ప్రతిపక్షం, అక్టోబర్ 01: మన చుట్టూ ప్రతిరోజూ కనిపించే పక్షుల్లో కాకి కూడా ఒకటి. ఇంటి మేడలపై, చెట్ల కొమ్మలపై, రోడ్ల పక్కన, పొలాల్లో, నగరాల మధ్య.. ఇలా దాదాపు అన్ని ప్రాంతాల్లో కాకులు కనిపిస్తూనే ఉంటాయి. నలుపు రంగు శరీరం, ప్రత్యేకమైన కూతతో చాలా సాధారణ పక్షిలా కనిపించినప్పటికీ.. కాకి జీవితం, దాని ప్రవర్తన, నేర్చుకునే సామర్థ్యం, సమస్యలను పరిష్కరించే తీరు పరిశోధకులను ఇప్పటికీ ఆశ్చర్యపరుస్తూనే ఉన్నాయి. మనుషుల ముఖాలను గుర్తుంచుకోవడం నుంచి కొన్ని వస్తువులను సాధనాలుగా ఉపయోగించడం వరకు కాకుల్లో కనిపించే లక్షణాలు వాటి అసాధారణ తెలివితేటలకు నిదర్శనంగా నిలుస్తున్నాయి.
గుడ్డుతో మొదలయ్యే జీవితం
కాకి జీవితం గుడ్డుతోనే ప్రారంభమవుతుంది. సంతానోత్పత్తి కాలంలో మగ, ఆడ కాకులు కలిసి చెట్ల కొమ్మలు, గడ్డి, చిన్నచిన్న వస్తువులను ఉపయోగించి గూడు నిర్మించుకుంటాయి. ఆ గూడు కొత్తగా పుట్టబోయే పిల్లలకు తొలి నివాసంగా మారుతుంది. ఆడ కాకి గుడ్లు పెట్టిన తర్వాత వాటిని జాగ్రత్తగా కాపాడుతుంది. కొంతకాలానికి గుడ్ల నుంచి పిల్ల కాకులు బయటకు వస్తాయి.
పుట్టిన వెంటనే పిల్ల కాకులకు ఎగరడం రాదు. అవి పూర్తిగా తల్లిదండ్రులపై ఆధారపడతాయి. తల్లిదండ్రులు ఆహారాన్ని తీసుకొచ్చి పిల్లలకు అందిస్తూ వాటిని పెంచుతారు. క్రమంగా పిల్లలకు ఈకలు పెరుగుతాయి. శరీరం బలపడుతుంది. గూడు అంచున నిలబడి రెక్కలు కొట్టడం, చిన్నచిన్న దూరాలకు కదలడం వంటి చర్యలతో అవి ఎగరడానికి సిద్ధమవుతాయి.
ఒక దశకు చేరుకున్న తర్వాత గూడు వదిలి బయట ప్రపంచంలోకి అడుగుపెడతాయి. అయితే గూడు నుంచి బయటకు వచ్చిన వెంటనే పూర్తిగా స్వతంత్రంగా మారవు. కొంతకాలం తల్లిదండ్రుల సహాయం, ఆహారం, రక్షణపై ఆధారపడుతూ పరిసరాలను గమనిస్తూ జీవించడం నేర్చుకుంటాయి.
అనుభవాలే కాకికి గురువులు
కాకి జీవితంలో నేర్చుకోవడం నిరంతర ప్రక్రియ. ఎక్కడ ఆహారం దొరుకుతుంది? ఎక్కడ ప్రమాదం పొంచి ఉంది? ఏ జీవుల నుంచి దూరంగా ఉండాలి? మనుషులు ఎలా ప్రవర్తిస్తారు? వంటి విషయాలను కాకులు తమ అనుభవాల ద్వారా తెలుసుకుంటాయి.
కాకులు సర్వభక్షక పక్షులు. పురుగులు, గింజలు, పండ్లు, చిన్న జీవులు, మాంసం, ఇతర ఆహార పదార్థాలతో పాటు మనుషులు వదిలిన ఆహారాన్ని కూడా తింటాయి. ఆహారంలో ఇంత వైవిధ్యం ఉండటంతోనే కాకులు గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి పెద్ద నగరాల వరకు వివిధ వాతావరణాల్లో సులభంగా జీవించగలుగుతున్నాయి.
