తెలంగాణలో 6 లక్షల మంది గిగ్‌ కార్మికులకు భరోసా.. ప్రమాద బీమా రూ.10 లక్షలు!

ప్రతిపక్షం, నవంబర్ 16: తెలంగాణలో గిగ్‌ వర్కర్లకు సామాజిక భద్రత, ఆరోగ్య రక్షణ, ప్రమాద బీమా, న్యాయమైన పని పరిస్థితులు కల్పించే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన గిగ్‌ వర్కర్స్‌ చట్టం-2026 అమల్లోకి వచ్చింది. ఈ చట్టానికి సంబంధించిన నియమ నిబంధనలను కూడా ప్రభుత్వం అధికారికంగా అమల్లోకి తీసుకురావడంతో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వివిధ రంగాల్లో పనిచేస్తున్న ఆరు లక్షల మందికి పైగా కార్మికులకు ప్రయోజనం కలగనుంది. ‘తెలంగాణ ప్లాట్‌ఫామ్‌ ఆధారిత గిగ్‌ వర్కర్స్‌ (రిజిస్ట్రేషన్‌, సామాజిక భద్రత, సంక్షేమం) నియమాలు-2026’ పేరుతో రూపొందించిన ఈ నిబంధనలు గిగ్‌ కార్మికుల హక్కులకు చట్టబద్ధమైన రక్షణ కల్పించనున్నాయి. ఇప్పటివరకు అనేక సందర్భాల్లో ఉద్యోగ భద్రత, బీమా, ఫిర్యాదుల పరిష్కారం వంటి సదుపాయాలకు దూరంగా ఉన్న ఈ రంగంలోని కార్మికులకు కొత్త చట్టం ద్వారా భరోసా లభించనుంది. కర్ణాటక, రాజస్థాన్‌, బిహార్‌, ఝార్ఖండ్‌ వంటి రాష్ట్రాల్లో ఇప్పటికే గిగ్‌ వర్కర్లకు సంబంధించిన చట్టాలు అమల్లో ఉండగా, చట్టంతో పాటు నిర్దిష్ట నియమ నిబంధనలను కూడా అమల్లోకి తీసుకొచ్చిన తొలి రాష్ట్రంగా తెలంగాణ నిలిచినట్లు సమాచారం.

ఈ చట్టం ప్రధానంగా డిజిటల్‌ ప్లాట్‌ఫాంలు, ఆన్‌లైన్‌ సేవా సంస్థల ద్వారా పని చేస్తూ ఆదాయం పొందుతున్న కార్మికులకు వర్తిస్తుంది. రైడ్‌ షేరింగ్‌, ఆహార పదార్థాల పంపిణీ, నిత్యావసర సరుకుల డెలివరీ, లాజిస్టిక్స్‌, ఈ-మార్కెట్‌ ప్లేస్‌లు, వృత్తిపరమైన సేవలు, ఆరోగ్య సేవలు, ప్రయాణం, ఆతిథ్యం, కంటెంట్‌, మీడియా తదితర తొమ్మిది సేవా రంగాల్లో పనిచేసే కార్మికులు ఈ చట్టం పరిధిలోకి రానున్నారు. తెలంగాణలో స్థానికంగా కార్యకలాపాలు నిర్వహించే సంస్థలతో పాటు ఇతర ప్రాంతాల్లో ప్రధాన కార్యాలయాలు కలిగి ఉన్నప్పటికీ రాష్ట్రంలో సేవలు అందించే సంస్థలకూ ఈ నిబంధనలు వర్తించనున్నాయి. ఆయా సంస్థలు తమ వివరాలను ప్రభుత్వ శాఖ వద్ద నమోదు చేసుకోవడంతో పాటు తమ వద్ద పనిచేస్తున్న గిగ్‌ కార్మికుల సమాచారాన్ని కార్మిక శాఖకు అందించాలి. నిబంధనల ప్రకారం సంస్థలు 60 రోజుల్లోపు కార్మికుల వివరాలను సమర్పించాలి. కొత్తగా సంస్థల్లో చేరే కార్మికుల సమాచారాన్ని 30 రోజుల్లోపు ప్రభుత్వానికి తెలియజేయాలి. ప్రతి గిగ్‌ కార్మికుడికి ప్రత్యేక గుర్తింపు సంఖ్యతో కూడిన ఐడీని కేటాయిస్తారు. ఈ గుర్తింపు అన్ని ప్లాట్‌ఫాంలలో చెల్లుబాటయ్యేలా ఉండనుంది.

