ప్రతిపక్షం, సెప్టెంబర్ 28: తెలంగాణలో వైద్య విద్య ప్రవేశాలకు సంబంధించిన స్థానిక అభ్యర్థుల నిబంధనపై సుప్రీంకోర్టు గతంలో ఇచ్చిన తీర్పు మరోసారి ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. రాష్ట్రంలోని ఎంబీబీఎస్, బీడీఎస్ ప్రవేశాల్లో స్థానిక అభ్యర్థిగా పరిగణించేందుకు వరుసగా నాలుగేళ్ల విద్యాభ్యాసానికి సంబంధించిన నిబంధనను సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది. తెలంగాణ వైద్య, దంత కళాశాలల ప్రవేశ నిబంధనల్లోని స్థానిక అభ్యర్థి నిర్వచనం చట్టబద్ధమేనని అత్యున్నత న్యాయస్థానం 2025లో స్పష్టం చేసింది.
తెలంగాణలో వైద్య విద్యలో స్థానిక కోటా కింద ప్రవేశాలకు సంబంధించి స్థానిక అభ్యర్థిని ఎలా గుర్తించాలన్న అంశంపై గత కొంతకాలంగా న్యాయపరమైన వివాదం కొనసాగుతోంది. ఈ వ్యవహారంలో తెలంగాణ వైద్య, దంత కళాశాలల ప్రవేశ నిబంధనలు, వాటికి చేసిన సవరణలు న్యాయస్థానాల పరిశీలనకు వెళ్లాయి. 2025 సెప్టెంబర్లో సుప్రీంకోర్టు ఈ అంశంపై కీలక తీర్పు వెలువరించి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రూపొందించిన నిబంధనలను సమర్థించింది.
ఆ నిబంధనల ప్రకారం సంబంధిత అర్హత పరీక్షకు ముందు వరుసగా నాలుగు విద్యా సంవత్సరాలు తెలంగాణలో చదివిన విద్యార్థిని స్థానిక అభ్యర్థిగా పరిగణించే విధానం ఉంది. వైద్య, దంత విద్యలో రాష్ట్రంలోని స్థానిక కోటా కింద ప్రవేశాలకు ఈ నిబంధన వర్తిస్తుంది. రాష్ట్ర కోటాలోని స్థానిక స్థానాలకు అర్హత నిర్ణయించడంలో కేవలం తెలంగాణలో పుట్టినవారనే కారణంతో కాకుండా, నిబంధనల్లో పేర్కొన్న స్థానిక అభ్యర్థి ప్రమాణాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు స్పష్టం చేసింది.
ఈ నిబంధనను సవాలు చేస్తూ గతంలో తెలంగాణ హైకోర్టును ఆశ్రయించిన పిటిషన్లపై అక్కడి తీర్పులు వెలువడ్డాయి. అనంతరం ఈ వివాదం సుప్రీంకోర్టుకు చేరింది. అత్యున్నత న్యాయస్థానం తెలంగాణ ప్రభుత్వం, సంబంధిత విశ్వవిద్యాలయాల వాదనలను ఆమోదిస్తూ స్థానిక అభ్యర్థి నిర్వచనాన్ని విస్తరించే విధంగా హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పులను పక్కనపెట్టి, 2017 నిబంధనలకు 2024లో చేసిన సవరణలను కూడా సమర్థించింది.
అయితే కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో మినహాయింపులకు కూడా సుప్రీంకోర్టు అవకాశం కల్పించింది. తల్లిదండ్రుల ప్రభుత్వ ఉద్యోగ బదిలీలు, అఖిల భారత సేవలు, రక్షణ లేదా కొన్ని ప్రభుత్వ సంస్థల్లో ఉద్యోగ బాధ్యతల కారణంగా తెలంగాణ వెలుపల చదవాల్సి వచ్చిన పిల్లలకు నిర్దిష్ట షరతులతో మినహాయింపులు కల్పించే అంశాన్ని తీర్పులో ప్రస్తావించింది. సంబంధిత ధ్రువపత్రాలు సమర్పించడం వంటి షరతులకు ఈ మినహాయింపులు లోబడి ఉంటాయి.
ఇదే అంశంపై 2026లో తెలంగాణ హైకోర్టులో జెల్లా అంకిత దాఖలు చేసిన పిటిషన్ కూడా ఈ నిబంధన పరిధిని మరోసారి చర్చకు తెచ్చింది. తెలంగాణలో కిండర్గార్టెన్ నుంచి పదో తరగతి వరకు చదివి, ఆ తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఇంటర్మీడియట్ చదివిన విద్యార్థిని స్థానిక అభ్యర్థిగా పరిగణించాలన్న వాదనతో ఈ పిటిషన్ దాఖలైంది. అయితే 2025లో సుప్రీంకోర్టు ఇప్పటికే సంబంధిత నిబంధనల చట్టబద్ధతను సమర్థించినందున, దాని తుది నిర్ణయాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని పిటిషన్ను కొట్టివేస్తున్నట్లు తెలంగాణ హైకోర్టు సెప్టెంబర్ 1, 2026న పేర్కొంది.
దీంతో తెలంగాణలో వైద్య విద్య స్థానిక కోటాకు సంబంధించిన నాలుగేళ్ల నిబంధనపై ప్రస్తుతం ఉన్న న్యాయస్థానాల వైఖరి మరింత స్పష్టమైంది. ముఖ్యంగా ఎంబీబీఎస్, బీడీఎస్ ప్రవేశాలకు దరఖాస్తు చేసే విద్యార్థులు తమ స్థానిక అభ్యర్థి హోదాను నిర్ణయించే నిబంధనలను ముందుగానే పరిశీలించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. కేవలం తెలంగాణకు చెందినవారమనే కారణంతో స్థానిక కోటాకు అర్హత లభిస్తుందని భావించకుండా, సంబంధిత ప్రవేశ నిబంధనల్లో పేర్కొన్న విద్యాభ్యాసం, స్థానికత ప్రమాణాలు, వర్తించే మినహాయింపులను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
ఈ వ్యవహారంలో రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 371డీ, రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వులు, తెలంగాణ వైద్య, దంత కళాశాలల ప్రవేశ నిబంధనలు కీలకంగా ఉన్నాయి. స్థానిక అభ్యర్థుల గుర్తింపుకు సంబంధించిన నిబంధనలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రూపొందించినప్పటికీ, అవి రాజ్యాంగపరమైన, రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వుల పరిధిలోనే ఉండాలని న్యాయస్థానాల తీర్పులు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
అందువల్ల తెలంగాణలో వైద్య విద్యలో స్థానిక కోటా కింద ప్రవేశం కోరుకునే విద్యార్థులకు నాలుగేళ్ల వరుస విద్యాభ్యాసానికి సంబంధించిన నిబంధన అత్యంత కీలకంగా మారింది. తల్లిదండ్రుల ఉద్యోగ బదిలీ వంటి ప్రత్యేక పరిస్థితులు ఉన్నవారు మాత్రం వర్తించే మినహాయింపులు, వాటికి అవసరమైన ధ్రువపత్రాలపై ప్రత్యేకంగా దృష్టి పెట్టాల్సి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న న్యాయ తీర్పుల ప్రకారం స్థానిక అభ్యర్థి హోదాను నిర్ణయించడంలో ఈ నిబంధనలకు ప్రాధాన్యం కొనసాగుతోంది.
