ప్రతిపక్షం, అక్టోబర్ 19: మన శరీరంలోని ప్రతి అవయవం సక్రమంగా పనిచేయాలంటే ఆక్సిజన్‌ ఎంతో అవసరం. ఊపిరితిత్తుల నుంచి ఆక్సిజన్‌ను శరీరంలోని వివిధ అవయవాలు, కణాలకు చేరవేయడంలో హిమోగ్లోబిన్‌ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. రక్తంలోని ఎర్ర రక్తకణాల్లో ఉండే ఈ ప్రోటీన్‌ స్థాయులు తగ్గితే శరీరానికి తగినంత ఆక్సిజన్‌ అందక రక్తహీనత సమస్య తలెత్తవచ్చు. దీంతో అలసట, నీరసం, తల తిరగడం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. అందువల్ల హిమోగ్లోబిన్‌ స్థాయులను ఆరోగ్యకరమైన పరిధిలో ఉంచుకోవడానికి ఆహారపు అలవాట్లు, జీవనశైలిపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టాలని వైద్య నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
హిమోగ్లోబిన్‌ శరీరానికి ఎందుకు అవసరం అంటే, ఇది ఊపిరితిత్తుల్లోకి చేరిన ఆక్సిజన్‌ను రక్తం ద్వారా వివిధ అవయవాలకు సరఫరా చేస్తుంది. కండరాలు, మెదడు, గుండె సహా శరీరంలోని కణాలు తమ విధులను సక్రమంగా నిర్వహించడానికి ఈ ఆక్సిజన్‌ అవసరం. హిమోగ్లోబిన్‌ స్థాయులు తగ్గినప్పుడు కణజాలాలకు ఆక్సిజన్‌ సరఫరా తగ్గి శరీరం త్వరగా అలసిపోవచ్చు. సమస్య తీవ్రంగా ఉంటే గుండెపై అదనపు భారం పడే ప్రమాదం కూడా ఉంది. అయితే హిమోగ్లోబిన్‌ తగ్గడానికి పోషకాల లోపమే కాకుండా రక్తస్రావం, కొన్ని దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు, ఎర్ర రక్తకణాల ఉత్పత్తిలో సమస్యలు వంటి అనేక కారణాలు ఉండవచ్చు.
హిమోగ్లోబిన్‌ తయారీలో ఇనుము కీలకమైన పోషకం. శరీరానికి అవసరమైన ఇనుము అందకపోతే హిమోగ్లోబిన్‌ ఉత్పత్తి తగ్గి రక్తహీనత ఏర్పడవచ్చు. అందుకే ఆహారంలో ఇనుము అధికంగా ఉండే పదార్థాలను చేర్చుకోవడం అవసరం. ఆకుకూరలు, పప్పుధాన్యాలు, శనగలు, రాజ్మా, నువ్వులు, ఎండుద్రాక్ష వంటి ఆహార పదార్థాలు ఇనుమును అందించడంలో సహాయపడతాయి. మాంసాహారం తీసుకునేవారు వైద్యుల సూచనలకు అనుగుణంగా మాంసం, చేపలు, ఇతర ఇనుము కలిగిన పదార్థాలను ఆహారంలో చేర్చుకోవచ్చు.
దానిమ్మ, బీట్‌రూట్‌, జామ, ఉసిరి వంటి పండ్లు, కూరగాయలు కూడా సమతుల ఆహారంలో భాగంగా ఉపయోగపడతాయి. ముఖ్యంగా జామ, ఉసిరి వంటి విటమిన్‌ సి అధికంగా ఉండే ఆహార పదార్థాలు మొక్కల ఆధారిత ఆహారంలో ఉన్న ఇనుమును శరీరం గ్రహించడంలో తోడ్పడతాయి. అందువల్ల పప్పులు, ఆకుకూరలతో పాటు నిమ్మరసం, ఉసిరి లేదా ఇతర విటమిన్‌ సి పదార్థాలను తీసుకోవడం ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది. అయితే బీట్‌రూట్‌, దానిమ్మ తినడం వల్ల మాత్రమే హిమోగ్లోబిన్‌ వేగంగా పెరుగుతుందని భావించకూడదు. ఇనుము, ఇతర పోషకాలు సమృద్ధిగా ఉన్న సమతుల ఆహారమే ముఖ్యం.
హిమోగ్లోబిన్‌ స్థాయులను కాపాడుకోవడంలో విటమిన్‌ బి12, ఫోలేట్‌ కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఈ పోషకాల లోపం వల్ల కూడా రక్తహీనత ఏర్పడవచ్చు. గుడ్లు, పాలు, పెరుగు వంటి పదార్థాలు విటమిన్‌ బి12తో పాటు ఇతర పోషకాలను అందిస్తాయి. ఆకుకూరలు, పప్పులు, బీన్స్‌ వంటి పదార్థాల ద్వారా ఫోలేట్‌ లభిస్తుంది. శాకాహారం మాత్రమే తీసుకునేవారు విటమిన్‌ బి12 తగినంత అందుతోందా అనే విషయంపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టాలి. అవసరమైతే వైద్యుల సలహాతో పరీక్షలు చేయించుకోవాలి.