గిగ్‌ కార్మికులకు సంస్థలు చెల్లించే రుసుములు, ఆదాయం లెక్కించే విధానం, రేటింగ్‌ విధానం వంటి అంశాల్లో పారదర్శకత ఉండేలా ప్రభుత్వం నిబంధనలు రూపొందించింది. కార్మికులకు వారి ఆదాయం ఎలా నిర్ణయిస్తారు? ఏ ప్రాతిపదికన చెల్లింపులు చేస్తారు? రేటింగ్‌ ఎలా ఇస్తారు? అనే విషయాలను స్పష్టంగా తెలియజేయాలి. ఈ వివరాలను తెలుగు, హిందీ, ఇంగ్లిష్‌ భాషల్లో అందుబాటులో ఉంచాలి. కార్మికులు తమ ఆదాయం, పని విధానం లేదా ఇతర అంశాలపై సందేహాలు లేవనెత్తితే ఐదు పని దినాల్లోగా సంస్థలు సమాధానం ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. అలాగే కార్మికులతో కుదుర్చుకున్న ఒప్పందాల్లో లేదా పని కేటాయింపులను ప్రభావితం చేసే అల్గారిథమ్‌ విధానాల్లో మార్పులు చేయాలనుకుంటే కనీసం 14 రోజుల ముందుగా సమాచారం అందించాలి. దీనివల్ల కార్మికులకు ముందుగానే మార్పుల గురించి తెలుసుకునే అవకాశం లభిస్తుంది.

కార్మికుల పని స్వేచ్ఛను కాపాడటానికి కూడా ఈ చట్టంలో ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉన్నాయి. వ్యక్తిగత కారణాలతో ఒక కార్మికుడు ఏదైనా పని చేయడానికి నిరాకరించినా, అందుకు ప్రతీకారంగా అతడిపై చర్యలు తీసుకోవడానికి సంస్థలకు అనుమతి ఉండదు. ఒక కార్మికుడిని తొలగించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడితే అందుకు గల కారణాలను రాతపూర్వకంగా తెలియజేయాలి. న్యాయమైన విచారణ ప్రక్రియను అనుసరించడంతో పాటు కనీసం ఏడు రోజుల ముందుగానే నోటీసు ఇవ్వాలి. సరైన కారణం, ప్రక్రియ లేకుండా కార్మికుడి ఐడీని బ్లాక్‌ చేయడం లేదా రేటింగ్‌ను తగ్గించడం కూడా నిషేధం. ఈ నిబంధనలతో సంస్థల ఏకపక్ష నిర్ణయాల వల్ల కార్మికులు ఇబ్బందులు పడకుండా రక్షణ లభించనుంది.

మహిళా గిగ్‌ కార్మికుల భద్రతకు కూడా ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. పని ప్రదేశంలో లేదా విధి నిర్వహణ సమయంలో ఎదురయ్యే లైంగిక వేధింపులపై మహిళా కార్మికులు ఫిర్యాదు చేస్తే, వాటిని పోష్‌ చట్టం-2013 ప్రకారం పరిష్కరించాల్సి ఉంటుంది. వంద మందికి పైగా కార్మికులు పనిచేస్తున్న సంస్థలు అంతర్గత ఫిర్యాదుల పరిష్కార కమిటీని ఏర్పాటు చేయడం తప్పనిసరి. కార్మికుల నుంచి అందిన ఫిర్యాదులను 30 రోజుల్లోపు పరిష్కరించాలి. ఈ కమిటీ పనితీరును పర్యవేక్షించేందుకు ప్రభుత్వం ఫిర్యాదుల పరిష్కార అధికారిని నియమించనుంది. కమిటీ ఇచ్చిన నిర్ణయంతో ఫిర్యాదుదారు సంతృప్తి చెందకపోతే 90 రోజుల్లోపు అప్పీలేట్‌ అథారిటీని ఆశ్రయించవచ్చు. డిప్యూటీ కమిషనర్‌ హోదా కలిగిన అధికారి ఈ అప్పీలేట్‌ అథారిటీగా వ్యవహరించనున్నారు. దీంతో కార్మికులకు తమ సమస్యలను అధికారికంగా తెలియజేసి పరిష్కారం పొందేందుకు ప్రత్యేక వ్యవస్థ అందుబాటులోకి రానుంది.

