ప్రతిపక్షం, అక్టోబర్ 19: భూమి చుట్టూ అంతరిక్షంలో ఉపగ్రహాల సంఖ్య వేగంగా పెరుగుతోంది. ఒకప్పుడు అంతరిక్షంలో అక్కడక్కడా కనిపించే ఉపగ్రహాలు ఇప్పుడు భూమికి సమీపంలోని కక్ష్యల్లో పెద్ద సంఖ్యలో పరిభ్రమిస్తున్నాయి. సమాచార ప్రసారం, అంతర్జాల సేవలు, వాతావరణ అంచనాలు, భూమిపై పరిశీలన వంటి అనేక అవసరాల కోసం వివిధ దేశాలు, ప్రైవేటు సంస్థలు ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలోకి పంపుతున్నాయి. ఈ పరిణామం సాంకేతిక రంగానికి కొత్త అవకాశాలను అందిస్తున్నప్పటికీ, భూమికి సమీపంలోని కక్ష్యల్లో రద్దీ పెరగడం శాస్త్రవేత్తలకు ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఉపగ్రహాల మధ్య ఢీకొనే ప్రమాదం పెరిగితే అంతరిక్ష కార్యకలాపాలకు మాత్రమే కాకుండా, భూమిపై ఆధారపడిన కీలక సేవలకు కూడా ఆటంకాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.
ప్రస్తుతం భూమి చుట్టూ 31 వేలకు పైగా ఉపగ్రహాలు పరిభ్రమిస్తున్నాయని సంబంధిత నివేదిక పేర్కొంటోంది. వీటిలో స్టార్‌లింక్‌ ఉపగ్రహాల సంఖ్య సుమారు 10 వేలకు చేరినట్లు సమాచారం. అయితే ఈ సంఖ్యలు కాలానుగుణంగా మారుతుంటాయి. కొత్త ఉపగ్రహాలను నిరంతరం ప్రయోగిస్తుండటంతో పాటు, కాలపరిమితి ముగిసిన ఉపగ్రహాలు పనిచేయకుండా పోవడం, కొన్ని కక్ష్యల నుంచి తొలగించడం వంటి పరిణామాలు కూడా చోటుచేసుకుంటాయి. ముఖ్యంగా తక్కువ భూమి కక్ష్యలో ఉపగ్రహ సమూహాలను ఏర్పాటు చేయడం వల్ల అంతరిక్షంలో వస్తువుల సంఖ్య గణనీయంగా పెరుగుతోంది.
ఉపగ్రహాల సంఖ్య పెరగడానికి ప్రధాన కారణాల్లో ఉపగ్రహ అంతర్జాల సేవల విస్తరణ ఒకటి. స్టార్‌లింక్‌ వంటి సంస్థలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేగవంతమైన అంతర్జాల సేవలను అందించేందుకు వేలాది ఉపగ్రహాలను భూమికి సమీపంలోని కక్ష్యల్లో ఏర్పాటు చేస్తున్నాయి. భూమిపై కేబుళ్లు వేయడం కష్టమైన మారుమూల ప్రాంతాలు, సముద్ర ప్రాంతాలు, విపత్తులు సంభవించిన ప్రాంతాల్లో కూడా ఉపగ్రహాల ద్వారా సమాచార సేవలను అందించే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఒకే సంస్థకు చెందిన ఉపగ్రహాల సంఖ్య పెరగడం, ఇతర దేశాలు, సంస్థలు కూడా ఇలాంటి వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయడం వల్ల కక్ష్యల నిర్వహణ మరింత సంక్లిష్టంగా మారుతోంది.
