క్యాంపెన్ మీడియా, నవంబర్ 18: ప్రభుత్వం ప్రతి ఏటా పంటలకు కనీస మద్దతు ధరను పెంచుతున్నప్పటికీ, ఆ ప్రయోజనం దేశంలోని రైతులందరికీ సమానంగా అందడం లేదు. ఒకే ప్రాంతంలో ఒకే పంటను పండించిన ఇద్దరు రైతుల ఆదాయంలోనూ భారీ వ్యత్యాసం కనిపిస్తోంది. దీనికి ప్రధాన కారణం ప్రభుత్వ కొనుగోలు కేంద్రాల అందుబాటు, రవాణా ఖర్చులు, స్థానిక మార్కెట్ల పరిస్థితులు, ప్రభుత్వ కొనుగోళ్లలో ప్రాంతాల మధ్య ఉన్న అసమానతలేనని వ్యవసాయ రంగ నిపుణులు చెబుతున్నారు. రైతుకు ప్రకటించిన ధర అందడం కంటే, ఆ ధరకు పంటను విక్రయించే అవకాశం ఉండటమే అత్యంత కీలకంగా మారింది.
కనీస మద్దతు ధర విధానం ప్రధాన ఉద్దేశం పంట చేతికొచ్చిన సమయంలో మార్కెట్లో ధరలు పడిపోయినా రైతుకు కనీస ఆదాయం లభించేలా చూడటం. విత్తనాలు, ఎరువులు, కూలీల ఖర్చులతో పాటు సాగు కోసం నెలల తరబడి శ్రమించే రైతులు పంట విక్రయించే సమయంలో నష్టపోకుండా ఈ విధానం రక్షణ కల్పిస్తుంది. అందుకే ప్రతి ఏటా సాగు ప్రారంభానికి ముందే వరి, గోధుమలు, పత్తి సహా 22 పంటలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కనీస మద్దతు ధరలను ప్రకటిస్తోంది. వ్యవసాయ ఖర్చులు, ధరల కమిషన్ సిఫార్సుల ఆధారంగా ఈ ధరలను నిర్ణయిస్తున్నారు. దేశంలో 1960వ దశకం నుంచి ఈ విధానం అమలులో ఉంది.
అయితే ప్రకటించిన మద్దతు ధరకు, వాస్తవంగా రైతులకు అందుతున్న ధరకు మధ్య చాలా వ్యత్యాసం ఉంటోంది. ఒకే జిల్లాలో పత్తి పండించే ఇద్దరు రైతుల పరిస్థితినే పరిశీలిస్తే ఈ విషయం స్పష్టమవుతుంది. ఒక రైతు గ్రామానికి సమీపంలోనే ప్రభుత్వ కొనుగోలు కేంద్రం ఉండటంతో రవాణా ఖర్చు తక్కువగా భరించి పంటను మద్దతు ధరకు విక్రయించగలుగుతున్నాడు. మరో రైతు గ్రామానికి దాదాపు వంద కిలోమీటర్ల దూరం వరకు కొనుగోలు కేంద్రం లేకపోవడంతో ప్రైవేటు వ్యాపారులను ఆశ్రయించాల్సి వస్తోంది. అప్పులు, రవాణా ఖర్చుల ఒత్తిడితో వారు చెప్పిన తక్కువ ధరకే పంటను అమ్ముకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఇద్దరూ సమానంగా కష్టపడినా, కొనుగోలు కేంద్రం అందుబాటులో ఉండటమే వారి ఆదాయాల్లో తేడాకు కారణమవుతోంది.
జాతీయ గణాంక కార్యాలయం 2018-19లో నిర్వహించిన సర్వే కూడా రైతులకు మద్దతు ధరపై సరైన అవగాహన లేదని వెల్లడించింది. వరి పండించే రైతు కుటుంబాల్లో కేవలం 41 శాతం మందికి మాత్రమే తమ పంటకు కనీస మద్దతు ధర ఉందనే విషయం తెలుసని సర్వేలో తేలింది. గోధుమలు పండించే రైతుల్లో ఈ అవగాహన 37 శాతానికే పరిమితమైంది. అంటే పెద్ద సంఖ్యలో రైతులకు ప్రభుత్వం ప్రకటిస్తున్న మద్దతు ధరల గురించి పూర్తిస్థాయిలో సమాచారం అందడం లేదని స్పష్టమవుతోంది.
