ప్రతిపక్షం, నవంబర్ 11: హైదరాబాద్‌ జీడిమెట్లలోని ఫాక్స్‌సాగర్‌ చెరువు భూముల ఆక్రమణల వ్యవహారం మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. వేలాది మందికి తాగునీటిని అందించే ఈ చెరువు పరిధిలో కోట్లాది రూపాయల విలువైన భూములు ఆక్రమణలకు గురైనట్లు గుర్తించడంతో చెరువు పునరుద్ధరణకు హైడ్రా రంగంలోకి దిగింది. చెరువు ఫుల్ ట్యాంక్ లెవల్ (ఎఫ్‌టీఎల్‌), బఫర్‌ జోన్‌ పరిధుల్లో నిర్మాణాలు వెలిసినట్లు ఆరోపణలు ఉండగా, వాటిని గుర్తించి తొలగించడం హైడ్రాకు సవాల్‌గా మారింది. ముఖ్యంగా రియల్‌ ఎస్టేట్‌ వెంచర్లు, గోదాములు, ఇతర నిర్మాణాల కారణంగా చెరువు అసలు విస్తీర్ణం తగ్గిపోయిందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
మేడ్చల్‌-మల్కాజిగిరి జిల్లా పరిధిలో ఉన్న జీడిమెట్ల చెరువును 1897లో అప్పటి నిజాం పాలకులు నిర్మించారు. బ్రిటిష్‌ అధికారి కల్నల్‌ ఆర్‌.ఈ. ఫాక్స్‌ ఈ చెరువును ఆధునికీకరించడంతో ఆయన పేరుమీదుగా ఫాక్స్‌సాగర్‌గా ప్రసిద్ధి చెందింది. దూలపల్లి, జీడిమెట్ల, కొంపల్లి గ్రామాల మధ్య విస్తరించి ఉన్న ఈ చెరువు పరిధిలో మొత్తం 519 ఎకరాల విస్తీర్ణం ఉన్నట్లు వివరాలు చెబుతున్నాయి. ఇందులో 482.24 ఎకరాలను ఎఫ్‌టీఎల్‌ పరిధిగా, 52.34 ఎకరాలను బఫర్‌ జోన్‌గా గుర్తించారు. ఎఫ్‌టీఎల్‌ పరిధిలో 16.30 ఎకరాల ప్రభుత్వ భూమి ఉండగా, సుమారు 453 ఎకరాలు పట్టా భూములుగా నమోదయ్యాయి. అయితే కాలక్రమేణా చెరువు చుట్టూ ఉన్న ముంపు ప్రాంతాలు రియల్‌ ఎస్టేట్‌ కార్యకలాపాలకు కేంద్రంగా మారినట్లు కథనంలో పేర్కొన్నారు.
చెరువు పరిధిలోని భూములను పరిరక్షించాల్సిన అధికారుల నిర్లక్ష్యం, అక్రమ నిర్మాణాలకు సహకారం అందించారనే ఆరోపణలు కూడా వినిపిస్తున్నాయి. 2014 తర్వాత చెరువు నీటి మట్టాన్ని 38 అడుగుల నుంచి 20 అడుగులకు తగ్గించడంతో ముంపు ప్రాంతం తగ్గి, ఆ ప్రాంతాల్లో రియల్‌ ఎస్టేట్‌ వెంచర్లు వెలిశాయని స్థానికులు ఆరోపిస్తున్నారు. 2020లో భారీ వరద నీటిని దిగువకు విడుదల చేసే క్రమంలో చెరువు గేట్లను ధ్వంసం చేశారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. నీటి మట్టం తగ్గిన తర్వాత పట్టా భూముల పేరుతో పలు రిజిస్ట్రేషన్లు జరిగినట్లు సమాచారం. వాస్తవానికి ఎఫ్‌టీఎల్‌ పరిధిలో ఉన్న భూములను నిషేధిత జాబితా 22ఏలో చేర్చాల్సి ఉన్నప్పటికీ ఆ ప్రక్రియ పూర్తికాలేదని కథనం వెల్లడించింది. దీంతో చెరువు భూముల పరిరక్షణపై అనేక ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
