ప్రతిపక్షం, అక్టోబర్ 20: దసరా, విజయదశమి.. పేర్లు వేరైనా, ఈ పండుగ అందించే సందేశం ఒక్కటే. చెడుపై మంచి, అధర్మంపై ధర్మం, అన్యాయంపై న్యాయం సాధించిన విజయానికి ప్రతీకగా దేశవ్యాప్తంగా దసరా పండుగను భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు. భారతీయ సంస్కృతి, సంప్రదాయాల్లో ప్రత్యేక స్థానం కలిగిన ఈ పండుగకు రామాయణం, దేవీ మహాత్మ్యం వంటి పురాణ గాథలతో విడదీయలేని సంబంధం ఉంది. ఒకవైపు శ్రీరాముడు రావణాసురుడిపై విజయం సాధించిన సందర్భాన్ని గుర్తుచేసుకుంటే, మరోవైపు దుర్గాదేవి మహిషాసురుడిని సంహరించి లోకాలకు శాంతిని ప్రసాదించిన విజయాన్ని స్మరించుకుంటారు. ఈ రెండు విజయగాథలు దసరా పండుగకు ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చాయి.
రామాయణం ప్రకారం, సీతాదేవిని అపహరించిన రావణాసురుడిపై శ్రీరాముడు యుద్ధం చేసి విజయం సాధించాడు. పది తలల రావణాసురుడు అహంకారం, అధర్మం, దుష్టత్వానికి ప్రతీకగా నిలుస్తాడు. శ్రీరాముడు ధర్మానికి, సత్యానికి, న్యాయానికి ప్రతిరూపంగా నిలిచి రావణుడిని సంహరించడం ద్వారా ధర్మం ఎప్పటికైనా గెలుస్తుందనే సందేశాన్ని ప్రపంచానికి అందించాడు. రావణాసురుడికి అపారమైన జ్ఞానం, శక్తి, పరాక్రమం ఉన్నప్పటికీ, అతడి అహంకారం, అధర్మ మార్గం చివరకు పతనానికి దారితీశాయి. ఈ గాథను గుర్తుచేసుకుంటూ ఉత్తర భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో దసరా సందర్భంగా రావణాసురుడి భారీ ప్రతిమలను దహనం చేస్తారు. బాణసంచా, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, రామలీలా ప్రదర్శనలతో వేడుకలను ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.
మరోవైపు విజయదశమి పండుగకు దుర్గాదేవి విజయగాథ కూడా ప్రధాన ఆధారం. పురాణాల ప్రకారం, మహిషాసురుడు తన శక్తితో దేవతలను, ప్రజలను ఇబ్బందులకు గురిచేస్తూ లోకాల్లో అశాంతిని సృష్టించాడు. అతడి దురాగతాలను అడ్డుకునేందుకు దేవతల శక్తులన్నీ కలసి దుర్గాదేవి రూపంలో అవతరించాయని కథనం. మహిషాసురుడితో తొమ్మిది రాత్రులపాటు భీకర యుద్ధం చేసిన అమ్మవారు పదో రోజున అతడిని సంహరించి విజయాన్ని సాధించారు. అందుకే నవరాత్రుల అనంతరం వచ్చే పదో రోజును విజయదశమిగా జరుపుకుంటారు. దుర్గాదేవి పరాక్రమాన్ని స్మరించుకుంటూ భక్తులు అమ్మవారిని పూజించి, తమ కుటుంబాలకు సుఖసంతోషాలు, ఆయురారోగ్యాలు కలగాలని ప్రార్థిస్తారు.
