ప్రతిపక్షం, అక్టోబర్ 26: తెలంగాణకు కీలకమైన తుమ్మిడిహెట్టి నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు నిర్మాణంపై కీలక ముందడుగు పడింది. ప్రాణహిత నదిపై నిర్మించ తలపెట్టిన తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తును 148 మీటర్ల నుంచి 152 మీటర్లకు పెంచాలన్న తెలంగాణ ప్రభుత్వ ప్రతిపాదనను మరోసారి పరిశీలించేందుకు మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ సానుకూలంగా స్పందించారు. అయితే, ఈ విషయంలో తుది నిర్ణయం తీసుకునే ముందు సాంకేతిక, పర్యావరణ, పరిపాలనాపరమైన అంశాలతో పాటు ముంపు ప్రభావం, నీటి లభ్యత, ప్రభావిత భూముల విస్తీర్ణం వంటి అంశాలపై సమగ్ర అధ్యయనం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని స్పష్టం చేశారు. ఇందుకోసం రెండు రాష్ట్రాల నీటిపారుదల శాఖ ఉన్నతాధికారులతో కమిటీ ఏర్పాటు చేయాలని ప్రతిపాదించారు.
ముంబైలోని సహ్యాద్రి ప్రభుత్వ అతిథి గృహంలో తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి నేతృత్వంలోని ప్రతినిధి బృందం మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్‌తో సమావేశమైంది. ఈ భేటీలో తెలంగాణ నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి, ఇరు రాష్ట్రాల ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శులు, నీటిపారుదల శాఖ ఉన్నతాధికారులు పాల్గొన్నారు. తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర సరిహద్దుల్లో ప్రాణహిత నదిపై తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ నిర్మాణానికి సంబంధించిన వివిధ అంశాలపై ఇరుపక్షాలు చర్చించాయి. ముఖ్యంగా బ్యారేజీ ఎత్తు పెంపు, నీటి లభ్యత, మహారాష్ట్రలో ముంపునకు గురయ్యే ప్రాంతాలు, రైతులకు పరిహారం, ప్రాజెక్టు నిర్వహణ వ్యయం, నీటిని తరలించే విధానాలపై చర్చలు జరిగాయి.
సమావేశం ప్రారంభంలో మంత్రి ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి ప్రజెంటేషన్ ద్వారా తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టు ప్రాధాన్యతను వివరించారు. ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాకు ఉన్న చారిత్రక, సాంస్కృతిక ప్రత్యేకతలను ప్రస్తావిస్తూ, ఈ ప్రాంతం అభివృద్ధిలో వెనుకబడటానికి గల కారణాలను మహారాష్ట్ర ప్రతినిధి బృందం దృష్టికి తీసుకెళ్లారు. అటవీ ప్రాంతాలు అధికంగా ఉన్న ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో గిరిజనులు, ఆదివాసీలు అనేక ఏళ్లుగా సాగునీరు, తాగునీటి సదుపాయాల కోసం ఎదురుచూస్తున్నారని తెలిపారు. ఆర్థిక అవకాశాలు పరిమితంగా ఉండటం, అభివృద్ధి ఫలాలు అందకపోవడం వంటి పరిస్థితులు గతంలో ఈ ప్రాంతంలో పలు సామాజిక సమస్యలకు కారణమయ్యాయని వివరించారు. ఈ ప్రాంత ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచాలంటే నీటిపారుదల సదుపాయాల కల్పనకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని పేర్కొన్నారు.
తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి గత ఐదు దశాబ్దాలుగా జరిగిన ప్రయత్నాలను కూడా మంత్రి వివరించారు. 1975 అక్టోబర్ 6న అప్పటి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి జలగం వెంగళరావు, మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఎస్.బి. చవాన్ మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం నుంచి వివిధ దశల్లో ప్రతిపాదనలు, చర్చలు కొనసాగాయని గుర్తుచేశారు. అయితే, ఇంతకాలం గడిచినా ప్రాజెక్టు ద్వారా ఆశించిన ప్రయోజనాలను ప్రజలకు అందించలేకపోయామని తెలిపారు. 2016లో తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తును 148 మీటర్లుగా నిర్ణయిస్తూ ఒప్పందం కుదిరిందని పేర్కొంటూ, ఆ ఎత్తుతో నిర్మాణం చేపడితే తెలంగాణలోని తాగునీరు, సాగునీటి అవసరాలను పూర్తిస్థాయిలో తీర్చడం కష్టమవుతుందని వివరించారు.
ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో విద్యుత్ వినియోగం, ఇంధన వ్యయం, పర్యావరణ పరిరక్షణ, వాతావరణ మార్పులు, ప్రాజెక్టు నిర్వహణ ఖర్చులను పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి తెలిపారు. నీటిని ఎత్తిపోసే విధానాలపై ఆధారపడటం వల్ల విద్యుత్ ఖర్చులు పెరిగే అవకాశమున్నందున, సాధ్యమైనంత వరకు గురుత్వాకర్షణ శక్తి ద్వారా నీటిని తరలించే అవకాశాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని సూచించారు. ఈ నేపథ్యంలో తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీని 152 మీటర్ల ఎత్తుతో నిర్మించడం వల్ల తెలంగాణకు ఎక్కువ ప్రయోజనం చేకూరుతుందని వివరించారు. ఈ ప్రతిపాదనకు సంబంధించిన సాంకేతిక, ఆర్థిక, నిర్వహణపరమైన అంశాలను ప్రజెంటేషన్‌లో వివరించారు.
బ్యారేజీ నిర్మాణం వల్ల మహారాష్ట్రలో ముంపునకు గురయ్యే వ్యవసాయ భూములకు పరిహారం చెల్లించేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉందని మంత్రి స్పష్టం చేశారు. మహారాష్ట్రలో అమల్లో ఉన్న భూసేకరణ నిబంధనలు, ఆ రాష్ట్ర పరిహార విధానాలకు అనుగుణంగా ప్రభావిత రైతులకు న్యాయం చేస్తామని తెలిపారు. ప్రాజెక్టు నిర్మాణం వల్ల మహారాష్ట్ర ప్రజలకు కలిగే ఇబ్బందులను పరిగణనలోకి తీసుకుంటూనే, రెండు రాష్ట్రాలకు ప్రయోజనం కలిగేలా పరిష్కారం కనుగొనాలన్నది తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉద్దేశమని వివరించారు.
ఈ సందర్భంగా ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి మాట్లాడుతూ తెలంగాణ, మహారాష్ట్రల మధ్య చారిత్రక, సాంస్కృతిక సంబంధాలు ఎంతోకాలంగా కొనసాగుతున్నాయని గుర్తుచేశారు. పూర్వ హైదరాబాద్ సంస్థానంతో రెండు రాష్ట్రాల సరిహద్దు ప్రాంతాలకు ఉన్న అనుబంధాన్ని ప్రస్తావించారు. ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లా ప్రధానంగా అటవీ ప్రాంతాలతో కూడుకున్నదని, అక్కడి గిరిజనులు, ఆదివాసీలు ఇప్పటికీ అనేక అభివృద్ధి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారని తెలిపారు. ఆదివాసీ నాయకుడు కొమురం భీమ్ సాగించిన జల్, జంగిల్, జమీన్ పోరాటాన్ని గుర్తుచేస్తూ, ఆ కాలం నుంచి ఈ ప్రాంత ప్రజలు తమ భూములు, జీవనాధారాలతో పాటు సాగునీరు, తాగునీటి సదుపాయాల కోసం పోరాడుతున్నారని పేర్కొన్నారు. దశాబ్దాలు గడిచినా వారి ఆకాంక్షలు పూర్తిస్థాయిలో నెరవేరలేదని, ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు రెండు రాష్ట్రాలు సమన్వయంతో ముందుకు సాగాలని కోరారు.
వెనుకబడిన ప్రాంతాల అభివృద్ధికి తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టు కీలకంగా ఉపయోగపడుతుందని రేవంత్ రెడ్డి అభిప్రాయపడ్డారు. నీటిపారుదల సదుపాయాలు మెరుగుపడితే వ్యవసాయంపై ఆధారపడిన కుటుంబాలకు ప్రయోజనం చేకూరడంతో పాటు ప్రాంతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కూడా ఊతం లభిస్తుందని తెలిపారు. గిరిజనులు, ఆదివాసీలకు అభివృద్ధి అవకాశాలు అందించేందుకు నీటి వనరుల వినియోగం ముఖ్యమని పేర్కొన్నారు. పరస్పర ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి సహకరించాలని విజ్ఞప్తి చేశారు.
ఆదిలాబాద్ ప్రాంతానికి ఉన్న రక్షణ, జాతీయ వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యతను కూడా ముఖ్యమంత్రి ప్రస్తావించారు. ఆదిలాబాద్‌లో ప్రతిపాదిత రక్షణ, పౌర విమానాశ్రయ సదుపాయాలు అందుబాటులోకి వస్తే ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాతో పాటు మహారాష్ట్ర సరిహద్దు ప్రాంతాల అభివృద్ధికి కూడా ప్రయోజనం కలుగుతుందని వివరించారు. విమానాశ్రయ సదుపాయం ఏర్పడితే రవాణా అవకాశాలు మెరుగుపడటంతో పాటు వాణిజ్యం, పరిశ్రమలు, ఇతర ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు ఊతం లభిస్తుందని తెలిపారు. తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీని కేవలం సాగునీటి ప్రాజెక్టుగా మాత్రమే చూడకూడదని, రెండు రాష్ట్రాల సరిహద్దు ప్రాంతాల అభివృద్ధికి దోహదపడే అనుసంధాన వేదికగా కూడా భావించాలని పేర్కొన్నారు.
