ప్రతిపక్షం, అక్టోబర్ 26: జవహర్ నగర్ డంపింగ్ యార్డ్ కారణంగా కాలుష్యంతో తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న లక్షలాది మంది ప్రజలకు శాశ్వత పరిష్కారం లభించే వరకు రాజీపడే ప్రసక్తే లేదని మల్కాజ్‌గిరి పార్లమెంట్ సభ్యుడు ఈటల రాజేందర్ స్పష్టం చేశారు. డంపింగ్ యార్డ్‌ను తరలించడంతో పాటు బాధిత ప్రజల సమస్యలను ప్రభుత్వం దృష్టికి తీసుకెళ్లేందుకు అక్టోబర్ 27 నుంచి ప్రజలతో కలిసి పాదయాత్ర చేపట్టనున్నట్లు ప్రకటించారు. జవహర్ నగర్ డంపింగ్ యార్డ్ తరలింపు అంశంపై అక్టోబర్ 25న నిర్వహించిన రౌండ్ టేబుల్ సమావేశంలో ముఖ్య అతిథిగా పాల్గొన్న ఆయన, ఈ ప్రాంత ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను వివరించారు. తెలంగాణ రాష్ట్రానికి గణనీయమైన ఆదాయం అందించే హైదరాబాద్ పరిసర ప్రాంతాల్లోనే లక్షలాది మంది ప్రజలు కాలుష్యం మధ్య జీవించాల్సి రావడం దురదృష్టకరమని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ప్రజల ఆరోగ్యం, పర్యావరణ పరిరక్షణకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని పేర్కొన్నారు.
జవహర్ నగర్ డంపింగ్ యార్డ్ సమస్యను ఇప్పటికే పార్లమెంట్‌లో ప్రస్తావించానని ఈటల రాజేందర్ తెలిపారు. కేంద్ర పట్టణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్‌ను కలిసి ఈ సమస్య తీవ్రతను వివరించినట్లు వెల్లడించారు. భారీ బడ్జెట్లు కేటాయిస్తున్న ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లోనూ ఇంత పెద్ద సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం ఎందుకు చూపలేకపోతున్నారని ప్రశ్నించారు. డంపింగ్ యార్డ్ సమస్యను పరిష్కరించేందుకు సమగ్ర ప్రణాళిక రూపొందించాలని కేంద్ర మంత్రిని కోరినట్లు చెప్పారు. ఈ నేపథ్యంలో ఢిల్లీలో వ్యర్థాల నిర్వహణకు అనుసరిస్తున్న విధానాలను పరిశీలించినట్లు తెలిపారు. అక్కడ భారీ మొత్తంలో పేరుకుపోయిన చెత్తను శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో తగ్గించేందుకు చర్యలు తీసుకుంటున్నప్పటికీ, గతంలో కలుషితమైన భూగర్భ జలాలను పూర్తిస్థాయిలో శుద్ధి చేయడానికి చాలా సమయం పడుతుందని అక్కడి అధికారులు వివరించినట్లు పేర్కొన్నారు.
జవహర్ నగర్‌లో పేరుకుపోయిన కోట్లాది టన్నుల చెత్తను ఒక్కసారిగా తొలగించినంత మాత్రాన అక్కడి చెరువులు, భూగర్భ జలాలు వెంటనే శుభ్రపడవని ఈటల రాజేందర్ స్పష్టం చేశారు. లక్ష్మీనారాయణ చెరువు, చీరాల చెరువు వంటి జలవనరులపై కాలుష్య ప్రభావాన్ని తగ్గించేందుకు దీర్ఘకాలిక కార్యాచరణ అవసరమని అభిప్రాయపడ్డారు. చెత్త తొలగింపు ప్రక్రియతోపాటు భూగర్భ జలాల శుద్ధి, కలుషిత నీటి నియంత్రణ, గాలి నాణ్యత మెరుగుదల వంటి అంశాలపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి సారించాలని కోరారు. సమస్యను తాత్కాలిక చర్యలతో పక్కన పెట్టకుండా, శాస్త్రీయ అధ్యయనాల ఆధారంగా శాశ్వత పరిష్కారాన్ని అమలు చేయాలని డిమాండ్ చేశారు. ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వెంటనే స్పందించి ప్రజలకు స్పష్టమైన భరోసా కల్పించాలని అన్నారు.