వస్తువులను సాధనాలుగా ఉపయోగించే తెలివి
కాకుల తెలివితేటల్లో శాస్త్రవేత్తలను ప్రత్యేకంగా ఆకట్టుకునే అంశం వస్తువులను సాధనాలుగా ఉపయోగించే సామర్థ్యం. ముఖ్యంగా న్యూ కాలెడోనియన్ కాకులపై జరిగిన పరిశోధనల్లో ఆహారాన్ని పొందేందుకు పుల్లలు, ఇతర వస్తువులను ఉపయోగించిన సందర్భాలు నమోదయ్యాయి.
అయితే ప్రతి కాకి జాతి ఒకే విధంగా సాధనాలను ఉపయోగిస్తుందని చెప్పడం సరికాదు. కొన్ని ప్రత్యేక జాతుల్లో సమస్యను పరిష్కరించేందుకు వస్తువులను ఎంచుకుని ఉపయోగించే సామర్థ్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఒక సమస్యను ఎదుర్కొన్నప్పుడు గతంలో నేర్చుకున్న విధానాన్ని గుర్తు చేసుకుని దాన్ని మళ్లీ ఉపయోగించడం వంటి ప్రవర్తన కూడా పరిశోధకుల ఆసక్తికి కారణమైంది.
భవిష్యత్తు కోసం ఆహారాన్ని దాచుకుంటాయి
కాకుల మరో ఆసక్తికరమైన లక్షణం ఆహారాన్ని భవిష్యత్తు కోసం దాచుకోవడం. అదనంగా లభించిన ఆహారాన్ని వెంటనే తినకుండా, కొన్ని సందర్భాల్లో దాన్ని నేలలో లేదా ఇతర సురక్షిత ప్రదేశాల్లో దాచిపెడతాయి. ఈ ప్రవర్తనను ఆహార నిల్వగా పేర్కొంటారు.
ఇక్కడ మరో ఆసక్తికరమైన విషయం కూడా ఉంది. ఇతర కాకులు తన ఆహారాన్ని గమనిస్తున్నాయని ఒక కాకికి అనిపిస్తే, దాచిన ఆహారాన్ని మరో ప్రదేశానికి తరలించే ప్రవర్తన కొన్ని జాతుల్లో గమనించారు. అంటే ఆహారాన్ని దాచడం మాత్రమే కాకుండా.. దాన్ని ఎవరు గమనిస్తున్నారు అనే విషయాన్ని కూడా కాకులు పరిగణనలోకి తీసుకునే అవకాశం ఉందని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
మనుషుల ముఖాలను కూడా గుర్తుపడతాయా?
కాకుల గురించి అత్యంత ఆసక్తికరమైన పరిశోధనల్లో మనుషుల ముఖాలను గుర్తించే సామర్థ్యం ఒకటి. కొన్ని అధ్యయనాల్లో ప్రమాదకర అనుభవంతో సంబంధం ఉన్న వ్యక్తుల ముఖాలను కాకులు గుర్తుంచుకున్నట్లు పరిశోధకులు గుర్తించారు.
ఒక వ్యక్తి నుంచి ప్రమాదం ఎదురైన తర్వాత, అదే వ్యక్తిని మరోసారి చూసినప్పుడు కాకులు అప్రమత్తంగా స్పందించిన సందర్భాలు నమోదయ్యాయి. అంతేకాదు.. ఒక కాకి నేర్చుకున్న ప్రమాద సంకేతాలను ఇతర కాకులు కూడా గమనించి స్పందించే అవకాశం ఉందని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. అంటే కాకుల మధ్య సమాచార మార్పిడి కేవలం శబ్దాలకే పరిమితం కాకపోవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.
చనిపోయిన కాకి చుట్టూ ఎందుకు గుమిగూడతాయి?
రోడ్డుపై లేదా చెట్టు కింద చనిపోయిన కాకి కనిపించినప్పుడు దాని చుట్టూ మరికొన్ని కాకులు గుమిగూడడం మనం కొన్నిసార్లు చూస్తుంటాం. దీనిని మనుషుల అంత్యక్రియలతో పోల్చడం శాస్త్రీయంగా సరైనది కాదు.
