ప్రతిపక్షం, సెప్టెంబర్ 22: ‘వందేమాతరం’ పూర్తి అధికారిక రూపంలోని ఆరు చరణాలను ఆలపించాలన్న కేంద్ర ప్రభుత్వ నిబంధనలను సవాలు చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్పై సుప్రీంకోర్టు మంగళవారం కీలక విచారణ చేపట్టింది. కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుడు టి.ఎం. కృష్ణ దాఖలు చేసిన పిటిషన్పై కేంద్ర ప్రభుత్వం తన స్పందనను రెండు వారాల్లో సమర్పించాలని ధర్మాసనం సూచించింది. ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూర్యకాంత్, న్యాయమూర్తులు జస్టిస్ జయమాల్య బాగ్చి, జస్టిస్ వి. మోహనలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ అంశాన్ని విచారించింది.
ప్రస్తుతం వివాదానికి కేంద్రంగా ఉన్న అంశం ‘వందేమాతరం’లోని మొత్తం ఆరు చరణాలను అధికారిక కార్యక్రమాల్లో ఆలపించాలన్న కేంద్ర ప్రభుత్వ విధానం. 2026లో కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ జారీ చేసిన మార్గదర్శకాల్లో అధికారిక సందర్భాల్లో ‘వందేమాతరం’ పూర్తి అధికారిక రూపాన్ని ఆలపించే విధానాన్ని పేర్కొంది. జాతీయ గీతం, జాతీయ గేయం రెండూ ఒకే కార్యక్రమంలో ఉన్నప్పుడు ముందుగా ‘వందేమాతరం’ ఆలపించాలనే నిబంధనను కూడా కేంద్రం తన మార్గదర్శకాల్లో పొందుపరిచింది.
ఈ విధానాన్ని సవాలు చేస్తూ టి.ఎం. కృష్ణ సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు. ఆయన తరఫున సీనియర్ న్యాయవాది ఎస్. మురళీధర్ వాదనలు వినిపించారు. ‘వందేమాతరం’లోని చివరి నాలుగు చరణాల్లో హిందూ దేవతలకు సంబంధించిన ప్రస్తావనలు ఉన్నందున వాటిని తప్పనిసరిగా ఆలపించేలా చేయడం వ్యక్తిగత మత స్వేచ్ఛ, లౌకిక సూత్రాలకు సంబంధించిన రాజ్యాంగపరమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుందని పిటిషన్లో వాదించారు. ఇవి పిటిషనర్ తరఫున చేసిన వాదనలు మాత్రమే కాగా, వాటిపై కేంద్రం తన అధికారిక సమాధానాన్ని సమర్పించాల్సి ఉంది.
విచారణ సందర్భంగా ‘వందేమాతరం’ జాతీయ గేయం అనే విషయంపై తమ ముందు వివాదం లేదని ధర్మాసనం పేర్కొన్నట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడించాయి. అయితే, ఒక వ్యక్తి పాటను ఆలపించకపోతే అతడిపై క్రిమినల్ చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉండాలా అనే అంశాన్ని మాత్రం రాజ్యాంగ హక్కుల నేపథ్యంలో పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉందని కోర్టు సూచించింది. ముఖ్యంగా మత స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన రాజ్యాంగంలోని 25, 26వ అధికరణలతో ఈ అంశానికి ఉన్న సంబంధాన్ని పరిశీలించే అవకాశం ఉందని ధర్మాసనం పేర్కొంది.
ఈ దశలో కేంద్ర ప్రభుత్వానికి అధికారిక నోటీసు జారీ చేయకుండా, రెండు వారాల్లోగా తన స్పందనను సమర్పించాలని ధర్మాసనం సూచించింది. ‘వందేమాతరం’ విషయంలో ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయానికి సంబంధించిన చట్టపరమైన ఆధారాలు, పాటను ఆలపించని సందర్భంలో శిక్షాత్మక పరిణామాలు వర్తిస్తాయా లేదా అనే అంశాలపై కేంద్రం వివరణ ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. కేంద్రం సమాధానం సమర్పించిన అనంతరం ఈ అంశంపై తదుపరి విచారణ జరిగే అవకాశం ఉంది.
ఇదే అంశంపై మార్చి 2026లో కూడా సుప్రీంకోర్టు ముందు ఒక పిటిషన్ దాఖలైంది. అప్పటి విచారణలో కేంద్రం జారీ చేసిన మార్గదర్శకాలు పాటను ఆలపించడం తప్పనిసరి చేస్తున్నాయా, పాటించకపోతే శిక్ష విధించే నిబంధన ఉందా అనే అంశాలపై భిన్నమైన ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. తాజా పిటిషన్లో మాత్రం ‘వందేమాతరం’ ఆరు చరణాలను తప్పనిసరిగా ఆలపించడం, దానికి శిక్షాత్మక పరిణామాలు కల్పించడం వంటి అంశాలను నేరుగా సవాలు చేశారు.
మరోవైపు కర్ణాటకలో ‘వందేమాతరం’లో తొలి రెండు చరణాలను మాత్రమే అధికారిక కార్యక్రమాల్లో ఆలపించాలన్న రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఆదేశం కూడా వివాదానికి దారితీసింది. ఈ ఆదేశాన్ని సవాలు చేస్తూ కర్ణాటక హైకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలైంది. కేంద్ర మార్గదర్శకాల్లో పూర్తి ఆరు చరణాల అధికారిక రూపాన్ని పేర్కొనగా, కర్ణాటక ప్రభుత్వం రెండు చరణాలకే పరిమితం చేయడంపై ఈ వ్యాజ్యం దాఖలైంది. ఈ అంశంపై రాష్ట్ర, కేంద్ర విధానాల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం కూడా న్యాయపరమైన చర్చకు దారితీసింది.
ప్రస్తుతం సుప్రీంకోర్టు ముందున్న ప్రధాన ప్రశ్న ‘వందేమాతరం’ జాతీయ గేయమా కాదా అన్నది కాదు. అది జాతీయ గేయం అనే అంశాన్ని ధర్మాసనం వివాదాస్పదంగా చూడలేదు. అయితే దాని పూర్తి రూపాన్ని ఆలపించాల్సిందిగా నిర్దేశించడం, పాటను ఆలపించని వ్యక్తిపై శిక్షాత్మక చర్యలు తీసుకునే అవకాశం, అలాంటి నిబంధనలు రాజ్యాంగం కల్పించిన మౌలిక హక్కులతో ఎలా సరిపోతాయన్నదే తదుపరి విచారణలో కీలకంగా మారనుంది. కేంద్రం తన సమాధానం సమర్పించిన తర్వాత ఈ అంశాలపై సుప్రీంకోర్టు మరింత విస్తృతంగా విచారణ చేపట్టనుంది.
