ప్రతిపక్షం, సెప్టెంబర్ 22: రష్యా నుంచి చమురు కొనుగోలు చేస్తున్న భారత్పై అమెరికా భారీ సుంకాలు విధించనున్నట్లు ప్రకటించిన నేపథ్యంలో గతంలో చోటుచేసుకున్న పరిణామాలు మరోసారి చర్చకు వస్తున్నాయి. దేశ ప్రయోజనాల విషయంలో ఒత్తిళ్లకు తలొగ్గకుండా భారత్ నిర్ణయాలు తీసుకున్న సందర్భాలు గతంలోనూ ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా అణు పరీక్షల తర్వాత అమెరికా విధించిన ఆంక్షలను భారత్ ఎదుర్కొన్న తీరు ఇప్పుడు ప్రస్తావనకు వస్తోంది.
1998లో అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి ప్రధానిగా ఉన్న సమయంలో భారత్ వరుసగా అణు పరీక్షలు నిర్వహించింది. దేశ భద్రత, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాల దృష్ట్యా అణ్వాయుధ సామర్థ్యం అవసరమని అప్పటి ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. ఈ నిర్ణయంపై అమెరికా సహా పలు దేశాలు తీవ్రంగా స్పందించాయి. భారత్పై ఆర్థిక, వాణిజ్య పరమైన ఆంక్షలు విధించాయి.
ఆంక్షల కారణంగా భారత్కు విదేశాల నుంచి అందే కొన్ని ఆర్థిక సహాయాలు, రుణాలు, ఇతర అంతర్జాతీయ సహకారాలపై ప్రభావం పడింది. దాదాపు 27 మిలియన్ డాలర్ల మేర ఆర్థిక సాయం నిలిచిపోయినప్పటికీ అప్పటి వాజ్పేయి ప్రభుత్వం తన నిర్ణయాన్ని వెనక్కి తీసుకోలేదు. దేశ భద్రతకు సంబంధించిన అంశాల్లో స్వతంత్ర నిర్ణయాలు తీసుకునే హక్కు భారత్కు ఉందని స్పష్టం చేసింది.
అణు పరీక్షల విషయంలో భారత్ అనుసరించిన వైఖరితో మొదట అంతర్జాతీయంగా ఒత్తిడి పెరిగినా, కాలక్రమేణా అమెరికా-భారత్ సంబంధాల్లో మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. ఆంక్షలను క్రమంగా సడలిస్తూ వచ్చిన అమెరికా చివరకు 2001లో వాటిని పూర్తిగా ఎత్తివేసింది. ఆ తర్వాత ఇరు దేశాల మధ్య వ్యూహాత్మక, రక్షణ, ఆర్థిక సంబంధాలు మరింత బలపడ్డాయి.
ప్రస్తుతం రష్యా నుంచి చమురు కొనుగోలు విషయంలోనూ భారత్ ఇదే తరహా స్వతంత్ర వైఖరిని ప్రదర్శిస్తోంది. రష్యా నుంచి తక్కువ ధరలకు అందుబాటులో ఉన్న చమురును దిగుమతి చేసుకోవడం ద్వారా దేశీయ ఇంధన అవసరాలను తీర్చుకోవడం, వినియోగదారులపై ధరల భారం పెరగకుండా చూడడం తమ ప్రధాన ప్రయోజనాలుగా భారత్ చెబుతోంది.
అయితే రష్యా చమురు కొనుగోళ్లపై అమెరికా తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తోంది. ఉక్రెయిన్ యుద్ధం నేపథ్యంలో రష్యాపై ఆంక్షలు కొనసాగుతున్న సమయంలో భారత్ అక్కడి నుంచి భారీగా చమురు దిగుమతి చేసుకోవడంపై అమెరికా ఒత్తిడి పెంచుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో భారత్పై అదనపు సుంకాలు విధించే అంశం అంతర్జాతీయంగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
ఇంధన భద్రత, చమురు ధరలు, దేశ ఆర్థిక ప్రయోజనాలు వంటి అంశాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని భారత్ తన నిర్ణయాలను కొనసాగించాలనే వైఖరిని వ్యక్తం చేస్తోంది. గతంలో అణు పరీక్షల సమయంలో ఎదురైన ఆంక్షలను ఎదుర్కొన్న అనుభవం కూడా ఈ సందర్భంలో ప్రస్తావనకు వస్తోంది. అప్పటిలాగే ఇప్పుడు కూడా దేశ ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన నిర్ణయాల్లో భారత్ వెనక్కి తగ్గకూడదనే అభిప్రాయాలు వినిపిస్తున్నాయి.
అణు పరీక్షల సమయంలోనూ, ప్రస్తుత ఇంధన దిగుమతుల విషయంలోనూ పరిస్థితులు పూర్తిగా ఒకేలా లేకపోయినా.. జాతీయ ప్రయోజనాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తూ స్వతంత్రంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవాలనే అంశం మాత్రం రెండు సందర్భాల్లోనూ చర్చకు వస్తోంది. దీంతో 1998 నాటి పరిణామాలను ప్రస్తుత పరిస్థితులతో పోలుస్తూ భారత్ వైఖరిపై ఆసక్తి నెలకొంది.