తెలంగాణ ప్రతిపాదనపై మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ సానుకూలంగా స్పందించారు. తెలంగాణతో తనకు సన్నిహిత సంబంధాలు ఉన్నాయని, సరిహద్దులోని ఆదిలాబాద్ ప్రాంతంతో ప్రత్యేక అనుబంధం ఉందని తెలిపారు. తన అమ్మమ్మ తెలుగు మాట్లాడేవారని ఈ సందర్భంగా ప్రస్తావించారు. తెలంగాణకు నీటి అవసరాలు ఉన్నాయని, వాటిని తీర్చేందుకు సహకరించడంపై తమకు అభ్యంతరం లేదని పేర్కొన్నారు. అయితే, బ్యారేజీ ఎత్తును పెంచడం వల్ల మహారాష్ట్రలోని ప్రజలకు, వ్యవసాయ భూములకు ఎలాంటి ప్రతికూల ప్రభావం ఉండకూడదని స్పష్టం చేశారు. ఈ అంశాలపై పూర్తి స్థాయి అధ్యయనం చేసిన తర్వాత 148 మీటర్ల ఎత్తుకు సంబంధించిన పాత ఒప్పందాన్ని పునఃపరిశీలించే విషయంపై నిర్ణయం తీసుకోవచ్చని తెలిపారు.
ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన సాంకేతిక అంశాలను కేంద్ర జల సంఘం కూడా తన పరిధిలో పరిశీలిస్తుందని ఫడ్నవీస్ పేర్కొన్నారు. నీటి లభ్యత, బ్యారేజీ ఎత్తు, ముంపు ప్రభావం వంటి అంశాలపై సంబంధిత సంస్థల అధ్యయనాలు కీలకమని వివరించారు. రెండు రాష్ట్రాల మధ్య ఉన్న సమస్యలను చర్చలు, పరస్పర సహకారం ద్వారా పరిష్కరించుకోవచ్చని తెలిపారు. స్నేహభావంతో మంచి పొరుగు రాష్ట్రాలుగా ముందుకు సాగాలని, జాతీయ ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని నిర్ణయాలు తీసుకోవాలని అభిప్రాయపడ్డారు.
తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టుపై తదుపరి చర్యల్లో భాగంగా రెండు రాష్ట్రాల నీటిపారుదల శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శుల నేతృత్వంలో అధికారుల కమిటీ ఏర్పాటు చేయాలని ఫడ్నవీస్ ప్రతిపాదించారు. ఈ కమిటీ బ్యారేజీ ఎత్తు పెంపుతో కలిగే ప్రయోజనాలు, నీటి లభ్యత, మహారాష్ట్రలో ముంపునకు గురయ్యే భూముల విస్తీర్ణం, ప్రభావిత ప్రాంతాలు, రైతులకు చెల్లించాల్సిన పరిహారం వంటి అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలించనుంది. రెండు రాష్ట్రాలు వెల్లడించే అంచనాలను పోల్చి పరిశీలించడంతో పాటు అవసరమైతే ప్రత్యామ్నాయ ప్రతిపాదనలను కూడా అధ్యయనం చేయాలని సూచించారు. అధికారులు, సాంకేతిక నిపుణుల మధ్య సంప్రదింపులు కొనసాగించి, తదుపరి సమావేశాల తేదీలు, అధ్యయనాలకు అవసరమైన కాలపరిమితిని నిర్ణయించాలని పేర్కొన్నారు. ప్రాజెక్టును ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు అవసరమైన కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపొందించాల్సిన అవసరాన్ని కూడా నొక్కిచెప్పారు.
దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల సమగ్ర అభివృద్ధికి కట్టుబడి ఉన్నామని ఇరు రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు ఈ సమావేశంలో పునరుద్ఘాటించారు. ముఖ్యంగా అభివృద్ధిలో వెనుకబడిన ప్రాంతాలు, గిరిజనులు, ఆదివాసీలు, ఆర్థిక అవకాశాలు తక్కువగా ఉన్న వర్గాల సామాజిక, ఆర్థిక అభ్యున్నతికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని అభిప్రాయపడ్డారు. తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తు పెంపుపై తుది నిర్ణయం ఇంకా వెలువడనప్పటికీ, అంశాన్ని మరోసారి పరిశీలించేందుకు మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం అంగీకరించడం, అధికారుల కమిటీ ద్వారా సాంకేతిక అంశాలను అధ్యయనం చేయాలని ప్రతిపాదించడం తదుపరి చర్చలకు మార్గం సుగమం చేసింది. రెండు రాష్ట్రాల అధికారులు చేపట్టే అధ్యయనాలు, వాటి ఆధారంగా జరిగే తదుపరి సమావేశాలపై ఈ ప్రాజెక్టు భవిష్యత్ పురోగతి ఆధారపడి ఉంటుంది.