2018లో ఫాక్స్‌సాగర్‌ ఆధునికీకరణ పనుల కోసం రూ.44 కోట్లు మంజూరైనట్లు సమాచారం. అయితే ఆ పనుల సమయంలో కొంతమంది ప్రయోజనాల కోసం నీటిపారుదల శాఖ అధికారులే చెరువు మధ్యలో కట్ట నిర్మించారని, చెరువు సరిహద్దులను ముందుకు జరిపి సిమెంట్‌ రోడ్డు ఏర్పాటు చేశారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో మాజీ మంత్రి 37 ఎకరాలను ఆక్రమించినట్లు హైడ్రా గుర్తించిందని కథనం పేర్కొంది. ఇటీవల చెరువు పరిధిలో ఏర్పాటు చేసిన సిమెంట్‌ రోడ్డును హైడ్రా తొలగించగా, మరో న్యాయవాదికి చెందిన ఫామ్‌హౌస్‌ను కూడా కూల్చివేసింది. అయితే చెరువు సరిహద్దులను మార్చడంలో పాత్ర ఉన్న అధికారులపై చర్యలు తీసుకోవాలనే డిమాండ్లు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
2014కు ముందు ఉన్న నిర్మాణాల విషయంలో జోక్యం చేసుకోబోమని హైడ్రా చెబుతుండగా, 2014 నుంచి 2023 మధ్య కాలంలో పెద్ద సంఖ్యలో నిర్మాణాలు వెలిసినట్లు తెలుస్తోంది. ముఖ్యంగా చెరువు పరిధిలో గోదాములు, రియల్‌ ఎస్టేట్‌ వెంచర్లు ఏర్పాటైనట్లు గుర్తించారు. ఇటీవల నిర్వహించిన సర్వేలో సుమారు 150 ఎకరాలకు పైగా భూములు ఆక్రమణలకు గురైనట్లు ప్రాథమికంగా గుర్తించినట్లు సమాచారం. ఈ నేపథ్యంలో ఎఫ్‌టీఎల్‌ పరిధిలో సంయుక్త సర్వే నిర్వహించి, చెరువు అసలు హద్దులను నిర్ధారించాలని హైడ్రా నిర్ణయించింది. అయితే రెవెన్యూ అధికారుల ప్రమేయం లేకుండానే సర్వే నిర్వహిస్తున్నారంటూ స్థానికుల నుంచి విమర్శలు వస్తున్నాయి. 2014లో హెచ్‌ఎండీఏ, నీటిపారుదల శాఖ సంయుక్తంగా నిర్వహించిన సర్వేలో నిర్ణయించిన 482.24 ఎకరాల ఎఫ్‌టీఎల్‌ పరిధిని యథాతథంగా పరిరక్షించాలని స్థానికులు కోరుతున్నారు.
ఫాక్స్‌సాగర్‌ చెరువును సుమారు రూ.189 కోట్లతో ఆధునికీకరించేందుకు హైడ్రా ప్రణాళిక రూపొందించినట్లు ప్రకటించింది. ఈ పనుల్లో భాగంగా తొలుత సమగ్ర సర్వే నిర్వహించి చెరువు సరిహద్దులను ఖరారు చేయనుంది. ఆ తర్వాత ఆక్రమణలను గుర్తించి, నిబంధనల ప్రకారం తదుపరి చర్యలు చేపట్టే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా దూలపల్లి ప్రాంతంలో ఉన్నట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న నిర్మాణాలపై ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటారన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది. చెరువు భూముల విషయంలో చిన్నా, పెద్దా అనే తేడా లేకుండా చట్ట ప్రకారం వ్యవహరించాలని స్థానికులు కోరుతున్నారు. ఫాక్స్‌సాగర్‌ పునరుద్ధరణతో చెరువు అసలు విస్తీర్ణం పరిరక్షించబడటంతో పాటు భవిష్యత్తులో వరద ముప్పు తగ్గి, నీటి వనరును కాపాడుకునే అవకాశం ఉంటుందని వారు ఆశిస్తున్నారు.