ఈ చట్టం కింద గిగ్‌ కార్మికులకు అందించే ఆర్థిక ప్రయోజనాల్లో ప్రమాద బీమా, మరణ పరిహారం ప్రధానమైనవి. విధి నిర్వహణలో లేదా ప్రమాదవశాత్తు మరణిస్తే కార్మికుడి కుటుంబానికి రూ.10 లక్షల పరిహారం అందించనున్నారు. సహజ మరణం సంభవిస్తే రూ.2 లక్షలు చెల్లిస్తారు. అంత్యక్రియల ఖర్చుల కింద అదనంగా రూ.30 వేల సహాయం అందించనున్నారు. ప్రమాదాల కారణంగా శాశ్వత వైకల్యానికి గురైన కార్మికులకు రూ.5 లక్షల వరకు పరిహారం లభిస్తుంది. పాక్షిక వైకల్యం ఏర్పడితే దాని తీవ్రతను బట్టి గరిష్ఠంగా రూ.4 లక్షల వరకు ఆర్థిక సహాయం అందించనున్నారు. శాశ్వత వైకల్యానికి గురైన వారికి అవసరాన్ని బట్టి కృత్రిమ అవయవాలు, వీల్‌చైర్లు, ట్రైసైకిళ్లు వంటి సహాయక పరికరాలు కూడా అందించనున్నారు. ప్రమాదం లేదా వైద్య సమస్య కారణంగా ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న సమయంలో రోజుకు రూ.300 చొప్పున, నెలకు గరిష్ఠంగా రూ.4,500 వరకు ఆర్థిక సహాయం కల్పించనున్నారు.

మహిళా గిగ్‌ కార్మికులకు ప్రసూతి ప్రయోజనాలు కూడా ఈ నిబంధనల్లో భాగంగా ఉన్నాయి. ప్రసవానికి రూ.30 వేల ఆర్థిక సహాయం అందించనున్నారు. ఈ ప్రయోజనం రెండు ప్రసవాల వరకు వర్తించనుంది. ఆరోగ్య భద్రతలో భాగంగా రాజీవ్‌ ఆరోగ్యశ్రీ పథకం కింద రూ.10 లక్షల వరకు ఉచిత వైద్య చికిత్స పొందే అవకాశం కల్పించనున్నారు. అవసరమైన సందర్భాల్లో ఆరోగ్య పరీక్షలు నిర్వహించే సదుపాయం కూడా ఉంటుంది. దీంతో రోజువారీ ఆదాయంపై ఆధారపడి జీవించే డెలివరీ సిబ్బంది, డ్రైవర్లు, ఇతర ప్లాట్‌ఫామ్‌ కార్మికులకు అనారోగ్యం లేదా ప్రమాదం ఎదురైనప్పుడు ఆర్థికంగా కొంత భరోసా లభించనుంది.

గిగ్‌ కార్మికుల ఆదాయం పెరగడంతో పాటు వారి నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయడంపైనా ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టింది. పారిశ్రామిక శిక్షణ సంస్థలు (ఐటీఐ), అడ్వాన్స్‌డ్‌ టెక్నాలజీ సెంటర్ల (ఏటీసీ) ద్వారా అవసరమైన శిక్షణ అందించనున్నారు. శిక్షణ పొందే సమయంలో కార్మికులకు రోజుకు రూ.300 చొప్పున జీవన భృతి కల్పించనున్నారు. దీనివల్ల కొత్త నైపుణ్యాలను నేర్చుకోవాలనుకునే వారికి ఆర్థిక ఇబ్బందులు కొంతవరకు తగ్గనున్నాయి. భవిష్యత్తులో మెరుగైన ఉపాధి అవకాశాలను అందిపుచ్చుకోవడానికి ఈ శిక్షణ ఉపయోగపడనుంది.

అయితే ఈ చట్టం కింద లభించే ప్రయోజనాలన్నీ ప్రతి కార్మికుడికి ఒకే విధంగా, ఎలాంటి షరతులు లేకుండా వర్తించవు. ఒక త్రైమాసికంలో కార్మికుడు పూర్తి చేసిన కనీస పని దినాల సంఖ్య ఆధారంగా ఆయా ప్రయోజనాలు అందనున్నాయి. అంటే నిర్ణీత కాలంలో చేసిన పని దినాల అర్హతను పరిగణనలోకి తీసుకుని సంక్షేమ పథకాల ప్రయోజనాలను వర్తింపజేస్తారు. మొత్తం మీద గిగ్‌ వర్కర్స్‌ చట్టం-2026 ద్వారా డెలివరీ సిబ్బంది, క్యాబ్‌ డ్రైవర్లు, ఆన్‌లైన్‌ సేవల కార్మికులు సహా వివిధ రంగాల్లో పనిచేస్తున్న లక్షలాది మందికి సామాజిక భద్రత కల్పించేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం చర్యలు చేపట్టింది. ప్రమాద బీమా, ఆరోగ్య చికిత్స, ప్రసూతి సహాయం, నైపుణ్య శిక్షణతో పాటు ఫిర్యాదుల పరిష్కారానికి ప్రత్యేక వ్యవస్థను అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ఈ చట్టంలోని ముఖ్యమైన అంశాలుగా నిలవనున్నాయి.

Related News

Latest News