అంతరిక్షంలో ఉపగ్రహాలు ఒకదానికొకటి ఢీకొనే ప్రమాదం ఎందుకు ఉంది అనే ప్రశ్నకు వాటి వేగమే ప్రధాన సమాధానం. భూమికి సమీపంలోని కక్ష్యల్లో పరిభ్రమించే వస్తువులు గంటకు వేల కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణిస్తుంటాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో రెండు ఉపగ్రహాలు ఢీకొంటే అవి పూర్తిగా ధ్వంసమవడమే కాకుండా, చిన్న చిన్న లోహపు ముక్కలు, ఇతర శకలాలుగా విడిపోయే అవకాశం ఉంది. ఈ శకలాలు కూడా అధిక వేగంతో ప్రయాణిస్తూ ఇతర ఉపగ్రహాలకు ప్రమాదాన్ని కలిగిస్తాయి. చిన్న పరిమాణంలో ఉన్న శకలం సైతం వేగం కారణంగా పనిచేస్తున్న ఉపగ్రహంలోని కీలక భాగాలను దెబ్బతీయగలదు.
ఒక ఉపగ్రహం ధ్వంసమైనప్పుడు ఏర్పడే శకలాలు మరిన్ని ఢీకొనుళ్లకు కారణమయ్యే ప్రమాదాన్ని శాస్త్రవేత్తలు ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావిస్తున్నారు. ఒక ఢీకొనడం వల్ల ఏర్పడిన శకలాలు ఇతర ఉపగ్రహాలను ఢీకొంటే మరిన్ని శకలాలు పుట్టుకొస్తాయి. ఇలా ఒకదాని తర్వాత మరొకటి ఢీకొనుళ్లు జరిగే పరిస్థితిని అంతరిక్ష శాస్త్రంలో కాస్లర్‌ సిండ్రోమ్‌ అని పిలుస్తారు. ఈ పరిస్థితి తీవ్రంగా మారితే కొన్ని కక్ష్యల్లో కొత్త ఉపగ్రహాలను సురక్షితంగా నిర్వహించడం కష్టమవుతుంది. అయితే ఇలాంటి ప్రమాదం వెంటనే సంభవిస్తుందని కాదు; అంతరిక్షంలో వస్తువుల సంఖ్య, వాటి కక్ష్యలు, ఢీకొనే అవకాశాలు, శకలాల వ్యాప్తి వంటి అంశాలపై దాని తీవ్రత ఆధారపడి ఉంటుంది.
అంతరిక్ష వ్యర్థాలు ఇప్పటికే ప్రపంచ అంతరిక్ష సంస్థలకు ఒక ముఖ్యమైన సమస్యగా మారాయి. పనిచేయకుండా పోయిన ఉపగ్రహాలు, రాకెట్ల నుంచి విడిపోయిన భాగాలు, గతంలో జరిగిన ఢీకొనుళ్ల వల్ల ఏర్పడిన శకలాలు భూమి చుట్టూ పరిభ్రమిస్తున్నాయి. వీటిలో కొన్ని పెద్ద వస్తువులను భూమి నుంచి రాడార్లు, దూరదర్శక పరికరాల సహాయంతో గుర్తించవచ్చు. అయితే చిన్న శకలాలను గుర్తించడం, వాటి కదలికలను ఖచ్చితంగా అంచనా వేయడం మరింత కష్టమైన పని. అయినప్పటికీ అవి వేగంగా ప్రయాణిస్తుండటంతో అంతరిక్ష నౌకలు, ఉపగ్రహాలకు ప్రమాదం కలిగించగలవు.
