ప్రతిపక్షం, అక్టోబర్ 12: బాల్య వివాహాల సమస్య ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళన కలిగిస్తోంది. చిన్న వయసులోనే బాలికలకు పెళ్లిళ్లు చేయడం వల్ల వారి విద్య, ఆరోగ్యం, భవిష్యత్తుపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతోంది. బాల్య వివాహాలను అరికట్టేందుకు ప్రభుత్వాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు ఎన్నో చర్యలు చేపడుతున్నప్పటికీ, ఈ సమస్య పూర్తిస్థాయిలో పరిష్కారం కావడం లేదు. ఐక్యరాజ్యసమితి బాలల నిధి (యునిసెఫ్‌) వెల్లడించిన గణాంకాలు ఈ సమస్య తీవ్రతను తెలియజేస్తున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతి మూడు సెకన్లకు ఒక బాల్య వివాహం జరుగుతోందనే సమాచారం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ముఖ్యంగా భారత్‌లో బాల్య వివాహాల సంఖ్య అధికంగా ఉండటం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా నమోదవుతున్న బాల్య వివాహాల్లో గణనీయమైన వాటా మన దేశంలోనే ఉండటం పరిస్థితి తీవ్రతను స్పష్టం చేస్తోంది.
బాల్య వివాహాలు బాలికల బాల్యాన్ని దూరం చేయడమే కాకుండా, వారి వ్యక్తిగత అభివృద్ధికి కూడా అడ్డంకిగా మారుతున్నాయి. చిన్న వయసులోనే వివాహ బంధంలోకి అడుగుపెట్టాల్సి రావడంతో అనేక మంది బాలికలు చదువును మధ్యలోనే ఆపేస్తున్నారు. తద్వారా ఉన్నత విద్యను అభ్యసించే అవకాశాలు తగ్గిపోవడంతో పాటు, భవిష్యత్తులో ఉపాధి పొందేందుకు అవసరమైన నైపుణ్యాలను సంపాదించడంలోనూ వెనుకబడుతున్నారు. కుటుంబ బాధ్యతలు చిన్న వయసులోనే మీదపడటం వల్ల వారి శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యంపై కూడా ప్రతికూల ప్రభావాలు పడే అవకాశం ఉంది. అందుకే బాల్య వివాహాలను కేవలం కుటుంబానికి సంబంధించిన విషయంగా కాకుండా, బాలల హక్కులు, విద్య, ఆరోగ్యం, సామాజిక అభివృద్ధికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన సమస్యగా పరిగణిస్తున్నారు.
యునిసెఫ్‌ నివేదికకు సంబంధించిన వివరాల ప్రకారం, భారత్‌లో 20 నుంచి 24 ఏళ్ల మధ్య వయసున్న మహిళల్లో బాల్య వివాహాల అనుభవం ఉన్నవారి సంఖ్య గణనీయంగా ఉంది. అయితే అందుబాటులో ఉన్న వార్తా వివరాల్లో పేర్కొన్న సంఖ్యలు, వయోపరిమితుల మధ్య స్పష్టత అవసరం. ముఖ్యంగా 17 ఏళ్లలోపు, 15 ఏళ్లలోపు వివాహాల గణాంకాలను నివేదికలోని అసలు వివరాలతో సరిపోల్చిన తర్వాతే ఖచ్చితమైన సంఖ్యలను నిర్ధారించాలి. అయినప్పటికీ, చిన్న వయసులోనే వివాహాలు జరగడం వల్ల బాలికలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు తీవ్రంగా ఉన్నాయన్న విషయం మాత్రం స్పష్టమవుతోంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగే బాల్య వివాహాల్లో ప్రతి మూడింటిలో ఒకటి భారత్‌లోనే జరుగుతోందని పేర్కొన్న గణాంకాలు కూడా ఈ సమస్యపై మరింత దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరాన్ని తెలియజేస్తున్నాయి. జనాభా పరంగా భారత్‌ పెద్ద దేశం కావడం, కొన్ని ప్రాంతాల్లో పేదరికం, నిరక్షరాస్యత, సామాజిక సంప్రదాయాలు, బాలికల భద్రతపై కుటుంబాల్లో ఉండే ఆందోళనలు వంటి అంశాలు బాల్య వివాహాలకు కారణాలుగా కనిపిస్తున్నాయి. కొన్ని కుటుంబాలు ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా బాలికలకు చిన్న వయసులోనే వివాహాలు జరిపిస్తుండగా, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న సంప్రదాయాలు కూడా ఈ సమస్యకు కారణమవుతున్నాయి. బాలికల విద్యకు తగిన ప్రాధాన్యం లేకపోవడం, చట్టాలపై అవగాహన కొరవడటం కూడా పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టంగా మారుస్తున్నాయి.
