ప్రతిపక్షం, నవంబర్ 13: దేశభక్తి, సేవాభావం, నిరాడంబరత, అంకితభావంతో కూడిన హెచ్.వి. శేషాద్రిజీ జీవితం భగవద్గీతలో పేర్కొన్న సాత్విక కర్మయోగానికి సజీవ ఉదాహరణగా నిలుస్తుందని ఆర్ఎస్ఎస్ సర్ కార్యవాహ దత్తాత్రేయ హోసబాలే కొనియాడారు. చిన్నతనం నుంచే దేశభక్తితో జీవించిన శేషాద్రిజీ, తనలాంటి ఎంతోమంది స్వయంసేవకులకు జాతీయ కార్యకలాపాల్లో నిరంతరం నిమగ్నమయ్యేలా స్ఫూర్తినిచ్చారని తెలిపారు. ఆయన శతజయంతి వేడుకల సందర్భంగా వ్యక్తిత్వం, సేవలు, దేశ నిర్మాణానికి అందించిన సహకారాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ హోసబాలే ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. బెంగళూరు సమీపంలోని జిగానిలో ఉన్న ప్రశాంతి కుటీరంలో శుక్రవారం ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ సమక్షంలో స్వామి వివేకానంద యోగ అనుసంధాన సంస్థాన (ఎస్-వ్యాస) విశ్వవిద్యాలయ స్వర్ణోత్సవాలు, హెచ్.వి. శేషాద్రిజీ శతజయంతి వేడుకల ప్రారంభ కార్యక్రమం ఘనంగా జరిగింది. ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న హోసబాలే, శేషాద్రిజీ జీవితంలోని పలు సంఘటనలను ప్రస్తావిస్తూ ఆయన సేవా దృక్పథాన్ని వివరించారు.
ఒక వ్యక్తి తపస్సు, త్యాగం, సరళత, సంస్థ పట్ల అంకితభావం వేలాది మంది జీవితాలను ప్రభావితం చేయగలవని శేషాద్రిజీ జీవితం నిరూపించిందని హోసబాలే పేర్కొన్నారు. ఆయన రచించిన 32 పుస్తకాలు, పదివేలకు పైగా లేఖలు, దేశవ్యాప్తంగా చేసిన పర్యటనలు ఆయన ఆలోచనా విస్తృతికి, సమాజం పట్ల ఉన్న బాధ్యతకు నిదర్శనమని చెప్పారు. భారతీయ సంస్కృతి, సమాజం, చరిత్ర, యువత భవిష్యత్తు వంటి అనేక అంశాలపై ఆయన చేసిన రచనలు భావితరాలకు విలువైన మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయని వివరించారు. కన్నడ, ఆంగ్లం, హిందీ భాషల్లో ఆయన రచనలు అందుబాటులో ఉన్నాయని, అవి కేవలం పుస్తక పరిజ్ఞానాన్ని అందించేవి మాత్రమే కాకుండా జీవితంలో ఆచరించదగిన విలువలను కూడా తెలియజేస్తాయని అన్నారు. ఉపాధ్యాయులు, రైతులు, వ్యాపారులు, సామాన్య పౌరులు ఇలా సమాజంలోని అన్ని వర్గాల ప్రజలు ఆయన ఆలోచనల నుంచి స్ఫూర్తి పొందవచ్చని తెలిపారు.
కర్ణాటకలో ఆర్ఎస్ఎస్ కార్యకలాపాలను బలోపేతం చేయడంతో పాటు, జాతీయ స్థాయిలో సంస్థ సేవా కార్యక్రమాలను విస్తరించడంలో శేషాద్రిజీ కీలక పాత్ర పోషించారని హోసబాలే గుర్తుచేశారు. యాదవరావు జోషి మార్గదర్శకత్వంలో కర్ణాటకలో సేవా కార్యక్రమాలకు వ్యవస్థీకృత రూపం కల్పించేందుకు ఆయన విశేషంగా కృషి చేశారని చెప్పారు. ఆ ప్రయత్నాలు క్రమంగా దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించిన సేవా కార్యక్రమాలకు పునాదిగా మారాయని వివరించారు. ఏడాది పొడవునా దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో పర్యటిస్తూ, పెద్ద నగరాలకే పరిమితం కాకుండా మారుమూల గ్రామాలకు సైతం వెళ్లి స్వయంసేవకులతో సమావేశమయ్యేవారని తెలిపారు. వేలాది మంది కార్యకర్తలతో ఆయనకు వ్యక్తిగత పరిచయం ఉండేదని, వారి సమస్యలను తెలుసుకుని అవసరమైన సూచనలు, సలహాలు అందించేవారని చెప్పారు. ఆయన రాసిన పదివేలకు పైగా లేఖలు సంస్థాగత కార్యకలాపాలకే కాకుండా కార్యకర్తల వ్యక్తిగత సమస్యలు, కుటుంబ పరిస్థితులు, కష్టసుఖాల పట్ల కూడా ఆయన చూపిన ఆత్మీయతకు నిదర్శనమని హోసబాలే పేర్కొన్నారు.
