ప్రతిపక్షం, అక్టోబర్ 23: తెలంగాణలో సాగునీటి ప్రాజెక్టుల నిర్మాణాన్ని వేగవంతం చేయడంతో పాటు ఆదిలాబాద్‌ ఉమ్మడి జిల్లాలోని రైతులకు సాగునీరు అందించడమే లక్ష్యంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కీలక చర్యలకు సిద్ధమవుతోంది. తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ నిర్మాణంపై మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో త్వరలో జరగనున్న చర్చలకు పూర్తి సన్నద్ధతతో ఉండాలని ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్‌రెడ్డి అధికారులను ఆదేశించారు. ఈ నెల 23 తర్వాత చర్చలకు ఆహ్వానిస్తానని మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్‌ ఇటీవల సూచనప్రాయంగా తెలిపినట్లు రేవంత్‌రెడ్డి పేర్కొన్నారు. ఈ నేపథ్యంలో బ్యారేజీ నిర్మాణ ఎత్తు, నీటి లభ్యత, ముంపు ప్రభావం, నీటిని తరలించే మార్గాలు, సాంకేతిక అంశాలపై సమగ్ర నివేదికలను సిద్ధం చేయాలని నీటిపారుదల శాఖ అధికారులకు స్పష్టం చేశారు. తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టుతో పాటు డిండి, అచ్చంపేట ఎత్తిపోతల పథకాలపైనా ముఖ్యమంత్రి సమీక్ష నిర్వహించారు.
నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులపై జరిగిన ఈ సమీక్షలో ఉప ముఖ్యమంత్రి మల్లు భట్టి విక్రమార్క, మంత్రులు ఎన్‌. ఉత్తమ్‌కుమార్‌రెడ్డి, దుద్దిళ్ల శ్రీధర్‌బాబు, జూపల్లి కృష్ణారావు, ఎంపీ వేం నరేందర్‌రెడ్డితో పాటు నీటిపారుదల శాఖ ఉన్నతాధికారులు పాల్గొన్నారు. తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ నిర్మాణానికి సంబంధించి మహారాష్ట్రతో చర్చల్లో పరిష్కరించాల్సిన అంశాలు, డిండి, అచ్చంపేట ప్రాజెక్టుల నీటి అవసరాలు, వాటికి నీటిని తరలించేందుకు అనుసరించాల్సిన మార్గాలపై సమావేశంలో విస్తృతంగా చర్చించారు. ప్రాజెక్టుల విషయంలో ఎదురవుతున్న సాంకేతిక, పరిపాలనాపరమైన సమస్యలను పరిష్కరించి పనులను ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు అవసరమైన చర్యలు చేపట్టాలని ముఖ్యమంత్రి అధికారులకు సూచించారు.
తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ నిర్మాణ ఎత్తుపై ఈ సమావేశంలో ప్రత్యేకంగా చర్చించారు. బ్యారేజీని 152 మీటర్ల ఎత్తులో నిర్మిస్తే ఎంత నీటిని వినియోగించుకోవచ్చు, 150 మీటర్ల ఎత్తులో నిర్మిస్తే ఎల్లంపల్లి వరకు ఎంత నీటిని తరలించవచ్చనే వివరాలను నీటిపారుదల శాఖ ఇంజనీర్లు ముఖ్యమంత్రికి వివరించారు. వేర్వేరు ఎత్తుల్లో నిర్మాణం చేపడితే నీటి లభ్యత, ముంపు విస్తీర్ణం, ప్రాజెక్టు ప్రయోజనాలు ఎలా ఉంటాయనే అంశాలను సాంకేతికంగా విశ్లేషించారు. మహారాష్ట్ర పరిధిలో గ్రామాలు ముంపునకు గురయ్యే ప్రమాదం లేదని అధికారులు వివరించినట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. అయితే, బ్యారేజీ ఎత్తును బట్టి భూములపై ముంపు ప్రభావం మారుతుందని పేర్కొన్నారు.
బ్యారేజీని 152 మీటర్ల ఎత్తులో నిర్మిస్తే దాదాపు 2,300 ఎకరాల భూములు ముంపునకు గురయ్యే అవకాశం ఉందని, 150 మీటర్ల ఎత్తులో నిర్మిస్తే ముంపు ప్రభావం వెయ్యి ఎకరాల్లోపే ఉంటుందని అధికారులు వివరించారు. ఈ అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని, మహారాష్ట్రలో ముంపు ప్రభావాన్ని సాధ్యమైనంత తక్కువగా ఉంచుతూనే తెలంగాణకు ఎక్కువ నీటిని వినియోగించుకునే అవకాశం కల్పించేలా ప్రణాళికలు రూపొందించాలని ముఖ్యమంత్రి ఆదేశించారు. గతంలో 148 మీటర్ల ఎత్తుకు మహారాష్ట్ర అంగీకరించిందని, అయితే ఆ ఎత్తులో బ్యారేజీ నిర్మిస్తే తెలంగాణ ఆశించిన స్థాయిలో నీటిని తీసుకురావడం సాధ్యం కాకపోవచ్చని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. అందువల్ల 152 మీటర్ల ఎత్తులో నిర్మాణానికి మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని ఒప్పించేందుకు అవసరమైన సాంకేతిక ఆధారాలను సిద్ధం చేయాలని సూచించారు.
తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టు ద్వారా అటవీ, గిరిజన ప్రాంతాలతో కూడిన ఆదిలాబాద్‌ ఉమ్మడి జిల్లాలో సుమారు రెండు లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలన్నదే ప్రభుత్వ లక్ష్యమని రేవంత్‌రెడ్డి స్పష్టం చేశారు. ఈ ప్రాంతం చాలాకాలంగా సాగునీటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటోందని, ప్రాజెక్టు పూర్తయితే రైతులకు గణనీయమైన ప్రయోజనం చేకూరుతుందని పేర్కొన్నారు. జల్‌, జంగల్‌, జమీన్‌ నినాదంతో హక్కుల కోసం పోరాడిన అటవీ ప్రాంత ప్రజలకు ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా మేలు జరగాలని ఆకాంక్షించారు. అందుకే ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి సంబంధించిన ప్రక్రియను వేగవంతం చేసి, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో సానుకూల వాతావరణంలో చర్చలు జరపాలని అధికారులకు దిశానిర్దేశం చేశారు.
బ్యారేజీ నిర్మాణ ఎత్తుపై స్పష్టత వచ్చిన వెంటనే తుమ్మిడిహెట్టి నుంచి ఎల్లంపల్లి వరకు నీటిని తరలించే మార్గాల రూపకల్పనపై దృష్టి పెట్టాలని ఇంజనీర్లను ముఖ్యమంత్రి ఆదేశించారు. నీటిని తరలించేందుకు అవసరమైన మార్గాల రూపకల్పన, కాల్వల నిర్మాణం, ఇతర అనుబంధ పనులకు సంబంధించిన ప్రణాళికలను సిద్ధం చేయాలని సూచించారు. భూసేకరణకు అవసరమైన వివరాలను కూడా ముందుగానే సేకరించాలని చెప్పారు. ప్రాజెక్టు నిర్మాణం విషయంలో జాప్యం జరగకుండా సాంకేతిక నివేదికలు, నీటి లభ్యత అంచనాలు, ముంపు వివరాలు, నిర్మాణానికి సంబంధించిన ఇతర అంశాలను సమగ్రంగా సిద్ధం చేయాలని స్పష్టం చేశారు.
ఇటీవల ఢిల్లీలో కేంద్ర జల సంఘం ఆధ్వర్యంలో జరిగిన సమావేశాల్లో చర్చించిన అంశాలు, అక్కడి అధికారులు కోరిన నివేదికలను వెంటనే సమర్పించాలని ముఖ్యమంత్రి ఆదేశించారు. మహారాష్ట్రతో చర్చలు జరిపే సమయంలో తెలంగాణకు ఉన్న సాగునీటి అవసరాలను స్పష్టంగా వివరించాలని, రాష్ట్ర ప్రయోజనాలను సమర్థంగా వినిపించేలా మంత్రులు, అధికారులు సిద్ధంగా ఉండాలని సూచించారు. బ్యారేజీ నిర్మాణం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు, వివిధ ఎత్తుల వద్ద నీటి లభ్యత, ముంపు ప్రభావం వంటి అంశాలపై ఆధారాలతో కూడిన నివేదికలు చర్చల్లో కీలకంగా మారనున్నాయి.
ఇదే సమీక్షలో డిండి, అచ్చంపేట ఎత్తిపోతల పథకాలకు అవసరమైన నీటిని సమకూర్చే అంశంపైనా ముఖ్యమంత్రి కీలక సూచనలు చేశారు. డిండి ప్రాజెక్టుకు ఏదుల రిజర్వాయర్‌ నుంచి 0.5 టీఎంసీల నీటిని, అచ్చంపేట ఎత్తిపోతల పథకానికి 0.1 టీఎంసీల నీటిని అందించేందుకు అవసరమైన ఏర్పాట్లు చేయాలని అధికారులను ఆదేశించారు. ఈ రెండు ప్రాజెక్టులకు కలిపి అవసరమయ్యే 0.6 టీఎంసీల నీటిని శ్రీశైలం నుంచి అదనంగా సమకూర్చుకునే మార్గాలను పరిశీలించాలని సూచించారు. శ్రీశైలం, నార్లాపూర్‌ నుంచి ఏదుల రిజర్వాయర్‌ వరకు అదనపు నీటిని ఎత్తిపోసేందుకు ప్రత్యేక వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసే అవకాశాలను అధ్యయనం చేయాలని చెప్పారు.