జవహర్ నగర్ డంపింగ్ యార్డ్ నిర్వహణలో గత ప్రభుత్వం ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని సమర్థంగా వినియోగించలేకపోయిందని ఈటల విమర్శించారు. సరైన ప్రణాళిక, పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ లేకపోవడం వల్లే సమస్య ఇంత తీవ్ర స్థాయికి చేరుకుందని ఆరోపించారు. ప్రస్తుతం విజ్ఞానశాస్త్రం, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఎంతో అభివృద్ధి చెందాయని, చెత్తను కూడా విలువైన వనరుగా మార్చుకునే అవకాశాలు అందుబాటులో ఉన్నాయని చెప్పారు. వ్యర్థాలను శాస్త్రీయంగా వేరు చేసి, వాటి నుంచి విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేయడంతోపాటు సేంద్రియ ఎరువులు తయారు చేయవచ్చని వివరించారు. పునర్వినియోగానికి అనువైన పదార్థాలను వేరు చేసి పరిశ్రమలకు అందించడం ద్వారా ఆదాయం పొందవచ్చని తెలిపారు. ఒకప్పుడు గ్రామాల్లో పశువుల ఎరువు వ్యవసాయానికి ఎంతో ఉపయోగపడేదని గుర్తుచేస్తూ, నేటి ఆధునిక సాంకేతికతతో నగరాల చెత్తను కూడా సమర్థంగా వినియోగించుకోవచ్చని పేర్కొన్నారు.
చికెన్ వ్యర్థాల నుంచి సైతం ఉపయోగకరమైన ఉత్పత్తులను తయారు చేసే సాంకేతికత అందుబాటులో ఉన్నప్పుడు, ఇంత పెద్ద మహానగరంలో ఉత్పత్తి అవుతున్న చెత్తను పూర్తిస్థాయిలో ఎందుకు వినియోగించుకోలేకపోతున్నారని ఈటల ప్రశ్నించారు. చెత్తను కేవలం సేకరించి ఒకచోట వేయడమే కాకుండా, దాని నిర్వహణకు ఆధునిక విధానాలను అమలు చేయాలని సూచించారు. వ్యర్థాలను మూలస్థాయిలోనే వేరు చేయడం, తడి చెత్తతో సేంద్రియ ఎరువులు తయారు చేయడం, పొడి చెత్తను తిరిగి వినియోగించడం, మిగిలిన వ్యర్థాలను పర్యావరణానికి హాని కలగకుండా శుద్ధి చేయడం వంటి చర్యలు చేపట్టాలని అన్నారు. ఈ విధానాలను అమలు చేస్తే డంపింగ్ యార్డులపై భారం తగ్గడంతోపాటు ప్రజల ఆరోగ్యానికి కలుగుతున్న ముప్పును కూడా నియంత్రించవచ్చని అభిప్రాయపడ్డారు.
చెత్త సేకరణ రంగంలో రాంకీ సంస్థ గుత్తాధిపత్యం చలాయిస్తోందని ఈటల రాజేందర్ ఆరోపించారు. చెత్తను సేకరించి వేరు చేసుకుంటూ జీవనోపాధి పొందుతున్న కార్మికులకు ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయని పేర్కొన్నారు. వేలాది మంది నిరుద్యోగులు సొంతంగా ఆటోలు కొనుగోలు చేసి, ఇళ్ల నుంచి నెలకు రూ.100 నుంచి రూ.150 వరకు తీసుకుంటూ చెత్తను సేకరించి వేరు చేసే పనులు చేస్తున్నారని తెలిపారు. అటువంటి చిన్న కార్మికుల జీవనోపాధిపై కూడా ప్రభావం పడుతోందని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. చెత్త సేకరణ రంగంలో పారదర్శకత ఉండాలని, కార్మికులకు న్యాయం జరగాలని, ప్రజల నుంచి వసూలు చేసే మొత్తాలకు తగిన సేవలు అందించాలని డిమాండ్ చేశారు. ఆటో కార్మికులపై బౌన్సర్లను ఉపయోగించి దాడులు చేయిస్తున్నారనే ఆరోపణలు వస్తున్నాయని పేర్కొంటూ, ఈ వ్యవహారంపై సమగ్ర విచారణ జరిపించాలని కోరారు. చెత్త నిర్వహణ చుట్టూ అక్రమాలు జరుగుతున్నాయనే అనుమానాలకు తావులేకుండా ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకోవాలని అన్నారు.
జవహర్ నగర్ డంపింగ్ యార్డ్ నుంచి వెలువడుతున్న వాయువులు, దుర్వాసన, ఇతర కాలుష్య కారకాలు స్థానిక ప్రజల జీవన ప్రమాణాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయని ఈటల రాజేందర్ పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా మీథేన్ వాయువు విడుదల పర్యావరణానికి ముప్పుగా మారుతోందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఈ ప్రాంతం నుంచి వెలువడుతున్న కాలుష్య ప్రభావం చాలా పెద్ద స్థాయిలో ఉందని, దీనిపై శాస్త్రీయ అధ్యయనాలు నిర్వహించి వాస్తవ పరిస్థితులను ప్రజలకు తెలియజేయాల్సిన అవసరం ఉందని అన్నారు. డంపింగ్ యార్డ్ పరిసరాల్లో నివసిస్తున్న ప్రజలకు స్వచ్ఛమైన గాలి, సురక్షితమైన తాగునీరు అందేలా చర్యలు తీసుకోవాలని కోరారు. కాలుష్య తీవ్రతను నిరంతరం పర్యవేక్షించేందుకు ప్రత్యేక వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడంతోపాటు, ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో పర్యావరణ పునరుద్ధరణ కార్యక్రమాలు చేపట్టాలని సూచించారు.
ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డిని ఉద్దేశించి ఈటల రాజేందర్ కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. గతంలో పార్లమెంట్ సభ్యుడిగా ఉన్న సమయంలో రేవంత్ రెడ్డి ఈ ప్రాంత సమస్యలను చూసి, వాటిపై మాట్లాడారని గుర్తుచేశారు. ఇప్పుడు ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నందున గతంలో ప్రస్తావించిన సమస్యలకు పరిష్కారం చూపాలని కోరారు. ప్రజల ఆరోగ్యం, రైతుల ప్రయోజనాలు వంటి అంశాలను రాజకీయాలకు అతీతంగా చూడాలని సూచించారు. గత పాలకులపై రాజకీయ విభేదాలు ఉన్నప్పటికీ, ప్రజలకు ఉపయోగపడే కార్యక్రమాలను కొనసాగించడంలో వెనుకడుగు వేయకూడదని అన్నారు. కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు విషయంలోనూ ఇదే వైఖరిని అనుసరించాలని గతంలో తాను కోరినట్లు గుర్తుచేశారు. మాజీ ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్‌పై చర్యలు తీసుకునే ప్రయత్నంలో తెలంగాణ రైతాంగానికి నష్టం కలగకుండా చూడాలని వ్యాఖ్యానించారు. ప్రజా సమస్యల పరిష్కారమే ప్రభుత్వాల ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉండాలని స్పష్టం చేశారు.
జవహర్ నగర్ డంపింగ్ యార్డ్ సమస్య కేవలం ఒక ప్రాంతానికి సంబంధించినది కాదని, నగర పర్యావరణం, ప్రజారోగ్యం, వ్యర్థాల నిర్వహణ విధానాలతో ముడిపడిన అంశమని పర్యావరణ నిపుణులు అభిప్రాయపడ్డారు. చెత్తను శాస్త్రీయంగా నిర్వహించకపోతే దాని ప్రభావం భూగర్భ జలాలు, చెరువులు, గాలి నాణ్యతపై దీర్ఘకాలం కొనసాగుతుందని పేర్కొన్నారు. అందువల్ల చెత్త తొలగింపుతోపాటు ఇప్పటికే జరిగిన పర్యావరణ నష్టాన్ని అంచనా వేసి, దాన్ని పునరుద్ధరించేందుకు ప్రత్యేక ప్రణాళిక అవసరమని సూచించారు. ఈ సమస్య పరిష్కారంలో ప్రభుత్వం, స్థానిక సంస్థలు, పర్యావరణ నిపుణులు, ప్రజలు సమన్వయంతో పనిచేయాలని అభిప్రాయపడ్డారు.
ఈ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశంలో ప్రముఖ పర్యావరణవేత్త పురుషోత్తం రెడ్డి వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ద్వారా పాల్గొని ప్రసంగించారు. మాజీ ఐఏఎస్ అధికారి చిరంజీవులు, పర్యావరణవేత్తలు దొంతి నరసింహ రెడ్డి, మల్లికార్జున రెడ్డి, దామోదర్ రెడ్డి, మాజీ మేయర్ బండ కార్తీక్ రెడ్డి, ఎంబీసీ కార్పొరేషన్ మాజీ చైర్మన్ తాడూరి శ్రీనివాస్, బీసీ సంక్షేమ సంఘం అధ్యక్షుడు జాజుల శ్రీనివాస్ గౌడ్, ఎన్ఎఫ్‌సీ మాజీ డీజీఎం హనుమంత రెడ్డి, ఎన్ఎఫ్‌సీ విశ్రాంత అధికారి పురుషోత్తం రెడ్డి తదితరులు పాల్గొని తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించారు. జవహర్ నగర్ డంపింగ్ యార్డ్ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపాలని, ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడేందుకు ప్రభుత్వం తక్షణ చర్యలు తీసుకోవాలని వారు కోరారు. బాధిత ప్రజలతో కలిసి పాదయాత్ర చేపట్టనున్నట్లు ప్రకటించిన ఈటల రాజేందర్, ఈ సమస్యపై తమ పోరాటం కొనసాగుతుందని స్పష్టం చేశారు.