అమెరికన్ కాకులపై జరిగిన పరిశోధనల్లో చనిపోయిన కాకి సమీపంలో ఇతర కాకులు గుమిగూడడం, పెద్దగా అరవడం, అప్రమత్తంగా ఉండడం, ఆ ప్రాంతాన్ని కొంతకాలం దూరంగా ఉంచడం వంటి ప్రవర్తనలు కనిపించాయి. శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇది చనిపోయిన కాకికి సంబంధించిన భావోద్వేగ స్పందన మాత్రమే అని నిర్ధారించలేం. ఆ ప్రాంతంలో ఏదైనా ప్రమాదం ఉందా? భవిష్యత్తులో దాన్ని ఎలా తప్పించుకోవాలి? అనే విషయాలను తెలుసుకునే ప్రవర్తనలో భాగం కావచ్చని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
‘కావ్‌.. కావ్‌..’లోనూ ఎన్నో అర్థాలు
కాకులు కేవలం ఒకే రకమైన శబ్దం చేస్తాయని అనుకోవడం కూడా తప్పే. ప్రమాదం కనిపించినప్పుడు ఇతర కాకులను అప్రమత్తం చేయడానికి, పిల్లలు ఆహారం కోసం తల్లిదండ్రులను పిలవడానికి, ఇతర కాకులతో పరస్పర చర్యల సమయంలో వివిధ రకాల శబ్దాలను ఉపయోగిస్తాయి.
శబ్దాలతో పాటు శరీర కదలికలు, ప్రవర్తన ద్వారా కూడా కాకులు పరస్పరం సంకేతాలు ఇచ్చుకునే అవకాశం ఉంది. వాటి సామాజిక జీవితంలో ఈ సమాచార మార్పిడి కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. అందుకే కాకుల కమ్యూనికేషన్‌ విధానంపై శాస్త్రవేత్తలు ప్రత్యేకంగా అధ్యయనాలు చేస్తున్నారు.
కాకికి సంప్రదాయాల్లోనూ ప్రత్యేక స్థానం
శాస్త్రీయ ప్రపంచంలో కాకుల తెలివితేటలు ఆసక్తిని కలిగిస్తే.. భారతీయ సంప్రదాయాల్లోనూ కాకికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. కొన్ని హిందూ సంప్రదాయాల్లో పితృకార్యాలు, శ్రాద్ధ కార్యక్రమాల సమయంలో కాకికి ఆహారం పెట్టే ఆచారం కనిపిస్తుంది. కాకి ఆహారం స్వీకరిస్తే పితృదేవతలు తృప్తి చెందారని కొందరు విశ్వసిస్తారు.
అయితే ఇది మతపరమైన విశ్వాసం, సంప్రదాయానికి సంబంధించిన అంశం మాత్రమే. దీనిని శాస్త్రీయ వాస్తవంగా పరిగణించకూడదు.
చిన్న గుడ్డు నుంచి కొత్త తరానికి..
ఒకప్పుడు గూటిలో తల్లిదండ్రులపై ఆధారపడిన చిన్న కాకి.. కాలక్రమంలో పూర్తిగా ఎదిగిన పక్షిగా మారుతుంది. తన పరిసరాలను గమనిస్తుంది. ఆహారం కోసం వెతుకుతుంది. ప్రమాదాలను గుర్తిస్తుంది. ఇతర కాకులతో కలిసి జీవిస్తుంది. అనుభవాల నుంచి నేర్చుకుంటుంది. చివరకు జతకట్టి గూడు నిర్మించుకుని కొత్త తరాన్ని పెంచుతుంది.
మళ్లీ గుడ్లు వస్తాయి. వాటి నుంచి పిల్లలు పుడతాయి. పిల్లలు పెరుగుతాయి. రెక్కలు బలపడతాయి. గూడు వదిలి కొత్త ప్రపంచంలోకి అడుగుపెడతాయి. ఇలా ఒక చిన్న గుడ్డుతో ప్రారంభమైన కాకి జీవితం.. అభ్యాసం, అనుభవం, సామాజిక సంబంధాలు, ఆహార అన్వేషణ, ప్రమాదాల నుంచి రక్షణతో ముందుకు సాగుతుంది.
అందుకే మన కళ్ల ముందు ప్రతిరోజూ కనిపించే కాకిని కేవలం నలుపు రంగు పక్షిగా చూడాల్సిన అవసరం లేదు. పరిసరాలను గమనిస్తూ, అనుభవాల నుంచి నేర్చుకుంటూ, కొన్ని సందర్భాల్లో సమస్యలను పరిష్కరించే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించే ఆసక్తికరమైన జీవి అది. ఇంటి మేడపై కూర్చుని ‘కావ్‌.. కావ్‌..’ అని అరుస్తున్న కాకి వెనుక ఇంతటి సంక్లిష్టమైన జీవితం, ప్రవర్తనా ప్రపంచం దాగి ఉందంటే నిజంగా ఆశ్చర్యమే.
