ప్రతిపక్షం, నవంబర్ 09: దీపావళి సంబరాలు ముగిసినా బాణసంచా కాల్చడం వల్ల ఏర్పడిన పొగ మాత్రం నగరాలను వీడటం లేదు. దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో వాయు కాలుష్యం తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది. టపాసుల పొగతో గాలి నాణ్యత గణనీయంగా పడిపోయి పలు ప్రాంతాల్లో ఎయిర్ క్వాలిటీ ఇండెక్స్ (ఏక్యూఐ) ప్రమాదకర స్థాయికి చేరినట్లు నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఏక్యూఐ 1,700 దాటినట్లు సమాచారం రావడం నగరవాసులను కలవరపెడుతోంది. రోడ్లపై పొగ, దుమ్ము పేరుకుపోవడంతో వాహనదారులకు సైతం దూరంగా ఉన్న వస్తువులు స్పష్టంగా కనిపించని పరిస్థితి ఏర్పడింది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో వాహనాల రాకపోకలకు విజిబిలిటీ 500 మీటర్లకు పడిపోయినట్లు సమాచారం. మరోవైపు హైదరాబాద్‌లోనూ గాలి నాణ్యతపై ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. దీపావళి తర్వాత నగరంలోని పలు ప్రాంతాల్లో కాలుష్య స్థాయులు భారీగా నమోదైనట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి.
దీపావళి సందర్భంగా బాణసంచా కాల్చడంపై సుప్రీంకోర్టు పరిమితులు విధించింది. రాత్రి 8 గంటల నుంచి 10 గంటల వరకు మాత్రమే గ్రీన్ క్రాకర్స్ కాల్చాలని ఆదేశించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. అయినప్పటికీ పలు ప్రాంతాల్లో రాత్రి 10 గంటలు దాటిన తర్వాత కూడా టపాసులు కాల్చినట్లు సమాచారం. దీంతో పెద్ద ఎత్తున పొగ వాతావరణంలో కలిసిపోయి ఇప్పటికే కాలుష్య సమస్యను ఎదుర్కొంటున్న ఢిల్లీ పరిస్థితి మరింత దిగజారినట్లు తెలుస్తోంది. నగరంలోని పలు ప్రాంతాల్లో ఏక్యూఐ 400 దాటినట్లు నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. కొన్ని చోట్ల నమోదైన అత్యధిక గణాంకాలు ప్రజల్లో ఆందోళన పెంచుతున్నాయి. అయితే ఏక్యూఐ 1,700 వంటి గరిష్ఠ విలువలు ఏ ప్రాంతంలో, ఏ సమయంలో, ఏ పర్యవేక్షణ పరికరంలో నమోదయ్యాయన్నది కూడా పరిశీలించాల్సిన అంశం. సాధారణంగా ఏక్యూఐ గణాంకాలు కొలత పద్ధతి, సమయం, పర్యవేక్షణ కేంద్రాన్ని బట్టి మారుతుంటాయి.
హైదరాబాద్‌లోనూ పరిస్థితి అంతగా ఆశాజనకంగా లేదని నవంబర్ 8న నమోదైన గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. నగరం మొత్తం మీద సగటు ఏక్యూఐ 321గా నమోదైనట్లు సమాచారం. ముఖ్యంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో కాలుష్య స్థాయులు మరింత ఎక్కువగా ఉన్నట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి. ప్రకాశ్ నగర్ స్టేషన్-2 పరిధిలో ఏక్యూఐ 828గా, కూకట్‌పల్లిలో 628గా, బిక్షపతి నగర్‌లో 625గా నమోదైనట్లు పేర్కొన్నాయి. నగర సగటుతో పోలిస్తే ఈ ప్రాంతాల్లో నమోదైన గణాంకాలు ఎక్కువగా ఉండటం గమనార్హం. అయితే ఇవి ఆయా పర్యవేక్షణ కేంద్రాల్లో నమోదైన విలువలు మాత్రమేనని, నగరంలోని ప్రతి ప్రాంతంలోనూ ఇదే స్థాయిలో కాలుష్యం ఉందని భావించకూడదు. స్థానిక పరిస్థితులు, వాతావరణ మార్పులను బట్టి గాలి నాణ్యతలో తేడాలు ఉండవచ్చు.
