ప్రతిపక్షం, అక్టోబర్ 17: పశ్చిమ బెంగాల్‌లో శరన్నవరాత్రుల వేళ దుర్గాదేవి పూజలో ప్రత్యేకమైన ఆచారం కనిపిస్తుంది. దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో దుర్గాదేవికి పండ్లు, పూలు, తీపి పదార్థాలను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తే.. బెంగాల్‌లో మాత్రం వివిధ రకాల చేపలతో చేసిన వంటకాలను అమ్మవారికి సమర్పించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది. తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న ఈ సంప్రదాయం బెంగాల్‌ సంస్కృతి, ఆహారపు అలవాట్లు, ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలతో ముడిపడి ఉంది. దుర్గాపూజ సమయంలో అమ్మవారిని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధిస్తూ, ప్రత్యేక వంటకాలను సిద్ధం చేసి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. ఈ ఆచారం బెంగాల్‌ ప్రాంతంలోని కొన్ని ఆలయాలు, కుటుంబ సంప్రదాయాల్లో ప్రత్యేక గుర్తింపును సంపాదించుకుంది.
బెంగాల్‌ ప్రజల జీవనశైలిలో చేపలకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది. అక్కడి ఆహార సంస్కృతిలో చేపలు ప్రధాన భాగంగా ఉండటంతో పాటు, వాటిని శుభప్రదమైనవిగా భావించే విశ్వాసం కూడా ఉంది. చేపలు శ్రేయస్సు, సంతానప్రాప్తి, దీర్ఘాయుష్షుకు ప్రతీకలని చాలామంది నమ్ముతారు. అందుకే శుభకార్యాలు, పండుగలు, ప్రత్యేక సందర్భాల్లో చేపలకు విశిష్ట స్థానం కల్పిస్తారు. దుర్గాపూజ వంటి అత్యంత ముఖ్యమైన పండుగ సమయంలోనూ ఈ సంప్రదాయం ప్రతిబింబిస్తుంది. అమ్మవారికి చేపలతో తయారుచేసిన వంటకాలను సమర్పించడం ద్వారా కుటుంబానికి శుభం కలగాలని, సుఖసంతోషాలు వెల్లివిరియాలని భక్తులు కోరుకుంటారు.
దుర్గాదేవికి సమర్పించే ఈ చేపల నైవేద్యంలో వంటకాల తయారీకి కూడా కొన్ని ప్రత్యేక నియమాలు పాటిస్తారు. ముఖ్యంగా ఈ సంప్రదాయానికి సంబంధించిన కొన్ని వంటకాల్లో ఉల్లి, వెల్లుల్లిని ఉపయోగించరు. సంప్రదాయ పద్ధతుల్లోనే చేపలను సిద్ధం చేసి అమ్మవారికి నివేదిస్తారు. ప్రాంతాన్ని బట్టి, ఆలయ ఆచారాలను బట్టి నైవేద్యాల తయారీ విధానంలో మార్పులు ఉండవచ్చు. అయినప్పటికీ, భక్తితో వంటకాలను సిద్ధం చేసి దేవికి సమర్పించాలనే భావనకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. పూజా కార్యక్రమాల్లో భాగంగా నైవేద్యాన్ని సమర్పించిన అనంతరం కొన్ని సంప్రదాయాల్లో దానిని ప్రసాదంగా స్వీకరిస్తారు.
బెంగాల్‌లో మాంసాహారాన్ని కేవలం ఆహారంగా మాత్రమే కాకుండా, కొన్ని సంప్రదాయాల్లో జీవన పరిపూర్ణతను ప్రతిబింబించే అంశంగా కూడా పరిగణిస్తారు. అందువల్ల చేపలను పవిత్రమైన నైవేద్యంగా సమర్పించడం అక్కడి సాంస్కృతిక విశ్వాసాలకు అనుగుణంగా కొనసాగుతోంది. అయితే హిందూ సంప్రదాయాల్లో నైవేద్యాల విధానం ప్రాంతానికో విధంగా ఉంటుంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో పూర్తిగా శాకాహార పదార్థాలను మాత్రమే దేవతలకు సమర్పిస్తే, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో స్థానిక ఆచారాలు, ఆలయ సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు.
శరన్నవరాత్రుల సమయంలో బెంగాల్‌లో జరిగే దుర్గాపూజ ఉత్సవాలు భక్తి, సంప్రదాయం, కళలు, ఆహార సంస్కృతుల సమ్మేళనంగా నిలుస్తాయి. భారీ మండపాలు, అమ్మవారి విగ్రహాలు, ప్రత్యేక పూజలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలతో పాటు సంప్రదాయ వంటకాలు కూడా ఈ వేడుకల్లో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. చేపలను నైవేద్యంగా సమర్పించే ఆచారం బెంగాల్‌ ప్రాంతీయ ప్రత్యేకతను చాటిచెబుతోంది. దేశవ్యాప్తంగా దుర్గాదేవిని వివిధ రూపాల్లో, విభిన్న పద్ధతుల్లో ఆరాధిస్తున్న నేపథ్యంలో.. బెంగాల్‌లో కనిపించే ఈ ప్రత్యేక సంప్రదాయం భారతీయ సంస్కృతిలోని వైవిధ్యానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది.
