ప్రతిపక్షం, నవంబర్ 12, హైదరాబాద్: సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని వినియోగించుకోవడంలో ముందుంటున్న తెలంగాణ పోలీస్ శాఖ మరో కీలక ముందడుగు వేయబోతోంది. నేర పరిశోధనను మరింత సమర్థవంతంగా, కచ్చితత్వంతో నిర్వహించేందుకు ‘పోలీస్ జీపీటీ’ పేరుతో ప్రత్యేక కృత్రిమ మేధస్సు ఆధారిత సహాయక వ్యవస్థను అందుబాటులోకి తీసుకురానుంది. ‘ఆఫ్‌లైన్ ఏఐ ఇన్వెస్టిగేషన్ అసిస్టెంట్ ఫర్ పోలీస్ ఆఫీసర్స్’గా రూపొందిస్తున్న ఈ వ్యవస్థ దర్యాప్తు అధికారులకు మార్గదర్శిగా పనిచేయనుంది. నేరం జరిగిన తర్వాత ఎఫ్‌ఐఆర్ నమోదు నుంచి దర్యాప్తు, ఆధారాల సేకరణ, న్యాయస్థానంలో అభియోగపత్రం దాఖలు చేసే వరకు వివిధ దశల్లో అవసరమైన సలహాలు, సూచనలు అందించనుంది. ‘ఆస్క్ ఏ క్వశ్చన్ – రీడ్ ఏ డాక్యుమెంట్ – చెక్ ది సోర్స్’ అనే నినాదంతో ఈ వ్యవస్థను రూపొందిస్తున్నారు.
సాధారణంగా చాట్‌జీపీటీ వంటి కృత్రిమ మేధస్సు సాధనాలు వినియోగదారులు అడిగిన ప్రశ్నలకు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని సమాధానాలు ఇస్తాయి. అయితే అంతర్జాలంలో తప్పుడు లేదా అసంపూర్ణ సమాచారం ఉంటే సమాధానాల్లోనూ పొరపాట్లు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ సమస్యను దృష్టిలో పెట్టుకుని తెలంగాణ పోలీస్ శాఖ ప్రత్యేక అవసరాలకు అనుగుణంగా పోలీస్ జీపీటీని రూపొందిస్తోంది. ఇందులో పోలీస్ శాఖకు సంబంధించిన ప్రామాణిక సమాచారం మాత్రమే అందుబాటులో ఉండేలా చర్యలు తీసుకున్నారు. తద్వారా దర్యాప్తు అధికారులు తమకు అవసరమైన సమాచారాన్ని ధ్రువీకరించిన అధికారిక పత్రాల ఆధారంగా పొందేందుకు వీలవుతుంది.
ఈ వ్యవస్థకు పోలీసింగ్ మాన్యువల్, ప్రామాణిక కార్యాచరణ విధానాలు (ఎస్‌ఓపీలు), పోలీస్ శాఖ అంతర్గత సర్క్యులర్లు, భారతీయ న్యాయ సంహిత (బీఎన్‌ఎస్), భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత (బీఎన్‌ఎస్‌ఎస్), భారతీయ సాక్ష్య అధినియం (బీఎస్‌ఏ) చట్టాలను ప్రధాన సమాచార వనరులుగా అందించారు. ఈ పత్రాల ఆధారంగా పోలీస్ జీపీటీ సమాధానాలు రూపొందించేలా వ్యవస్థను సిద్ధం చేస్తున్నారు. దీనివల్ల దర్యాప్తు అధికారులు చట్టపరమైన నిబంధనలు, శాఖాపరమైన మార్గదర్శకాలు, దర్యాప్తు విధానాల గురించి వేగంగా తెలుసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అంతేకాకుండా పోలీస్ శాఖకు సంబంధించిన అంతర్గత సమాచారం బయటకు వెళ్లకుండా ఆఫ్‌లైన్ విధానంలో పనిచేసేలా దీన్ని రూపొందించడం ప్రత్యేకతగా నిలుస్తోంది.
