ప్రతిపక్షం, సెప్టెంబర్ 26: మాజీ ప్రధానమంత్రి, ప్రముఖ ఆర్థికవేత్త డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్కు దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం భారతరత్న అందించి గౌరవించాలని తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్రెడ్డి కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరారు. దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో కీలకమైన సంస్కరణలకు మార్గదర్శకత్వం వహించడంతో పాటు తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు ప్రక్రియలోనూ మన్మోహన్ సింగ్ పాత్ర ఉందని పేర్కొన్న ముఖ్యమంత్రి.. ఆయన జ్ఞాపకార్థం దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో సముచితమైన విజ్ఞాన కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని విజ్ఞప్తి చేశారు.
డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్ జయంతి సందర్భంగా హైదరాబాద్ గచ్చిబౌలిలోని విప్రో సర్కిల్ వద్ద ఏర్పాటు చేసిన ఆయన స్మారక పార్క్, విగ్రహాన్ని ముఖ్యమంత్రి రేవంత్రెడ్డి ఆవిష్కరించారు. హైదరాబాద్ ఐటీ కారిడార్లోని ఈ ప్రాంతంలో కాంస్య విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. మన్మోహన్ సింగ్ ఆర్థిక సంస్కరణలు, ప్రజాసేవ, తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు ప్రక్రియలో ఆయన పాత్రను భవిష్యత్ తరాలు గుర్తుంచుకునేలా ఈ స్మారకాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
విగ్రహావిష్కరణ కార్యక్రమంలో మంత్రులు దుద్దిళ్ల శ్రీధర్బాబు, అడ్లూరి లక్ష్మణ్కుమార్తో పాటు సుప్రీంకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ ఎన్వీ రమణ, మాజీ న్యాయమూర్తి జస్టిస్ బి. సుదర్శన్రెడ్డి, ఆర్థిక మాజీ సలహాదారు మోహన్ గురుస్వామి, ఎంపీలు వేం నరేందర్రెడ్డి, అనిల్కుమార్ యాదవ్, ఎమ్మెల్సీ దామోదర్రెడ్డి, ఎమ్మెల్యే అరికపూడి గాంధీ, నవీన్ యాదవ్ తదితరులు పాల్గొన్నారు. ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు కూడా కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు.
ఈ సందర్భంగా మాట్లాడిన ముఖ్యమంత్రి రేవంత్రెడ్డి.. మన్మోహన్ సింగ్ దేశానికి అందించిన సేవలను గుర్తుచేశారు. ఆర్థికవేత్తగా, భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు గవర్నర్గా, కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిగా, ప్రధానమంత్రిగా ఆయన నిర్వహించిన బాధ్యతలను ప్రస్తావించారు. ముఖ్యంగా 1991లో దేశం తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొన్న సమయంలో అప్పటి ప్రధానమంత్రి పీవీ నరసింహారావు నాయకత్వంలో ఆర్థిక మంత్రిగా మన్మోహన్ సింగ్ అమలు చేసిన ఆర్థిక సరళీకరణ విధానాలను సీఎం ప్రస్తావించారు.
సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ విధానాలు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో కీలకమైన మార్పులకు దారితీశాయని రేవంత్రెడ్డి పేర్కొన్నారు. విదేశీ మారక నిల్వలు తీవ్రంగా తగ్గిపోయిన పరిస్థితుల్లో దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను గాడిలో పెట్టేందుకు తీసుకున్న నిర్ణయాలు తర్వాతి దశాబ్దాల్లో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపాయని ఆయన అన్నారు. హైదరాబాద్లో ఐటీ, ఆర్థిక సేవలు, అంతర్జాతీయ సంస్థల విస్తరణకు కూడా ఆర్థిక సంస్కరణల కాలంలో ఏర్పడిన అవకాశాలు ఒక నేపథ్యాన్ని అందించాయని సీఎం పేర్కొన్నారు.
మన్మోహన్ సింగ్ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న కాలంలో అమలైన పలు చట్టాలు, సంక్షేమ కార్యక్రమాలను కూడా రేవంత్రెడ్డి ప్రస్తావించారు. సమాచార హక్కు చట్టం, విద్యా హక్కు చట్టం, గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం, ఆహార భద్రత చట్టం, ఆదివాసీ హక్కులకు సంబంధించిన చట్టాలు, భూ సేకరణ–పునరావాస చట్టం వంటి చర్యలను ఆయన గుర్తుచేశారు. దేశ ప్రజలకు హక్కులు, సామాజిక భద్రతకు సంబంధించిన అనేక కార్యక్రమాలు ఆ కాలంలో అమల్లోకి వచ్చాయని సీఎం పేర్కొన్నారు.
తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు అంశాన్ని కూడా ముఖ్యమంత్రి తన ప్రసంగంలో ప్రస్తావించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం ద్వారా తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన సమయంలో మన్మోహన్ సింగ్ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న విషయాన్ని గుర్తుచేశారు. ఆరు దశాబ్దాల ఉద్యమం, అనేక మంది త్యాగాల తర్వాత తెలంగాణ రాష్ట్ర కల సాకారమైందని, ఈ ప్రక్రియలో కేంద్రంలో మన్మోహన్ సింగ్ నాయకత్వంలోని ప్రభుత్వం కీలక దశలో ఉందని రేవంత్రెడ్డి పేర్కొన్నారు.
