ప్రతిపక్షం, అక్టోబర్ 01: దేశంలో ఎన్నికల నిర్వహణలో ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్ యంత్రాల వినియోగం మొదలైనప్పటి నుంచి ఈవీఎంలపై చర్చ కొనసాగుతూనే ఉంది. బ్యాలెట్ పేపర్ల స్థానంలో ఎలక్ట్రానిక్ విధానాన్ని తీసుకురావడం ద్వారా ఓట్ల లెక్కింపు ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడంతో పాటు ఎన్నికల నిర్వహణలో మానవ జోక్యాన్ని తగ్గించేందుకు ఈవీఎంలను ఉపయోగిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికల్లో ఈవీఎంతో పాటు ఓటర్ వెరిఫయబుల్ పేపర్ ఆడిట్ ట్రయల్ విధానాన్ని కూడా వినియోగిస్తున్నారు.
ఈవీఎంలపై రాజకీయ పార్టీలు, ఇతర వర్గాల నుంచి కాలానుగుణంగా అనుమానాలు, అభ్యంతరాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. అయితే ఇవి రాజకీయ ఆరోపణలుగా మాత్రమే చూడాల్సి ఉంటుంది. ఏదైనా నిర్దిష్ట ఎన్నికలో అక్రమ ఓటింగ్ లేదా ఓట్లలో మార్పిడి జరిగిందనే విషయాన్ని నిర్ధారించడానికి సంబంధిత ఎన్నికల ప్రక్రియ, ఆధారాలు, అధికారిక దర్యాప్తు ఫలితాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. భారత ఎన్నికల సంఘం మాత్రం ఈవీఎంలు ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన స్వతంత్ర యంత్రాలని, వాటికి సంబంధించిన భద్రతా ప్రక్రియలు ఉన్నాయని వివరిస్తోంది.
ఓటరు తాను వేసిన ఓటు సరైన అభ్యర్థికే నమోదైందో లేదో కళ్లారా చూసుకునే అవకాశం కల్పించేందుకు వీవీప్యాట్ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. ఈవీఎంపై ఓటు వేసిన తర్వాత వీవీప్యాట్‌లో అభ్యర్థి పేరు, వరుస సంఖ్య, గుర్తుతో కూడిన కాగితపు చీటీ సుమారు ఏడు సెకన్ల పాటు కనిపిస్తుంది. అనంతరం ఆ చీటీ ప్రత్యేకంగా భద్రపరిచిన పెట్టెలో పడుతుంది.
ఎన్నికలకు ముందు ఈవీఎంలు, వీవీప్యాట్‌లను పలు దశల్లో తనిఖీ చేస్తామని ఎన్నికల సంఘం చెబుతోంది. గుర్తింపు పొందిన రాజకీయ పార్టీల ప్రతినిధుల సమక్షంలో మొదటి స్థాయి తనిఖీలు నిర్వహించడం, యంత్రాల పనితీరును పరిశీలించడం, ఎన్నికల నియోజకవర్గాలు, పోలింగ్ కేంద్రాలకు యంత్రాలను కేటాయించే ప్రక్రియలో యాదృచ్ఛిక కేటాయింపులు చేయడం వంటి చర్యలు ఉంటాయని ఈసీఐ వెల్లడించింది.
ఈ అంశంపై సుప్రీంకోర్టులోనూ పలు సందర్భాల్లో విచారణలు జరిగాయి. 2024లో ఇచ్చిన తీర్పులో కోర్టు ఈవీఎంల వినియోగానికి సంబంధించిన సవాళ్లను పరిశీలించింది. అదే సమయంలో ఓటర్ల విశ్వాసాన్ని పెంచడంలో కాగితపు ఆధారానికి ప్రాధాన్యం ఉందని గత తీర్పులను ప్రస్తావించింది. వీవీప్యాట్ ద్వారా ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్‌కు పేపర్ ట్రయల్‌ను అనుసంధానించే విధానం అందులో భాగంగా ఉంది.
మరోవైపు బ్యాలెట్ పేపర్ విధానానికి తిరిగి వెళ్లాలని కోరుతున్న వర్గాలు కూడా ఉన్నాయి. బ్యాలెట్ పేపర్‌లో ఓటరు తన ఎంపికను నేరుగా కాగితంపై నమోదు చేస్తాడనే కారణంతో ఈ విధానంపై విశ్వాసం ఎక్కువగా ఉంటుందని వారు వాదిస్తున్నారు. అయితే బ్యాలెట్ పేపర్ల ముద్రణ, రవాణా, భద్రపరచడం, లెక్కింపు వంటి అంశాలు కూడా పెద్ద స్థాయిలో నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. ఈవీఎంలకు భిన్నంగా బ్యాలెట్ పేపర్లతో ఎన్నికల నిర్వహణలో అవసరమైన భౌతిక ఏర్పాట్లు, లెక్కింపు ప్రక్రియను పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
అందువల్ల ఈవీఎం లేదా బ్యాలెట్ పేపర్‌లో ఏది మెరుగైనదనే ప్రశ్నకు ఒకే విధమైన సమాధానం ఇవ్వడం కంటే, ఓటింగ్ ప్రక్రియలో పారదర్శకత, భద్రత, ఓటరు నమ్మకం, తనిఖీ చేసే అవకాశాలు, లెక్కింపు వేగం, నిర్వహణ సౌలభ్యం వంటి అంశాలను విడివిడిగా పరిశీలించడం అవసరం. ప్రస్తుతం దేశంలో అమల్లో ఉన్న విధానంలో ఈవీఎంతో పాటు వీవీప్యాట్ ద్వారా ఓటరుకు కాగితపు ధృవీకరణ అవకాశాన్ని కూడా కల్పిస్తున్నారు.
ఎన్నికల విధానంపై రాజకీయ పార్టీలు, నిపుణులు, ప్రజలు భిన్నమైన అభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేయడం ప్రజాస్వామ్య చర్చలో భాగమే. అయితే ఈవీఎంలలో అక్రమ మార్పులు జరుగుతున్నాయనే ఆరోపణలు, బ్యాలెట్ పేపర్ విధానమే పూర్తిగా సమస్యల రహితమనే అభిప్రాయాలు రెండింటినీ ఆధారాలతోనే పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. చివరికి ఎన్నికల ప్రక్రియపై ప్రజల విశ్వాసాన్ని పెంచేలా పారదర్శకత, తనిఖీ వ్యవస్థలు, స్పష్టమైన నిబంధనలు ఉండటం కీలక అంశంగా ఉంటుంది.