ఈ అదనపు నీటిని తరలించేందుకు ఎక్కడెక్కడ పంపులు, పంపుహౌస్‌లు ఏర్పాటు చేయాల్సి ఉంటుంది, ప్రస్తుతం ఉన్న కాల్వలు, సొరంగాల సామర్థ్యం సరిపోతుందా, అవసరమైతే ఎక్కడ వాటి సామర్థ్యాన్ని పెంచాల్సి ఉంటుంది అనే అంశాలపై వెంటనే అధ్యయనం చేయాలని ముఖ్యమంత్రి ఆదేశించారు. ఇందుకు అనుగుణంగా సాంకేతిక రూపకల్పనలు సిద్ధం చేసి, అంచనా వ్యయాలను రూపొందించాలని సూచించారు. నీటిని తరలించే మార్గాల ఎంపికలో సాంకేతిక సాధ్యాసాధ్యాలతో పాటు ఖర్చు, నిర్మాణానికి పట్టే సమయం, అందుబాటులో ఉన్న మౌలిక సదుపాయాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని తెలిపారు.
డిండి ప్రాజెక్టుకు నార్లాపూర్‌ నుంచి నీటిని తరలించాలా, ఏదుల రిజర్వాయర్‌ నుంచి తీసుకెళ్లాలా అనే అంశంపై మహబూబ్‌నగర్‌, నల్గొండ జిల్లాల ప్రతినిధులు వ్యక్తం చేసిన అభ్యంతరాలు, విజ్ఞప్తులను కూడా సమావేశంలో చర్చించారు. నార్లాపూర్‌ నుంచి నీటిని తరలిస్తే ఎంత ఖర్చవుతుంది, ఏదుల నుంచి తరలిస్తే ఎంత అంచనా వ్యయం అవుతుందనే వివరాలను అధికారులు దృశ్యప్రదర్శన ద్వారా వివరించారు. రెండు మార్గాల్లోని అనుకూలతలు, ప్రతికూలతలను సమీక్షించిన అనంతరం, పాలమూరు ప్రాజెక్టు నీటి అవసరాలకు ఎలాంటి ఆటంకం కలగకుండా డిండి, అచ్చంపేట ప్రాజెక్టులకు అదనపు నీటిని సమకూర్చుకునే మార్గాన్ని అనుసరించాలని ముఖ్యమంత్రి సూచించారు.
పాలమూరు–రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల పథకానికి సంబంధించిన నీటి కేటాయింపులకు ఎలాంటి కోత పడదని రేవంత్‌రెడ్డి స్పష్టం చేశారు. డిండి, అచ్చంపేట ప్రాజెక్టులకు నీటిని అందించే క్రమంలో పాలమూరు ప్రాజెక్టు ప్రయోజనాలు దెబ్బతినకుండా ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేయాలని అధికారులకు సూచించారు. అదనపు నీటిని సమకూర్చుకునే విధానం ద్వారా రెండు ప్రాంతాల అవసరాలను సమన్వయం చేయాలని పేర్కొన్నారు. ముఖ్యమంత్రి సూచనకు సమీక్షలో పాల్గొన్న మంత్రులు మద్దతు తెలిపినట్లు ప్రభుత్వం వెల్లడించింది.
మొత్తంగా, తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ నిర్మాణానికి సంబంధించి మహారాష్ట్రతో చర్చలను వేగవంతం చేయడం, 152 మీటర్ల ఎత్తులో నిర్మాణానికి అవసరమైన సాంకేతిక ఆధారాలను సిద్ధం చేయడం, ఆదిలాబాద్‌ ఉమ్మడి జిల్లాలో రెండు లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించే లక్ష్యాన్ని సాధించడం, డిండి–అచ్చంపేట ప్రాజెక్టులకు అదనపు నీటిని సమకూర్చడం వంటి అంశాలపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది. మహారాష్ట్రతో చర్చలు ఏ దిశగా సాగుతాయి, బ్యారేజీ ఎత్తుపై ఎలాంటి అంగీకారం కుదురుతుంది, నీటిని తరలించే మార్గాలపై ఏ నిర్ణయం తీసుకుంటారు అన్నది తదుపరి పరిణామాల్లో తేలనుంది.