ఉపగ్రహాల ఢీకొనుళ్ల ప్రభావం అంతరిక్షానికే పరిమితం కాదు. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా సమాచార ప్రసారం, అంతర్జాల సేవలు, దిశానిర్దేశ వ్యవస్థలు, వాతావరణ అంచనాలు, విపత్తుల పర్యవేక్షణ వంటి అనేక రంగాలు ఉపగ్రహాలపై ఆధారపడుతున్నాయి. కీలక ఉపగ్రహాలు దెబ్బతింటే కొన్ని ప్రాంతాల్లో సమాచార సేవలకు అంతరాయం ఏర్పడవచ్చు. విమానాలు, నౌకల ప్రయాణాలకు అవసరమైన కొన్ని ఉపగ్రహ ఆధారిత సేవలు కూడా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ప్రతి ఉపగ్రహం ఢీకొన్నప్పుడూ ఈ సేవలన్నీ నిలిచిపోతాయని భావించకూడదు. నష్టం ఏ ఉపగ్రహానికి జరిగింది, దాని సేవలకు ప్రత్యామ్నాయ వ్యవస్థలు ఉన్నాయా అనే అంశాలపై ప్రభావం ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఈ ప్రమాదాలను తగ్గించేందుకు అంతరిక్ష సంస్థలు ఉపగ్రహాల కదలికలను నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తున్నాయి. సమీపంలోకి వస్తున్న ఇతర వస్తువులను గుర్తించి, ఢీకొనే అవకాశం ఉందని భావించినప్పుడు ఉపగ్రహ కక్ష్యను స్వల్పంగా మార్చే చర్యలు చేపడతాయి. ఇందుకోసం భూమి నుంచి అందే పరిశీలన సమాచారం, కక్ష్య గణనలు, స్వయంచాలక నియంత్రణ వ్యవస్థలను ఉపయోగిస్తారు. అయితే ఉపగ్రహాల సంఖ్య పెరుగుతున్న కొద్దీ ప్రతి వస్తువును పర్యవేక్షించడం, వివిధ సంస్థల మధ్య సమాచారాన్ని సమన్వయం చేయడం మరింత ముఖ్యమవుతోంది.
పనిచేసే కాలం ముగిసిన ఉపగ్రహాలను నిర్దేశించిన ప్రణాళిక ప్రకారం కక్ష్య నుంచి తొలగించడం కూడా అవసరం. తక్కువ భూమి కక్ష్యలోని కొన్ని ఉపగ్రహాలను వాతావరణంలోకి తిరిగి ప్రవేశించేలా చేయవచ్చు. మరికొన్ని కక్ష్యల్లో ఉన్న వస్తువులకు తగిన తొలగింపు విధానాలు అవసరమవుతాయి. కొత్త ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించే సంస్థలు వాటి జీవితకాలం ముగిసిన తర్వాత ఎలా తొలగించాలనే అంశాన్ని ముందుగానే ప్రణాళికలో చేర్చుకోవాలి. అంతరిక్ష వ్యర్థాలను తగ్గించేందుకు అంతర్జాతీయ మార్గదర్శకాలను పాటించడం, ఉపగ్రహాల వివరాలను పారదర్శకంగా పంచుకోవడం కూడా కీలకం.
అంతరిక్షంలో ఉపగ్రహాల సంఖ్య పెరగడం ఆధునిక సాంకేతిక అభివృద్ధికి సూచిక అయినప్పటికీ, వాటి నిర్వహణలో నిర్లక్ష్యం వహిస్తే భవిష్యత్తులో సమస్యలు మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉంది. అంతరిక్షం అపరిమితంగా కనిపించినా, ఉపగ్రహాలకు అనుకూలమైన కొన్ని కక్ష్యలు, పౌనఃపున్య వనరులు పరిమితమైనవే. అందువల్ల కొత్త ఉపగ్రహాలను పంపడమే కాకుండా, ఇప్పటికే ఉన్న ఉపగ్రహాలను సురక్షితంగా నిర్వహించడం, పనిచేయని వస్తువులను తొలగించడం, ఢీకొనుళ్ల ప్రమాదాలను ముందుగానే అంచనా వేయడం అత్యంత అవసరం. దేశాలు, ప్రైవేటు సంస్థలు సమన్వయంతో చర్యలు తీసుకుంటేనే అంతరిక్షాన్ని భవిష్యత్‌ తరాలకు సురక్షితంగా అందుబాటులో ఉంచవచ్చు.