గాలి నాణ్యత పడిపోవడానికి దీపావళి బాణసంచా పొగ ఒక్కటే కారణం కాదు. వాహనాల నుంచి వెలువడే కాలుష్య ఉద్గారాలు, నిర్మాణ పనుల వల్ల గాలిలో కలిసే దుమ్ము, పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలు, చెత్తను బహిరంగంగా కాల్చడం వంటి అంశాలు కూడా కాలుష్య తీవ్రతను పెంచుతాయి. ఢిల్లీ పరిసర ప్రాంతాల్లో పంట వ్యర్థాలను దహనం చేయడం కూడా గాలి నాణ్యతపై ప్రభావం చూపుతున్న అంశాల్లో ఒకటిగా పేర్కొంటున్నారు. దీనికి తోడు గాలి వేగం తగ్గడం, చల్లని వాతావరణ పరిస్థితులు ఏర్పడటం వల్ల కాలుష్య కారకాలు వాతావరణంలోనే ఎక్కువసేపు ఉండిపోయే అవకాశం ఉంటుంది. ఫలితంగా నగరాలపై పొగ, దుమ్ము పేరుకుపోయి ప్రజలకు శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు కలిగించవచ్చు.
కాలుష్యం పెరగడం వల్ల ముఖ్యంగా పిల్లలు, వృద్ధులు, గర్భిణులు, శ్వాసకోశ సమస్యలు ఉన్నవారు ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యే ప్రమాదం ఉంది. కళ్ల మంటలు, గొంతు నొప్పి, దగ్గు, ముక్కులో అసౌకర్యం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. ఇప్పటికే ఆస్తమా లేదా ఇతర శ్వాస సంబంధిత సమస్యలతో బాధపడుతున్నవారికి కాలుష్యం మరింత ఇబ్బంది కలిగించవచ్చు. అందువల్ల ఏక్యూఐ ఎక్కువగా ఉన్న సమయంలో అవసరం లేకుండా బయటకు వెళ్లకపోవడం, బయట వ్యాయామాలు చేయకుండా ఉండటం, బయటకు వెళ్లాల్సి వస్తే సరైన రక్షణ కలిగించే ఎన్-95 వంటి మాస్క్‌ను ఉపయోగించడం మంచిది. ఇంట్లోకి దుమ్ము, పొగ ప్రవేశించకుండా కిటికీలు మూసి ఉంచడం, గదుల్లో దుమ్ము పేరుకుపోకుండా తడి గుడ్డతో శుభ్రం చేయడం వంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. శ్వాస తీసుకోవడంలో తీవ్రమైన ఇబ్బంది ఎదురైతే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి.
ఇక ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్ పరిధిలో కాలుష్యాన్ని నియంత్రించేందుకు గ్రేడెడ్ రెస్పాన్స్ యాక్షన్ ప్లాన్ (గ్రాప్)లోని మొదటి, రెండో, మూడో దశలకు సంబంధించిన చర్యలు అమల్లో ఉన్నట్లు సమాచారం. ఈ చర్యల్లో నిర్మాణ కార్యకలాపాలపై ఆంక్షలు, రహదారులపై దుమ్ము నియంత్రణ, వాహన కాలుష్యాన్ని తగ్గించే చర్యలు వంటి అంశాలు ఉంటాయి. హైదరాబాద్‌లోనూ కాలుష్య నియంత్రణకు సంబంధిత శాఖలు పర్యవేక్షణను పెంచాల్సిన అవసరం ఉంది. దీపావళి తర్వాత ఢిల్లీతో పాటు హైదరాబాద్‌లో నమోదవుతున్న గణాంకాలు గాలి నాణ్యతపై ప్రజల్లో అవగాహన పెరగాల్సిన అవసరాన్ని మరోసారి గుర్తు చేస్తున్నాయి. పండుగల సమయంలో బాణసంచా వినియోగాన్ని పరిమితం చేయడంతో పాటు వాహనాలు, నిర్మాణ పనులు, చెత్త దహనం వంటి ఇతర కాలుష్య కారకాలపై కూడా కట్టుదిట్టమైన చర్యలు తీసుకుంటేనే నగరాల్లో గాలి నాణ్యతను మెరుగుపరచడం సాధ్యమవుతుంది.