తెలంగాణ చరిత్రను రెండు ప్రధాన ఘట్టాలుగా చూడవచ్చని సీఎం అన్నారు. నిజాం పాలన నుంచి హైదరాబాద్ రాష్ట్రానికి విముక్తి లభించిన దశను, అనంతరం ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్రం కోసం సాగిన సుదీర్ఘ ఉద్యమాన్ని ఆయన ప్రస్తావించారు. హైదరాబాద్ రాష్ట్ర విముక్తి సందర్భంలో జవహర్లాల్ నెహ్రూ, సర్దార్ వల్లభ్భాయ్ పటేల్ల పాత్రను గుర్తుచేసిన రేవంత్రెడ్డి.. ప్రత్యేక తెలంగాణ ఏర్పాటులో సోనియాగాంధీ, మన్మోహన్ సింగ్ నాయకత్వంలోని కేంద్ర ప్రభుత్వ పాత్రను ప్రస్తావించారు.
తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు బిల్లుపై మన్మోహన్ సింగ్ చేసిన సంతకాన్ని స్మారక పార్క్లో భద్రపరిచినట్లు ముఖ్యమంత్రి తెలిపారు. పార్క్ను సందర్శించే ప్రతి ఒక్కరికీ ఆయన సంతకం కనిపించేలా ఏర్పాటు చేశామని చెప్పారు. తెలంగాణ ఏర్పాటుతో పాటు దేశ ఆర్థిక ప్రగతిలో మన్మోహన్ సింగ్ చేసిన కృషిని ఒకే ప్రదేశంలో భవిష్యత్ తరాలకు తెలియజేయాలనే ఉద్దేశంతో ఈ స్మారకాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు వివరించారు.
హైదరాబాద్ ఫైనాన్షియల్ డిస్ట్రిక్ట్లో మన్మోహన్ సింగ్ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేయడం వెనుక కూడా ఒక ప్రత్యేక ఉద్దేశం ఉందని సీఎం పేర్కొన్నారు. దేశ ఆర్థిక సంస్కరణలకు కీలకమైన దశలో ఆర్థిక మంత్రిగా పనిచేసిన మన్మోహన్ సింగ్ జ్ఞాపకాన్ని, ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ ఆర్థిక, సాంకేతిక సంస్థలకు కేంద్రంగా ఉన్న హైదరాబాద్ ఐటీ కారిడార్తో అనుసంధానించడం సముచితమని భావించినట్లు తెలిపారు. గచ్చిబౌలి ప్రాంతంలో అంతర్జాతీయ సంస్థలు, విద్యా సంస్థలు, ఆర్థిక సేవల సంస్థలు విస్తరించిన నేపథ్యంలో ఈ ప్రాంతంలో స్మారకాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు చెప్పారు.
మన్మోహన్ సింగ్ వ్యక్తిత్వం, ఆలోచనలు, ఆర్థిక విధానాలపై అవగాహన ఉన్న ఆర్థికవేత్త మోహన్ గురుస్వామిని ఈ కార్యక్రమానికి ప్రత్యేకంగా ఆహ్వానించినట్లు రేవంత్రెడ్డి తెలిపారు. మన్మోహన్ సింగ్తో ఆయనకు ఉన్న వ్యక్తిగత పరిచయం, ఆర్థిక విధానాలపై ఉన్న అవగాహన కారణంగా స్మారక కార్యక్రమంలో ఆయనను మాట్లాడించామని చెప్పారు.
మన్మోహన్ సింగ్కు భారతరత్న ఇవ్వాలన్న డిమాండ్ను కూడా ముఖ్యమంత్రి మరోసారి ప్రస్తావించారు. దేశానికి ఆయన అందించిన సేవలను దృష్టిలో ఉంచుకుని అత్యున్నత పౌర పురస్కారంతో గౌరవించాల్సిన అవసరం ఉందని రేవంత్రెడ్డి అన్నారు. ఆయన సేవలను రాజకీయాలకు అతీతంగా గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉందని పేర్కొన్నారు. ఢిల్లీలో మన్మోహన్ సింగ్ జ్ఞాపకార్థం ఒక సముచితమైన విజ్ఞాన కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని కేంద్రాన్ని కోరారు.
ఈ అంశాలను తెలంగాణకు చెందిన ఎంపీలు పార్లమెంట్లో ప్రస్తావించాలని ముఖ్యమంత్రి కోరారు. మన్మోహన్ సింగ్ ఆర్థిక సంస్కరణలు, ప్రజా సంక్షేమ చట్టాలు, తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు వంటి అంశాల్లో ఆయన పాత్రను దేశవ్యాప్తంగా గుర్తించేలా చర్యలు తీసుకోవాలని ఆయన విజ్ఞప్తి చేశారు.
మాజీ ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ 1932 సెప్టెంబర్ 26న జన్మించారు. 2026 సెప్టెంబర్ 26న ఆయన 94వ జయంతి సందర్భంగా హైదరాబాద్లో విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించడం జరిగింది. దేశ ఆర్థిక విధానాల్లో ఆయన పోషించిన పాత్రను, ప్రధానమంత్రిగా చేసిన సేవలను స్మరించుకుంటూ దేశవ్యాప్తంగా పలువురు నేతలు ఆయనకు నివాళులు అర్పించారు.
గచ్చిబౌలి విప్రో సర్కిల్లో ఏర్పాటు చేసిన ఈ స్మారక పార్క్, విగ్రహం ద్వారా మన్మోహన్ సింగ్ రాజకీయ, ఆర్థిక ప్రస్థానాన్ని తెలంగాణ ప్రజలకు, ముఖ్యంగా యువతకు పరిచయం చేయాలన్నది రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఉద్దేశంగా కనిపిస్తోంది. ఆర్థిక సంస్కరణల నుంచి తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు వరకు ఆయనతో ముడిపడిన కీలక పరిణామాలను స్మరించుకుంటూ ఈ స్మారకాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.