ఆహారంతో పాటు కొన్ని అలవాట్లపై కూడా దృష్టి పెట్టాలి. భోజనం చేసిన వెంటనే టీ, కాఫీలు తాగడం వల్ల వాటిలోని కొన్ని పదార్థాలు ఆహారంలో ఉన్న ఇనుము శోషణను తగ్గించవచ్చు. ముఖ్యంగా ఇనుము లోపంతో బాధపడేవారు భోజనానికి, టీ లేదా కాఫీకి మధ్య కొంత సమయం ఉండేలా చూసుకోవడం మంచిది. టీ, కాఫీలను పూర్తిగా మానేయాల్సిన అవసరం అందరికీ ఉండదు. అయితే వాటిని సరైన సమయంలో, పరిమితంగా తీసుకోవడం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.
మద్యపానం, ధూమపానం ఆరోగ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావాలు చూపుతాయి. అధికంగా మద్యం సేవించడం పోషకాల లోపానికి, రక్తకణాల ఉత్పత్తిలో సమస్యలకు దోహదపడవచ్చు. ధూమపానం వల్ల రక్తంలోని హిమోగ్లోబిన్‌ స్థాయులు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా కనిపించే సందర్భాలున్నా, అది ఆరోగ్యకరమైన పరిస్థితికి సూచన కాదు. అందువల్ల ధూమపానానికి దూరంగా ఉండటం, మద్యపానాన్ని నివారించడం లేదా మానేయడానికి సహాయం తీసుకోవడం మంచిది.
తగినంత నిద్ర, క్రమబద్ధమైన శారీరక చురుకుదనం కూడా మొత్తం ఆరోగ్యానికి అవసరం. ప్రతిరోజూ తగినంత నిద్రపోవడం, నడక వంటి వ్యాయామాలు చేయడం, పోషకాహారం తీసుకోవడం ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిలో భాగం. అయితే వ్యాయామం చేయడం ఒక్కటే హిమోగ్లోబిన్‌ను పెంచదు. రక్తహీనత ఉన్నవారు తీవ్రమైన అలసట లేదా శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది ఎదుర్కొంటుంటే కఠినమైన వ్యాయామాలు చేయకుండా ముందుగా వైద్యులను సంప్రదించాలి.
హిమోగ్లోబిన్‌ తగ్గినప్పుడు కనిపించే లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. తరచుగా నీరసం, పాలిపోయిన చర్మం, గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం, తల తిరగడం, స్వల్ప శ్రమకే ఆయాసం వంటి లక్షణాలు ఉంటే రక్తపరీక్ష చేయించుకోవాలి. హిమోగ్లోబిన్‌ స్థాయి ఎంత ఉందో తెలుసుకోవడంతో పాటు, అవసరమైతే ఇనుము నిల్వలు, విటమిన్‌ బి12, ఫోలేట్‌ వంటి అంశాలను కూడా వైద్యులు పరీక్షించవచ్చు. రక్తహీనతకు అసలు కారణాన్ని గుర్తించి చికిత్స తీసుకోవడం ముఖ్యం.
ముఖ్యంగా హిమోగ్లోబిన్‌ తగ్గిందని వైద్యుల సలహా లేకుండా ఇనుము మాత్రలు వాడకూడదు. ప్రతి రక్తహీనతకూ ఇనుము లోపమే కారణం కాదు. తలసేమియా వంటి వంశపారంపర్య రక్త సంబంధిత సమస్యలు కూడా కొన్ని సందర్భాల్లో హిమోగ్లోబిన్‌పై ప్రభావం చూపవచ్చు. ఇనుము లోపం నిర్ధారణ కాకుండా ఇనుము మందులు వాడటం హానికరం కావచ్చు. గర్భిణులు, పిల్లలు, దీర్ఘకాలిక వ్యాధులతో బాధపడేవారు ప్రత్యేకంగా వైద్యుల సూచనలు పాటించాలి.
మొత్తంగా హిమోగ్లోబిన్‌ స్థాయులు ఆరోగ్యంగా ఉండాలంటే ఇనుము, విటమిన్‌ బి12, ఫోలేట్‌ సమృద్ధిగా ఉండే సమతుల ఆహారం తీసుకోవడం, విటమిన్‌ సి కలిగిన పదార్థాలను చేర్చుకోవడం, భోజనం వెంటనే టీ లేదా కాఫీ తాగే అలవాటును తగ్గించడం, ధూమపానానికి దూరంగా ఉండటం, తగినంత నిద్రపోవడం అవసరం. అదే సమయంలో హిమోగ్లోబిన్‌ తగ్గడానికి కారణాన్ని గుర్తించడం అత్యంత ముఖ్యం. సరైన ఆహారపు అలవాట్లు, అవసరమైన వైద్య పరీక్షలు, తగిన చికిత్సతో రక్తహీనతను నియంత్రించుకోవచ్చని వైద్య నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