ఇక మద్దతు ధరకు ప్రభుత్వ కొనుగోళ్ల విషయానికి వస్తే పరిస్థితి మరింత ఆందోళనకరంగా ఉంది. వరి పండించే రైతుల్లో కేవలం 25 శాతం మంది మాత్రమే తమ పంటలో కొంత భాగాన్ని ప్రభుత్వానికి మద్దతు ధరకు విక్రయించగలిగారని సర్వే వెల్లడించింది. ఇతర పంటల విషయంలో ప్రభుత్వ కొనుగోళ్ల పరిధి మరింత తక్కువగా ఉంటోంది. ప్రధానంగా ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ అవసరాల కోసం వరి, గోధుమల కొనుగోళ్లకే ప్రభుత్వ యంత్రాంగం ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. ఈ కొనుగోళ్లు కూడా పంజాబ్, హర్యానా, మధ్య భారతంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో అధికంగా జరుగుతున్నాయి. దీంతో ఇతర రాష్ట్రాలు, మారుమూల ప్రాంతాల్లోని రైతులకు మద్దతు ధర ప్రయోజనం పూర్తిస్థాయిలో అందడం లేదు.
ఈ నేపథ్యంలో కనీస మద్దతు ధరకు చట్టబద్ధమైన హామీ కల్పించాలనే డిమాండ్ రైతు సంఘాల నుంచి బలంగా వినిపిస్తోంది. ప్రభుత్వం మారినప్పుడల్లా ధరలపై హామీలు మారకుండా, రైతులకు చట్టపరమైన రక్షణ ఉండాలని వారు కోరుతున్నారు. అయితే అన్ని పంటలను ప్రభుత్వం తప్పనిసరిగా మద్దతు ధరకు కొనుగోలు చేయాల్సి వస్తే ప్రభుత్వ ఖజానాపై భారీ ఆర్థిక భారం పడుతుందని ఆర్థిక నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. కొనుగోలు చేసిన పంటలను నిల్వ చేయడం, వాటి నిర్వహణ కూడా ప్రభుత్వానికి పెద్ద సవాలుగా మారుతుందని చెబుతున్నారు.
మరోవైపు ప్రతి పంటకు ఒకే విధమైన మద్దతు ధర హామీ ఉంటే రైతులు మార్కెట్ అవసరాలు, నీటి లభ్యతతో సంబంధం లేకుండా వరి వంటి పంటల సాగుకే ఎక్కువగా మొగ్గు చూపే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. దీనివల్ల భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి పెరగడంతో పాటు వినియోగదారులకు ఆహార పదార్థాల ధరలు పెరిగే ప్రమాదం ఉందని విశ్లేషిస్తున్నారు.
ఈ సమస్యకు ప్రత్యామ్నాయంగా ధరల వ్యత్యాస చెల్లింపు విధానాన్ని కొందరు ఆర్థికవేత్తలు సూచిస్తున్నారు. మార్కెట్లో పంట ధర కనీస మద్దతు ధర కంటే తగ్గినప్పుడు, ఆ రెండు ధరల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని ప్రభుత్వం నేరుగా రైతు బ్యాంకు ఖాతాలో జమ చేయడం ఈ విధానం ముఖ్య ఉద్దేశం. దీనివల్ల ప్రభుత్వమే మొత్తం పంటను కొనుగోలు చేసి నిల్వ చేయాల్సిన అవసరం తగ్గుతుందని, రైతుకు మాత్రం కనీస ఆదాయ భరోసా లభిస్తుందని వారు భావిస్తున్నారు.
వర్షాభావం, ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, చీడపీడలు, మార్కెట్ ధరల పతనం వంటి అనేక సమస్యలను రైతులు ఎదుర్కొంటున్నారు. ఈ పరిస్థితుల్లో వారికి సమర్థవంతమైన ఆదాయ రక్షణ కల్పించడం అత్యవసరం. కనీస మద్దతు ధరను ప్రకటించడంతోనే ప్రభుత్వం బాధ్యత పూర్తికాదని, ఆ ధరకు పంటను విక్రయించుకునే అవకాశం కూడా ప్రతి రైతుకు కల్పించాలని వ్యవసాయ రంగ నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఏ పంటకు ఎంత ధర ప్రకటించారు, ఏ ప్రాంతంలో ప్రభుత్వ కొనుగోలు కేంద్రాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి, రైతుల నుంచి ఎంత మొత్తంలో పంట కొనుగోలు చేస్తున్నారు అనే అంశాల ఆధారంగానే మద్దతు ధర విధానం నిజమైన ఫలితాలను అంచనా వేయాల్సి ఉంటుంది.





