శేషాద్రిజీ నిరాడంబర జీవితానికి సంబంధించిన ఒక ఆసక్తికరమైన సంఘటనను కూడా హోసబాలే ఈ సందర్భంగా గుర్తుచేసుకున్నారు. ఒకసారి శేషాద్రిజీ గడ్డం చేసుకునే సమయంలో పగిలిపోయిన అద్దాన్ని ఉపయోగించడం తాను చూశానని చెప్పారు. ఆ అద్దం పగిలిపోయిందని, దానిని మార్చుకోవాలని సూచించగా, తనకు అవసరమైనంత వరకు అందులో చూసుకోగలుగుతున్నానని, అంతకంటే ఎక్కువగా చూడాల్సిన అవసరం లేదని శేషాద్రిజీ సరదాగా సమాధానం ఇచ్చారని వివరించారు. పగిలిన అద్దంలో చూడటం అశుభమని గుర్తుచేసినప్పుడు కూడా ఆయన చిరునవ్వుతో స్పందించారని తెలిపారు. ఈ జీవితంలో ఇంతకంటే శుభప్రదమైనది ఇంకేముంటుందని, జరగాల్సినవన్నీ ఇప్పటికే జరిగిపోయాయని ఆయన అన్న మాటలను హోసబాలే గుర్తుచేసుకున్నారు. ఎం.ఎస్‌సీలో స్వర్ణ పతకం సాధించిన విద్యావంతుడిగా, దేశంలోని అతిపెద్ద సంస్థల్లో ఒకటైన ఆర్ఎస్ఎస్‌కు సర్ కార్యవాహగా పనిచేసిన నాయకుడిగా ఉన్నప్పటికీ, ఆయన జీవనశైలి మాత్రం అత్యంత సాధారణంగా ఉండేదని చెప్పారు. పాండిత్యం, సంస్థాగత నిర్వహణా సామర్థ్యంతో పాటు అసాధారణమైన వినయం ఆయన వ్యక్తిత్వంలో ప్రత్యేకంగా కనిపించేవని పేర్కొన్నారు.
కార్యకర్తల పట్ల శేషాద్రిజీ చూపిన ఆత్మీయతకు మరో సంఘటనను హోసబాలే ఉదాహరణగా చెప్పారు. ఒకసారి ఓ స్వయంసేవకుడి యూనిఫాంలోని బూట్ల లేసులను శేషాద్రిజీ స్వయంగా సరిచేసి కట్టారని గుర్తుచేశారు. చిన్నదిగా కనిపించే ఆ చర్య ఆ కార్యకర్త మనసులో చెరగని ముద్ర వేసిందని, ఆ సంఘటన తర్వాత అతను జీవితాంతం జాతీయ కార్యానికి అంకితం కావాలని నిర్ణయించుకున్నాడని వివరించారు. శేషాద్రిజీ తన బూట్ల లేసులు కట్టడమే కాకుండా, తనను సంస్థకు, దేశానికి జీవితకాలం పాటు అనుసంధానం చేశారని ఆ కార్యకర్త తర్వాత చెప్పిన విషయాన్ని హోసబాలే ప్రస్తావించారు. గొప్ప ప్రసంగాలు చేయడం, ఆదేశాలు ఇవ్వడం మాత్రమే నాయకత్వం కాదని, కార్యకర్తల పట్ల చూపే ప్రేమ, ఆత్మీయత, సున్నితత్వం కూడా సంస్థను బలోపేతం చేస్తాయని ఈ సంఘటన స్పష్టం చేస్తుందని అన్నారు.
యోగాపై శేషాద్రిజీకి ఉన్న దృక్పథాన్ని కూడా హోసబాలే వివరించారు. యోగా అనేది కేవలం శారీరక ఆరోగ్యం, మానసిక ప్రశాంతతకు సంబంధించిన సాధన మాత్రమే కాదని, వ్యక్తి సమగ్ర వికాసానికి, సమాజ పరివర్తనకు పునాదిగా ఉపయోగపడుతుందని ఆయన విశ్వసించేవారని చెప్పారు. భగవద్గీత సందేశాన్ని ఆచరణలో పెట్టిన శేషాద్రిజీ, స్వయంసేవకులతో పాటు వారి కుటుంబాలను కూడా యోగా సాధన, భారతీయ సంస్కృతి అధ్యయనం వైపు ప్రోత్సహించారని తెలిపారు. అనుబంధాలు, అహంకారం లేకుండా, ధైర్యం, ఉత్సాహంతో తన కర్తవ్యాన్ని నిర్వహిస్తూ, విజయం లేదా అపజయం ఎదురైనా చలించకుండా ఉండే వ్యక్తినే సాత్విక కర్తగా భగవద్గీత అభివర్ణించిందని గుర్తుచేశారు. గీతలోని ఈ భావనకు శేషాద్రిజీ జీవితం సరైన ఉదాహరణగా నిలుస్తుందని హోసబాలే పేర్కొన్నారు. ప్రతి ఒక్కరి పట్ల ప్రేమ, కరుణతో వ్యవహరిస్తూ, పనిలో ఎదురయ్యే ఫలితాలతో సంబంధం లేకుండా నిరంతరం తన బాధ్యతలను నిర్వర్తించేవారని కొనియాడారు.