దేశంలోని ఉత్తరప్రదేశ్‌, బిహార్‌, పశ్చిమ బెంగాల్‌, మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్‌ వంటి రాష్ట్రాల్లో బాల్య వివాహాల సమస్య ఎక్కువగా ఉన్నట్లు నివేదికకు సంబంధించిన వార్తా వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ ప్రాంతాల్లో బాలికల విద్యను ప్రోత్సహించడం, పేద కుటుంబాలకు ఆర్థిక సహాయం అందించడం, బాల్య వివాహాల వల్ల కలిగే నష్టాలపై అవగాహన పెంచడం వంటి చర్యలు కీలకంగా మారుతున్నాయి. అయితే రాష్ట్రాల మధ్య పోలికలు చేయాలంటే వివాహాల సంఖ్యతో పాటు జనాభా, వయస్సుల వారీ శాతం, సర్వే నిర్వహించిన కాలం వంటి అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
బాల్య వివాహాలను అరికట్టడంలో చట్టాల అమలుతో పాటు కుటుంబాలు, పాఠశాలలు, స్థానిక సమాజాల పాత్ర కూడా ఎంతో ముఖ్యమైనది. బాలికలు కనీసం చట్టబద్ధమైన వివాహ వయస్సు వచ్చే వరకు చదువును కొనసాగించేలా ప్రోత్సహించాలి. పాఠశాలల్లో విద్యార్థినుల హాజరును పర్యవేక్షించడం, చదువు మానేసిన బాలికలను తిరిగి విద్యా వ్యవస్థలోకి తీసుకురావడం, బాల్య వివాహాల సమాచారం అందిన వెంటనే సంబంధిత అధికారులు స్పందించడం వంటి చర్యలు సమస్యను తగ్గించేందుకు ఉపయోగపడతాయి. బాలికలకు తమ హక్కులపై అవగాహన కల్పించడంతో పాటు, తల్లిదండ్రులకు కూడా బాల్య వివాహాల వల్ల కలిగే దీర్ఘకాలిక నష్టాలను వివరించాల్సిన అవసరం ఉంది.
భారత్‌లో బాల్య వివాహాల నిషేధ చట్టం ప్రకారం సాధారణంగా పురుషులకు 21 ఏళ్లు, మహిళలకు 18 ఏళ్లు కనీస వివాహ వయస్సుగా నిర్ణయించారు. ఈ వయస్సుల కంటే ముందుగా జరిగే వివాహాలను అరికట్టేందుకు చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంది. అయినప్పటికీ, కొన్ని ప్రాంతాల్లో సామాజిక ఒత్తిళ్లు, ఆర్థిక పరిస్థితులు, అధికారులకు సమాచారం అందకపోవడం వంటి కారణాలతో బాల్య వివాహాలు కొనసాగుతున్నాయి. అందువల్ల చట్టాలను సమర్థంగా అమలు చేయడంతో పాటు బాలికలకు విద్య, ఆరోగ్యం, భద్రత, ఆర్థిక స్వావలంబన వంటి అవకాశాలను అందించడం అవసరం.
మొత్తంగా, బాల్య వివాహాలు బాలికల భవిష్యత్తును ప్రభావితం చేసే తీవ్రమైన సామాజిక సమస్యగా కొనసాగుతున్నాయి. ఈ సమస్యను తగ్గించేందుకు ప్రభుత్వాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, విద్యాసంస్థలు, తల్లిదండ్రులు సమన్వయంతో పనిచేయాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రతి బాలికకు చదువుకునే అవకాశం, తన భవిష్యత్తుపై నిర్ణయం తీసుకునే స్వేచ్ఛ, సురక్షితమైన బాల్యం లభించినప్పుడే బాల్య వివాహాలను సమర్థంగా అరికట్టగలం.