దసరా పండుగను దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో విభిన్న సంప్రదాయాలతో నిర్వహించడం భారతీయ సంస్కృతిలోని వైవిధ్యానికి నిదర్శనం. ఉత్తర భారతదేశంలో రావణ దహనం ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలిస్తే, దక్షిణ భారతదేశంలో అమ్మవారి ఆరాధన, జమ్మి పూజ, ఆయుధ పూజలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. తెలంగాణలో విజయదశమి సందర్భంగా జమ్మి చెట్టును పూజించడం, పెద్దలను కలిసి ఆశీర్వాదాలు తీసుకోవడం, స్నేహితులు, బంధువులతో శుభాకాంక్షలు పంచుకోవడం ఆనవాయితీగా కొనసాగుతోంది. జమ్మి ఆకులను బంగారానికి ప్రతీకగా భావించి పరస్పరం ఇచ్చిపుచ్చుకుంటారు. దీనివల్ల స్నేహసంబంధాలు బలపడటమే కాకుండా, ఐశ్వర్యం, శుభం కలుగుతాయని ప్రజలు విశ్వసిస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో దేవాలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు, ఊరేగింపులు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.
విజయదశమి సందర్భంగా ఆయుధ పూజ చేయడం కూడా ముఖ్యమైన సంప్రదాయం. రైతులు వ్యవసాయ పనిముట్లను, కార్మికులు తమ వృత్తికి సంబంధించిన పరికరాలను, వాహన యజమానులు వాహనాలను, ఉద్యోగులు తమ పనిముట్లను పూజిస్తారు. విద్యార్థులు పుస్తకాలను, కళాకారులు తమ కళా పరికరాలను పూజించి విజయాన్ని కోరుకుంటారు. మన జీవనోపాధికి తోడ్పడే వస్తువులను గౌరవించడం, కష్టపడి పనిచేసే శక్తిని గుర్తించడం ఈ సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న అంతరార్థంగా భావిస్తారు. కొత్త పనులు ప్రారంభించడానికి, వ్యాపారాలు మొదలుపెట్టడానికి, విద్యాభ్యాసంలో ముఖ్యమైన అడుగులు వేయడానికి కూడా చాలామంది విజయదశమిని శుభదినంగా పరిగణిస్తారు.
దసరా పండుగ కేవలం పురాణ గాథలను గుర్తుచేసుకునే సందర్భం మాత్రమే కాదు. మనిషిలోని చెడు ఆలోచనలు, అహంకారం, అసూయ, ద్వేషం, కోపం వంటి లక్షణాలను తొలగించుకొని సత్యం, ప్రేమ, సహనం, దయ, న్యాయం వంటి సద్గుణాలను అలవర్చుకోవాలనే సందేశాన్ని కూడా అందిస్తుంది. రావణాసురుడి పది తలలను చెడు లక్షణాలకు ప్రతీకగా భావిస్తే, దుర్గాదేవి మహిషాసురుడిపై సాధించిన విజయం అన్యాయాన్ని ఎదుర్కొనే ధైర్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ప్రతి ఒక్కరూ తమలోని ప్రతికూలతలను జయించి, సమాజంలో మంచిని పెంపొందించేందుకు కృషి చేయాలనే స్ఫూర్తిని ఈ పండుగ అందిస్తుంది.
ప్రాంతాలు మారినా, ఆచారాలు వేరైనా దసరా పండుగలోని అంతర్లీన సందేశం మాత్రం మారదు. ధర్మం కోసం నిలబడటం, అన్యాయాన్ని ఎదిరించడం, చెడుపై మంచి విజయం సాధిస్తుందనే నమ్మకాన్ని బలపరచడం ఈ పండుగ ప్రధాన ఉద్దేశం. శ్రీరాముడి ధర్మనిష్ఠ, దుర్గాదేవి పరాక్రమం ప్రతి తరానికి ఆదర్శంగా నిలుస్తాయి. అందుకే దసరా భారతీయుల జీవితాల్లో ఆధ్యాత్మికంగా, సాంస్కృతికంగా విశిష్టమైన పండుగగా కొనసాగుతోంది. విజయదశమి ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలో కొత్త ఆశలు, విజయాలు, సంతోషాలు నింపాలని, సమాజంలో ధర్మం, శాంతి, సౌభ్రాతృత్వం వెల్లివిరియాలని ఈ పండుగ మనకు శుభాకాంక్షలతో పాటు స్ఫూర్తిని అందిస్తుంది.