ఎస్-వ్యాస, యోగా ఉద్యమానికి శేషాద్రిజీ అందించిన మార్గదర్శకత్వాన్ని కూడా హోసబాలే ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. యోగా, వైద్యం, ఆరోగ్య పరిశోధన, మానవ శరీరం, మనస్సు అభివృద్ధిలో ప్రాణాయామం పాత్ర వంటి అంశాలను శాస్త్రీయంగా అధ్యయనం చేయడంలో ఎస్-వ్యాస సంస్థ చేస్తున్న కృషిని ప్రశంసించారు. భారతీయ యోగ సంప్రదాయాన్ని అంతర్జాతీయ విద్యా, శాస్త్రీయ వేదికలపై మరింత బలంగా పరిచయం చేయడంలో ఈ సంస్థ కీలక పాత్ర పోషిస్తోందని అన్నారు. ఈ నేపథ్యంలో యోగాకు సంబంధించిన పరిశోధనలను మరింత ఉన్నత స్థాయికి తీసుకెళ్లేందుకు అత్యాధునిక ‘ఋతంభర’ ప్రయోగశాలను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు కార్యక్రమంలో ప్రకటించారు. యోగాలోని సూక్ష్మమైన, ఉన్నతమైన కోణాలను శాస్త్రీయ పరిశోధనల ద్వారా అధ్యయనం చేయడం ఈ ప్రయోగశాల ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉండనుంది. ముఖ్యంగా భారతీయ యోగ సంప్రదాయంలో ప్రస్తావించిన సమాధి స్థితిపై ఆధునిక పరిశోధనా పద్ధతులతో అధ్యయనం చేయాలని ప్రణాళిక రూపొందించారు. గాఢమైన ధ్యాన అనుభవాలు, వాటి స్వభావం, మానవ శరీరం, మనస్సుపై వాటి ప్రభావాన్ని శాస్త్రీయంగా అర్థం చేసుకునేందుకు ఈ పరిశోధనలు దోహదపడతాయని భావిస్తున్నారు.
ఇదే కార్యక్రమంలో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ కూడా హెచ్.వి. శేషాద్రిజీ సేవలను కొనియాడారు. దేశ నిర్మాణానికి అవసరమైన అంకితభావం, సామర్థ్యం, క్రమశిక్షణ కలిగిన పౌరులను తయారు చేయడానికే ఆయన తన జీవితాన్ని అంకితం చేశారని పేర్కొన్నారు. ప్రశాంతి కుటీరం స్వర్ణోత్సవ వేడుకలతో పాటు ఈ ఏడాది శేషాద్రిజీ శతజయంతిని జరుపుకోవడం ప్రత్యేకమైన సందర్భమని, ఈ సందర్భంగా ఆయనకు గౌరవపూర్వక నివాళులు అర్పిస్తున్నానని ప్రధాని తెలిపారు. ప్రశాంతి కుటీరం స్థాపనలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారని, తన జీవితమంతా దేశ నిర్మాణ లక్ష్యాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు కృషి చేశారని మోదీ గుర్తుచేశారు. ఒక దేశం విజయ శిఖరాలను అధిరోహించాలంటే కేవలం అభివృద్ధి ప్రణాళికలు, వనరులు మాత్రమే సరిపోవని, వాటిని ముందుకు తీసుకెళ్లగల అంకితభావం, సామర్థ్యం, క్రమశిక్షణ కలిగిన పౌరులు అవసరమని శేషాద్రిజీ గుర్తించారని చెప్పారు. అలాంటి పౌరులను తీర్చిదిద్దడమే లక్ష్యంగా ఆయన నిరంతరం పనిచేశారని ప్రశంసించారు. భారతీయ సంస్కృతి, విజ్ఞాన సంపదను ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడానికి ప్రభుత్వం చేస్తున్న ప్రయత్నాలను కూడా ప్రధాని ఈ సందర్భంగా ప్రస్తావించారు. మొత్తంగా శేషాద్రిజీ శతజయంతి కార్యక్రమం ఆయన వ్యక్తిగత నిరాడంబరత, సేవా తత్పరత, రచనా వ్యాసంగం, సంస్థాగత నైపుణ్యం, యోగా పట్ల ఉన్న దృక్పథాన్ని మరోసారి గుర్తుచేసింది.
