ప్రతిపక్షం, నవంబర్ 03: 2019లో జమ్మూకశ్మీర్‌లోని పుల్వామాలో జరిగిన ఉగ్రదాడి తర్వాత భారత్, పాకిస్తాన్ మధ్య వాణిజ్య సంబంధాలు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. ఈ పరిణామం పాకిస్తాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారీ ప్రభావం చూపినట్లు ఆ దేశానికి చెందిన వ్యాపార వర్గాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. భారత్‌తో ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం నిలిచిపోవడంతో గత ఐదారేళ్ల కాలంలో పాకిస్తాన్ సుమారు 40 బిలియన్ డాలర్లు, అంటే భారత కరెన్సీలో దాదాపు రూ.3.5 లక్షల కోట్ల మేర వాణిజ్య లావాదేవీలను కోల్పోయినట్లు పాకిస్తాన్-ఇండియా బిజినెస్ కౌన్సిల్ ఛైర్మన్ నూర్ మహమ్మద్ కసూరి వెల్లడించారు. ఇరు దేశాల మధ్య వాణిజ్య సంబంధాలు పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.
పాకిస్తాన్‌లో జరిగిన ఓ బిజినెస్ అడ్వకసీ గ్రూప్ సమావేశంలో మాట్లాడిన నూర్ మహమ్మద్ కసూరి, భారత్‌తో వ్యాపార కార్యకలాపాలు నిలిచిపోవడం వల్ల తమ దేశంలోని పారిశ్రామిక రంగం అనేక సమస్యలను ఎదుర్కొంటోందని వివరించారు. గతంలో భారత్ నుంచి సులభంగా, తక్కువ ఖర్చుతో దిగుమతి చేసుకునే ముడిసరుకులు, ఇతర అవసరమైన వస్తువుల కోసం ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లపై ఆధారపడాల్సి వస్తోందని తెలిపారు. భౌగోళికంగా భారత్ పాకిస్తాన్‌కు సమీపంలో ఉన్నప్పటికీ, ఇతర దేశాలు, ఖండాల నుంచి వస్తువులను దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వస్తుండటంతో రవాణా ఖర్చులు భారీగా పెరుగుతున్నాయని చెప్పారు. సరుకులు చేరుకోవడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుండటంతో పరిశ్రమల ఉత్పత్తి వ్యయంపై అదనపు భారం పడుతోందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
ముఖ్యంగా పాకిస్తాన్ ఔషధ తయారీ రంగం భారత్‌తో వాణిజ్య సంబంధాలు నిలిచిపోవడం వల్ల ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటోందని కసూరి పేర్కొన్నారు. గతంలో ఔషధాల తయారీకి అవసరమైన ముడిసరుకులను భారత్ నుంచి పెద్ద మొత్తంలో దిగుమతి చేసుకునేవారని గుర్తుచేశారు. ప్రస్తుతం వాటిని ఇతర దేశాల నుంచి కొనుగోలు చేయాల్సి వస్తోందని తెలిపారు. భారత్ నుంచి నేరుగా ఔషధ తయారీ ముడిసరుకులను దిగుమతి చేసుకునే అవకాశం ఉంటే పాకిస్తాన్ ఫార్మా పరిశ్రమకు ఏటా రెండు నుంచి మూడు బిలియన్ డాలర్ల వరకు ఆదా అయ్యే అవకాశం ఉందని అంచనా వేశారు. దీనివల్ల ఔషధాల ఉత్పత్తి వ్యయం తగ్గడంతో పాటు పరిశ్రమలకు కొంత ఆర్థిక వెసులుబాటు లభిస్తుందని అభిప్రాయపడ్డారు.
అలాగే పాకిస్తాన్‌లో పత్తి సాగు తగ్గిపోవడం అక్కడి వస్త్ర పరిశ్రమకు మరో సమస్యగా మారిందని ఆయన వివరించారు. స్థానికంగా అవసరమైన పత్తి అందుబాటులో లేకపోవడంతో బ్రెజిల్, ఈజిప్ట్, చైనా, అమెరికా వంటి దేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వస్తోందని తెలిపారు. దీని కారణంగా అదనంగా సుమారు ఐదు బిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక భారం పడుతోందని పేర్కొన్నారు. భారత్‌తో వాణిజ్యం కొనసాగి ఉంటే సమీప మార్కెట్ నుంచి తక్కువ రవాణా ఖర్చులతో ముడిసరుకులు పొందే అవకాశం ఉండేదని వ్యాపార వర్గాలు భావిస్తున్నాయి.
ఔషధాలు, పత్తి మాత్రమే కాకుండా చక్కెర, ఎరువులు, సిమెంట్, ఇనుము, కూరగాయలు, భారీ యంత్రాల వంటి అనేక వస్తువులను కూడా పాకిస్తాన్ సుదూర దేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకుంటోందని కసూరి వెల్లడించారు. దీనివల్ల రవాణా ఖర్చులు పెరిగి ఆయా వస్తువుల ధరలు, పరిశ్రమల ఉత్పత్తి వ్యయంపై ప్రభావం పడుతోందని తెలిపారు. ముఖ్యంగా భారత్‌లోని చమురు శుద్ధి కర్మాగారాలు పాకిస్తాన్‌కు భౌగోళికంగా దగ్గరగా ఉన్నాయని, అక్కడి నుంచి పెట్రోలియం ఉత్పత్తులను దిగుమతి చేసుకునే అవకాశం ఉంటే తక్కువ ఖర్చుతో అవసరాలను తీర్చుకోవచ్చని అభిప్రాయపడ్డారు. ఇలాంటి వాణిజ్య అవకాశాలను వినియోగించుకోలేకపోవడం తమ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు భారంగా మారుతోందని వివరించారు.
భారత్‌తో ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య సంబంధాలు తిరిగి ప్రారంభమైతే పాకిస్తాన్‌కు పారిశ్రామిక రంగంలోనే కాకుండా పర్యాటకం, పెట్టుబడుల రంగాల్లోనూ ప్రయోజనాలు కలుగుతాయని అక్కడి వ్యాపార వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా పాకిస్తాన్‌లోని హిందూ పుణ్యక్షేత్రాలు, తమ పూర్వీకుల నివాస ప్రాంతాలను సందర్శించాలనుకునే భారతీయ పర్యాటకులను ఆకర్షించడం ద్వారా పర్యాటక రంగానికి ఆదాయం పెరిగే అవకాశం ఉందని కసూరి సూచించారు. అయితే పుల్వామా ఉగ్రదాడి తర్వాత భారత్ తీసుకున్న చర్యల నేపథ్యంలో ఇరు దేశాల మధ్య వాణిజ్య సంబంధాల పునరుద్ధరణకు భద్రతాపరమైన అంశాలు కూడా కీలకంగా మారాయి. మొత్తంగా భారత్‌తో వాణిజ్యం నిలిచిపోవడం వల్ల ఎదురవుతున్న ఆర్థిక ఇబ్బందులను పాకిస్తాన్ వ్యాపార వర్గాలు మరోసారి బహిరంగంగా ప్రస్తావించడం అంతర్జాతీయ వాణిజ్య రంగంలో చర్చనీయాంశంగా మారింది.