ఈ ప్రాజెక్టు అవసరాన్ని గుర్తించిన డీజీపీ సీవీ ఆనంద్, దీని రూపకల్పన బాధ్యతలను టీజీ స్పార్క్‌కు అప్పగించారు. పోలీస్ స్టేషన్లలో పనిచేసే స్టేషన్ రైటర్లు, కానిస్టేబుళ్లు, ఎస్సైలు, సీఐలు సహా క్షేత్రస్థాయి దర్యాప్తు అధికారులందరికీ ఉపయోగపడేలా ఈ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. ఏదైనా నేర ఘటనకు సంబంధించి దర్యాప్తు అధికారి ప్రశ్న అడిగితే, ఆ కేసులో అనుసరించాల్సిన ప్రామాణిక కార్యాచరణ విధానాన్ని సూచిస్తుంది. ఏయే అంశాలను పరిశీలించాలి, ఏ విధమైన ప్రక్రియను అనుసరించాలి వంటి విషయాల్లో అవసరమైన మార్గదర్శకత్వం అందిస్తుంది.
అంతేకాకుండా దర్యాప్తునకు సంబంధించిన ఫైళ్లను ఈ వ్యవస్థలో అప్‌లోడ్ చేస్తే, అందులోని ఫొటోలు, పాఠ్య సమాచారాన్ని స్కాన్ చేసి విశ్లేషణకు అనువుగా మారుస్తుంది. అప్‌లోడ్ చేసిన పత్రాల్లోని ముఖ్యమైన వివరాలను గుర్తించి వెతకడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. మరింత ముఖ్యంగా, పోలీస్ జీపీటీ ఇచ్చే ప్రతి సమాధానానికి ఏ అధికారిక పత్రం ఆధారంగా ఆ సమాచారం అందించిందో కూడా చూపిస్తుంది. దీంతో అధికారులు సమాధానాన్ని మూల పత్రంతో సరిపోల్చుకుని ధ్రువీకరించుకోవచ్చు. కేవలం సమాధానం ఇవ్వడమే కాకుండా, దానికి సంబంధించిన ఆధారాన్ని కూడా చూపించడం ఈ వ్యవస్థలో కీలకమైన అంశంగా భావిస్తున్నారు.
నేర పరిశోధనలో కచ్చితత్వాన్ని పెంచడం, న్యాయస్థానాల్లో అభియోగాలను సమర్థంగా నిరూపించేందుకు దర్యాప్తు అధికారులకు సహకరించడం ఈ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ప్రధాన ఉద్దేశాలుగా ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం తెలంగాణలో కేసుల శిక్షల శాతం 40లోపే ఉన్నట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. 2024లో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 1,69,477 కేసులు నమోదుకాగా, శిక్షల శాతం 35.63గా ఉంది. 2025లో 1,67,018 కేసులు నమోదయ్యాయి. ఆ ఏడాది శిక్షల శాతం 38.72కు చేరింది. నేర పరిశోధనలో లోపాలను తగ్గించి, సరైన ఆధారాలతో అభియోగాలను నిరూపించేందుకు పోలీస్ జీపీటీ ఉపయోగపడుతుందని ఉన్నతాధికారులు భావిస్తున్నారు.
మొత్తంగా దర్యాప్తు ప్రక్రియలో పోలీసులకు అవసరమైన చట్టపరమైన సమాచారం, శాఖాపరమైన మార్గదర్శకాలు, పత్రాల విశ్లేషణను ఒకే వేదికపై అందించేలా పోలీస్ జీపీటీని సిద్ధం చేస్తున్నారు. ఇది అందుబాటులోకి వస్తే తెలంగాణ పోలీస్ శాఖలో కృత్రిమ మేధస్సు వినియోగానికి మరో కొత్త అధ్యాయం ప్రారంభం కానుంది. అయితే ఈ సాంకేతిక వ్యవస్థ అందించే సమాచారాన్ని అధికారులు ధ్రువీకరించుకుని, చట్టపరమైన విధానాలకు అనుగుణంగా దర్యాప్తులో వినియోగించాల్సి ఉంటుంది.
