లో ఒకటిగా పేర్కొంటున్నారు. మనుషుల ఉనికిని గుర్తించేందుకు దోమలు గాలిలోని కార్బన్ డయాక్సైడ్ను గుర్తించగలవు. దీంతో మనిషి సమీపంలో ఉన్నాడనే విషయాన్ని అవి గుర్తించి, మరింత దగ్గరకు చేరుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
శరీర ఉష్ణోగ్రత, చెమట కూడా దోమల ఆకర్షణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. శరీరం నుంచి వెలువడే వేడి, చెమటలోని వివిధ రసాయనాలు దోమలకు మనుషులను గుర్తించడంలో సహాయపడతాయి. ముఖ్యంగా వేడి వాతావరణంలో లేదా ఎక్కువగా చెమట పట్టే పరిస్థితుల్లో దోమల కదలికలు, కాటు పెరగడానికి ఇవి ఒక కారణంగా ఉండొచ్చని పరిశోధన పేర్కొంటోంది.
రక్తంలోని కొన్ని లక్షణాలు, రక్త గ్రూప్ కూడా దోమల ఆకర్షణలో కొంతవరకు ప్రభావం చూపుతాయని అధ్యయనాల్లో సూచనలు ఉన్నాయి. అయితే ఒక్క రక్త గ్రూప్ ఆధారంగానే దోమలు ఎవరిని కుట్టాలనే నిర్ణయం తీసుకుంటాయని చెప్పలేం. శరీర వాసన, చర్మంపై ఉండే సూక్ష్మజీవులు, కార్బన్ డయాక్సైడ్, శరీర ఉష్ణోగ్రత, చెమట వంటి అనేక అంశాలు కలిసి దోమల ఆకర్షణను ప్రభావితం చేస్తాయి.
ముఖ్యంగా డెంగీ, చికున్గున్యా వంటి వ్యాధులను వ్యాప్తి చేసే ఈడిస్ దోమల విషయంలో ఈ అంశాలపై అవగాహన మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటోంది. దోమలు కొందరిని ఎందుకు ఎక్కువగా లక్ష్యంగా చేసుకుంటాయనే విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా భవిష్యత్తులో దోమల నియంత్రణ, వ్యాధుల వ్యాప్తిని అడ్డుకునే కొత్త మార్గాలను అభివృద్ధి చేయడానికి పరిశోధకులకు ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది.
